Cây hồi mở hướng phát triển kinh tế vùng biên xứ Lạng

Từ lâu, cây hồi đã gắn bó với người dân xứ Lạng. Mùa thu hoạch chính từ tháng 8 đến tháng 10 hàng năm. Đây là cây trồng chủ lực phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của Lạng Sơn, cây hồi không chỉ phủ xanh đất mà còn đem lại nguồn thu nhập ổn định cho người dân địa phương.

Rừng hồi hàng chục năm tuổi ở xã Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn.
Rừng hồi hàng chục năm tuổi ở xã Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn.

Lạng Sơn được xem là vùng sản xuất hồi lớn nhất cả nước. Hiện toàn tỉnh có hơn 46.000 ha, chiếm trên 70% diện tích hồi cả nước, sản lượng hoa hồi khô khoảng 10.000 - 16.000 tấn/năm, giá trị kinh tế ước khoảng 1.700 tỷ đồng/năm.

Hoa hồi có 6-8 cánh, màu nâu sẫm. Theo nghiên cứu, hoa hồi Lạng Sơn có hàm lượng tinh dầu khoảng 11%. Hồi không chỉ là gia vị trong chế biến thực phẩm mà còn để sản xuất tinh dầu, dược phẩm, mỹ phẩm, hương liệu.

Cây hồi được người dân trồng tập trung tại nhiều địa bàn miền núi như Văn Quan, Bình Gia, Tràng Định, Văn Lãng, Cao Lộc, Chi Lăng,… Nhiều cây hồi có tuổi đời lên đến 50-60 năm tuổi và cho thu nhập ổn định cho người dân trong tỉnh.

Chị Cam Thị Hương, thôn Bắc Ái, xã Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn cho biết: "Gia đình tôi trồng 5 ha hồi, cây hồi trồng 10 năm mới cho thu hoạch, khi thu hoạch phải xem những quả hồi đủ già thì mới thu hoạch, lúc bán ra thị trường mới được giá. Thu hoạch hồi chủ yếu là thủ công dùng tay hái, lấy gùi đựng hoặc trải bạt ở gốc để thu hoạch quả. Do hái bằng thủ công nên quả hồi luôn đảm bảo chất dầu theo quy định. Vụ hồi năm nay dự kiến gia đình chị Hương thu hoạch được khoảng 3-4 tấn quả, thu nhập từ 80 - 100 triệu đồng".

Bà Triệu Thị Phương, thôn Bắc Ái, xã Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn cũng đã trồng hồi từ nhiều năm nay. Trong vườn gia đình có hàng chục gốc hồi 50-60 năm tuổi. Chị Phương cho biết, đến mùa thu hoạch hồi gia đình chị phải huy động cả gia đình trèo hồi để hái quả. Để cây hồi cho quả có chất lượng cần thường xuyên phát cỏ cho vườn hồi, đặc biệt cần phòng chống sâu bệnh cho cây.

Người dân bên cây hồi trên 50 năm tuổi.
Người dân bên cây hồi trên 50 năm tuổi.

Anh Triệu Văn Tuấn, Trưởng Ban Công tác mặt trận thôn Bắc Ái, xã Tràng Định chia sẻ, toàn thôn hiện có 58 hộ gia đình với 78 ha trồng hồi. Cây hồi của người dân chủ yếu trồng xen kẽ và trồng dặm, cây có tuổi đời từ 20-60 năm. Trung bình mỗi cây cho thu hoạch 40-50 kg quả tùy vào thời tiết từng năm. Người dân ở đây thường xuyên được tập huấn về kỹ thuật trồng, chăm sóc và hỗ trợ cây giống. Chính vì vậy, hồi của người dân trong xã thường có chất lượng và bán được giá so với thị trường. Người dân trồng hồi luôn mong muốn tiếp tục được sự quan tâm của các cấp chính quyền cũng như hướng dẫn cho người dân về các biện pháp chăm sóc và phòng bệnh cho cây.

Theo UBND xã Tràng Định, từ đầu năm đến nay, toàn xã đã trồng mới được 15 ha hồi; trong đó, người dân tự trồng là 58.600 cây, sản lượng hoa hồi năm 2026 ước đạt 182 tấn. Hiện toàn xã có 630 ha hồi được người dân trồng đang sinh trưởng và phát triển tốt.

