Căng thẳng tại Hormuz khiến nguồn cung dầu Saudi Arabia đối mặt rủi ro

Những cuộc tấn công mới nhằm vào Saudi Arabia và các tàu thuyền ở vùng Vịnh ngày 13/9 tiếp tục thử thách khả năng ứng phó của các nước Trung Đông, trong bối cảnh một đường ống dẫn dầu Saudi Arabia bị tấn công làm dấy lên lo ngại gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu.

1409-oil.jpg
Ảnh vệ tinh cho thấy cận cảnh thiệt hại tại tuyến đường ống dẫn dầu Đông - Tây của Saudi Arabia, chạy qua bán đảo Arab, sau khi tuyến đường ống này bị tấn công ngày 13/9. Ảnh: Yonhap

Giới giao dịch dầu mỏ dự báo giá dầu có thể tiếp tục tăng khi thị trường mở cửa ngày 14/9, sau những diễn biến cuối tuần đe dọa nguồn cung từ Saudi Arabia, nước xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới.

Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) ngày 13/9 cho biết một con tàu đã bị trúng vật thể khi đi qua eo biển Hormuz. Vụ việc gây cháy trên tàu và buộc thủy thủ đoàn phải sơ tán.

Về phần mình, Iran cho biết một người thiệt mạng và 4 thành viên thủy thủ đoàn bị thương sau khi một tàu thương mại của nước này bị tấn công ngoài khơi.

Tại Saudi Arabia, truyền thông nhà nước đã công bố hình ảnh nhà dân và một nhà thờ Hồi giáo bị hư hại trong vụ tấn công xuyên biên giới mới được cho là do Houthi thực hiện tại tỉnh Jazan, miền Nam nước này. Houthi cũng tuyên bố đã tấn công một căn cứ quân sự của Saudi Arabia ở tỉnh lân cận.

Các thành phố miền Nam Saudi Arabia liên tục phát cảnh báo kể từ tuần trước. Đỉnh điểm là các cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái (UAV) ngày 11/9, làm gián đoạn tuyến đường ống dẫn dầu dài 1.200 km chạy từ Đông sang Tây qua bán đảo Arab. Đây là tuyến vận chuyển chủ chốt, giúp đưa dầu mỏ Trung Đông ra thị trường thế giới mà không phải đi qua eo biển Hormuz.

Cũng trong ngày 11/9, Houthi tuyên bố kiểm soát đảo Perim, nằm giữa eo biển Bab al-Mandeb - tuyến hàng hải được ví như “Cổng nước mắt”, kiểm soát cửa ngõ Biển Đỏ.

Giá dầu và nhiên liệu tại Mỹ tiếp tục lập đỉnh

Giá dầu đã vượt 100 USD/thùng trong tuần trước, lần đầu tiên kể từ tháng 7. Giá bán lẻ dầu diesel tại Mỹ ngày 13/9 cũng lập kỷ lục mới, vượt 6,20 USD/gallon.

Các nhà giao dịch và khách hàng mua dầu của Saudi Arabia ngày 13/9 cho biết Riyadh có đủ dầu dự trữ tại cảng Yanbu trên Biển Đỏ để duy trì xuất khẩu trong khoảng 5-7 ngày nếu tuyến đường ống bị tấn công ngày 11/9 tiếp tục ngừng hoạt động.

Sau thời hạn này, tới 4% nguồn cung dầu toàn cầu có thể bị đe dọa, bên cạnh hàng triệu thùng dầu mỗi ngày đã bị ảnh hưởng bởi tình trạng vận tải qua eo biển Hormuz bị gián đoạn.

Saudi Arabia chưa công bố đầy đủ mức độ thiệt hại đối với đường ống cũng như thời gian dự kiến khôi phục hoạt động. Hình ảnh vệ tinh cho thấy những cột khói lớn bốc lên tại nhiều vị trí dọc tuyến đường ống.

Cuộc họp tại Oman bị hoãn

Sau một tháng 8 tương đối yên ắng, khi dòng chảy dầu mỏ từ Trung Đông từng bước phục hồi, hai tuần qua chứng kiến xung đột do Mỹ và Israel phát động 6 tháng trước tiếp tục leo thang. Kể từ khi thỏa thuận tạm thời đạt được hồi tháng 6 đổ vỡ chỉ sau vài tuần, chưa có thêm cuộc đàm phán hòa bình nào được tổ chức.

Trong một động thái ngoại giao hiếm hoi, các quan chức Iran trước đó cho biết sẽ tham dự cuộc họp với các quốc gia Arab vùng Vịnh tại Oman ngày 14/9. Tại đây, Tehran dự kiến trình bày một thỏa thuận mà nước này nói đã đạt được với Oman, liên quan đến việc tổ chức các tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz trong thời gian tới.

Tuy nhiên, Ngoại trưởng Oman Badr Albusaidi tối 13/9 thông báo cuộc họp đã được hoãn “vì lợi ích của sự đồng thuận”.

