Trước tình hình này, nhiều nước đang đẩy mạnh các biện pháp kiểm soát muỗi và tăng cường phòng chống dịch bệnh.
Tháng 9 vừa qua, Bồ Đào Nha đã thả 30.000 con muỗi đực được chiếu xạ để làm mất khả năng sinh sản tại thủ đô Lisbon. Những con muỗi này vẫn có thể giao phối với muỗi cái nhưng không tạo ra muỗi con, qua đó giúp giảm số lượng muỗi trong tự nhiên. Đây là lần thứ hai Bồ Đào Nha áp dụng biện pháp này nhằm ngăn chặn sự phát triển của muỗi vằn châu Á, loài muỗi có khả năng truyền nhiều bệnh nhiệt đới nguy hiểm.
Theo các chuyên gia, hoạt động du lịch quốc tế đang góp phần đưa những loại virus gây bệnh nhiệt đới vào châu Âu. Người trở về từ các nước có dịch như Thái Lan hay Brazil có thể mang theo virus. Nếu bị muỗi tại châu Âu đốt, họ có thể truyền virus cho muỗi. Những con muỗi này sau đó tiếp tục đốt người khác và làm lây lan dịch bệnh ngay tại địa phương.
Thực tế cho thấy nguy cơ này ngày càng rõ rệt. Tính đến cuối tháng 10/2026, Italy ghi nhận 76 ca sốt xuất huyết Dengue lây nhiễm trong nước, trong khi Pháp ghi nhận 8 ca, tổng cộng gần gấp đôi so với năm 2025. Các chuyên gia lo ngại những ổ dịch nhỏ lẻ có thể dần xuất hiện thường xuyên hơn, khiến các bệnh nhiệt đới tồn tại lâu dài tại châu Âu.
Muỗi vằn châu Á có nguồn gốc từ Đông Nam Á, xuất hiện tại Italy từ những năm 1990 và hiện đã lan rộng ở nhiều khu vực Nam Âu. Loài muỗi này có thể theo các phương tiện giao thông đến những vùng mới. Cùng với thời tiết ngày càng ấm lên, chúng đang tiếp tục mở rộng phạm vi sinh sống về phía Bắc châu Âu.
Theo nhà dịch tễ học Jan Semenza, muỗi vằn châu Á đang lan về phía Bắc với tốc độ khoảng 60 km mỗi năm, trong khi các ổ dịch mở rộng với tốc độ lên tới 120 km mỗi năm. Ước tính, mỗi năm có thêm khoảng 50 triệu người đứng trước nguy cơ mắc các bệnh nhiệt đới do muỗi truyền.
Sự xuất hiện của những căn bệnh này cũng gây khó khăn cho công tác khám chữa bệnh. Trước đây, các bác sĩ thường chỉ nghĩ đến bệnh nhiệt đới khi bệnh nhân từng đến những vùng có dịch. Tuy nhiên, hiện nay, ngay cả những người chưa từng ra nước ngoài cũng có thể mắc bệnh, khiến việc phát hiện và chẩn đoán trở nên khó khăn hơn.
Để ứng phó, Cơ quan Chuẩn bị và Ứng phó khẩn cấp về y tế của Liên minh châu Âu (HERA) đang dành 10 triệu euro (khoảng 11,3 triệu USD) để phát triển các phương pháp xét nghiệm mới, giúp phát hiện bệnh nhanh chóng và chính xác hơn. Cơ quan này cũng hỗ trợ nghiên cứu thuốc kháng virus và vaccine nhằm nâng cao khả năng phòng chống các bệnh nhiệt đới đang có nguy cơ lan rộng tại châu Âu.