Đến mùa thu hoạch người dân phải bắc thang lên để hái hồi.
Đến mùa thu hoạch người dân phải bắc thang lên để hái hồi.

Ông Hướng Duy Tùng, Phó Chủ tịch UBND xã Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn cho biết, thực hiện Nghị quyết 24-NQ/TU ngày 3/3/2026 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lạng Sơn, xã đã chỉ đạo các đơn vị chuyên môn tuyên truyền và tháo gỡ khó khăn cho người dân trong phát triển cây nông nghiệp trong đó có cây hồi. Xã cũng đã tạo điều kiện thuận lợi để người dân tiếp cận các chính sách của nhà nước về giống, phân bón, chính sách ưu đãi, đồng thời khuyến khích liên kết giữa người dân, doanh nghiệp để ổn định đầu ra cho sản phẩm và hướng dẫn người dân đốn, tỉa phục tráng những diện tích hồi già cỗi năng suất thấp. Việc phát triển cây hồi gắn với bảo vệ rừng đầu nguồn phát triển bền vững giai đoạn 2026-2030, từng bước hoàn thành mục tiêu vùng hồi đạt 700 ha của xã.

Ngoài khu vực Tràng Định, các khu vực Văn Quan có khoảng 13.527 ha, Cao Lộc, Chi Lăng cũng được tỉnh Lạng Sơn xác định là những khu vực trọng điểm phát triển cây hồi. Giá trị cây hồi được người dân từng bước hình thành chuỗi sản xuất hoàn chỉnh từ trồng, chế biến và phát triển tiêu thụ trên nhiều thị trường.

Theo kế hoạch, đến năm 2030 tỉnh Lạng Sơn sẽ phát triển hồi thành cây trồng chủ lực và duy trì khoảng 55.000 - 56.000 ha rừng hồi. Hiện tỉnh Lạng Sơn đang hướng đến các sản phẩm hồi được chế biến sâu với hàng chục sản phẩm từ hồi như hoa hồi khô, tinh dầu hồi, gia vị…

Quả hồi tươi vừa được hái từ trên cây xuống.
Quả hồi tươi vừa được hái từ trên cây xuống.

Theo Kế hoạch số 122/KH-UBND ngày 1/4/2026 của UBND tỉnh Lạng Sơn cũng chỉ rõ phát triển nông, lâm nghiệp chủ lực tập trung, bền vững gắn với chế biến, tiêu thụ sản phẩm giai đoạn 2026-2030 của tỉnh. Theo đó, tỉnh sẽ tập trung khai thác, tận dụng tốt lợi thế về điều kiện tự nhiên, xây dựng và phát triển các vùng sản xuất nông, lâm nghiệp tập trung theo chuỗi giá trị, ứng dụng khoa học công nghệ tiên tiến vào sản xuất, phát triển sản phẩm có chất lượng, sức cạnh tranh cao và bền vững và tăng thu nhập cho người dân; trong đó, diện tích rừng hồi hữu cơ khoảng 2.000 ha, cải tạo để trồng thay thế diện tích hồi già cỗi, có năng suất, chất lượng thấp, ưu tiên trồng lại bằng giống cây hồi ghép, gắn phát triển rừng hồi với phát triển du lịch sinh thái cải thiện đời sống người trồng hồi.

Giai đoạn 2026-2030, tỉnh tiếp tục duy trì chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm, xây dựng thương hiệu sản phẩm hồi, thu hút doanh nghiệp chế biến các sản phẩm hồi, tìm kiếm thị trường tiêu thụ, đẩy mạnh xuất khẩu sang thị trường Ấn Độ, Anh, Malaysia, Indonesia và hướng tới các thị trường Bắc Mỹ, Pháp, Đức, Nga và các nước châu Âu khác cho sản phẩm hoa hồi; từng bước xây dựng đặc sản từ cây hồi của người dân xứ Lạng vươn ra nhiều thị trường trong nước và quốc tế.

Bài và ảnh: Tiến Vĩnh/TTXVN