Ông viết trên mạng xã hội X rằng Oman “vẫn cam kết thúc đẩy đối thoại nhằm hỗ trợ ổn định và hợp tác lâu dài trong khu vực”.

Hãng thông tấn Fars của Iran dẫn lời một quan chức Bộ Ngoại giao nước này tối 13/9 cho biết cuộc họp được hoãn theo đề nghị của một số quốc gia trong khu vực, trên cơ sở quyết định chung giữa Tehran và Muscat. Theo quan chức này, Iran sẽ phối hợp với Oman để xác định thời điểm phù hợp tổ chức cuộc họp.

Iraq trước đó cho biết sẽ cử một phái đoàn tham dự. Một quan chức vùng Vịnh nói với Reuters rằng Saudi Arabia và Qatar dự kiến được đại diện bởi các ngoại trưởng.

Một quan chức cấp cao Iran nói ngày 12/9 rằng cuộc họp dự kiến thảo luận vấn đề eo biển Hormuz và một số nội dung khác, song cho rằng nhiều khả năng sẽ không đạt được thỏa thuận chính thức về việc mở lại eo biển. Bahrain cho biết sẽ không tham gia bất kỳ cuộc gặp nào với phía Iran.

Trong cuộc trả lời phỏng vấn hãng tin Al-Arabi Al-Jadeed, Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi cho biết bất kể thỏa thuận với Oman như thế nào, Iran sẽ không mở lại eo biển Hormuz cho đến khi Mỹ đáp ứng các yêu cầu của Tehran.

Houthi tiến thêm, Washington đối mặt bài toán mới

1409-hormuz.jpg
Quang cảnh eo biển Hormuz. Ảnh: THX/TTXVN phát

Cho đến nay, Mỹ chưa đạt được các mục tiêu mà Tổng thống Donald Trump đề ra khi phát động “Chiến dịch Epic Fury” hồi tháng 2.

Trong khi đó, Iran kỳ vọng có thể bước ra khỏi cuộc xung đột với vị thế mạnh hơn trước. Trong số những lợi thế mới mà Tehran kỳ vọng có được là khả năng thu phí đối với các tàu sử dụng eo biển Hormuz.

Các cuộc tấn công nhằm vào Saudi Arabia cùng những bước tiến của Houthi tại Yemen đang đặt Washington trước một bài toán mới: vừa muốn hỗ trợ đồng minh Saudi Arabia và bảo đảm an toàn hàng hải, vừa thận trọng trước nguy cơ bị cuốn vào một mặt trận khác. Đối với các quốc gia vùng Vịnh, các cuộc tấn công của Houthi cũng đặt ra lựa chọn khó khăn giữa việc chấp nhận những tổn thất kinh tế ngày càng lớn và tìm cách đối thoại với Iran.

Houthi, lực lượng vũ trang xuất phát từ vùng núi và giành quyền kiểm soát thủ đô Yemen năm 2014, đã đối đầu với liên minh do Saudi Arabia dẫn đầu trong hơn một thập kỷ. Tuy nhiên, cho đến những tuần gần đây, lực lượng này phần lớn đứng ngoài cuộc xung đột rộng lớn hơn tại Trung Đông. Việc Houthi tiến dọc bờ Biển Đỏ diễn ra trong bối cảnh Yemen chứng kiến đợt giao tranh nghiêm trọng nhất trong nhiều năm.

Năm 2025, Mỹ đã tiến hành chiến dịch không kích Houthi trong hai tháng. Tuy nhiên, Tổng thống Trump sau đó đã dừng chiến dịch, sau khi tuyên bố Houthi chấm dứt đe dọa tấn công tàu thuyền trên Biển Đỏ.

Ba nguồn tin nói với báo chí Anh rằng Thái tử Mohammed bin Salman, người nắm quyền điều hành thực tế tại Saudi Arabia, đã điện đàm với Tổng thống Trump ngày 10/9 để đề nghị hỗ trợ quân sự nhằm đối phó với Houthi. Tuy nhiên, Washington hiện mới chỉ cung cấp hỗ trợ tình báo.

Tổng thống Trump ngày 12/9 xác nhận đã trao đổi với Thái tử Mohammed bin Salman, đồng thời cho biết Houthi cũng đã liên lạc với chính quyền Mỹ và đề nghị Washington không can dự vào cuộc xung đột tại Yemen.

Hải Vân/Báo Tin tức và Dân tộc

Dành cho bạn

Vì sao AI là vấn đề chính trị gây chia rẽ ở Mỹ?

Vì sao AI là vấn đề chính trị gây chia rẽ ở Mỹ?

Cho tới nay, các quan chức và nghị sĩ đảng Cộng hòa ở Mỹ vẫn thờ ơ với một loạt cảnh báo đáng chú ý của lãnh đạo các công ty trí tuệ nhân tạo (AI), rằng công nghệ do họ tạo ra có thể sớm vượt khả năng kiểm soát của con người.