Khi giờ cao điểm trùng với nhu cầu sinh hoạt thiết yếu
Theo Quyết định số 963/QĐ-BCT ngày 22/4/2026 của Bộ Công Thương, khung giờ cao điểm của hệ thống điện quốc gia được xác định từ 17h30 đến 22h30 các ngày từ thứ Hai đến thứ Bảy; Chủ nhật không có giờ cao điểm. Giờ thấp điểm từ 0h đến 6h hằng ngày, thời gian còn lại là giờ bình thường.
Tuy nhiên, việc ban hành khung giờ mới không đồng nghĩa với việc các hộ gia đình tại Hà Nội phải trả giá điện cao hơn khi sử dụng điện vào buổi tối. Khách hàng sinh hoạt hiện vẫn áp dụng biểu giá điện bậc thang theo sản lượng tiêu thụ. Việc triển khai biểu giá điện theo thời gian sử dụng đang được Bộ Công Thương nghiên cứu, đánh giá tác động trước khi xác định lộ trình phù hợp.
Đối với Hà Nội, khoảng thời gian từ cuối buổi chiều đến tối là lúc các thành viên trong gia đình trở về nhà sau giờ làm việc, học tập. Các hoạt động nấu ăn, chiếu sáng, tắm giặt, sử dụng điều hòa, bình nóng lạnh và thiết bị phục vụ học tập thường tập trung trong khoảng thời gian này.
Đây là những nhu cầu sinh hoạt thiết yếu, khó có thể dịch chuyển hoàn toàn sang các khung giờ khác. Nếu giá điện giờ cao điểm cao hơn đáng kể so với giờ bình thường, trong khi người dân không có khả năng thay đổi thời gian sử dụng, chi phí tiền điện của một bộ phận hộ gia đình có thể gia tăng.
Chị Nguyễn Thị Mai, sinh sống tại phố Nguyễn Tuân, phường Thanh Xuân, Hà Nội, là một trong những gia đình có nhu cầu sử dụng điện tập trung vào buổi tối. “Vợ chồng tôi đều đi làm cả ngày, buổi tối mới là thời gian cả gia đình quây quần, nấu ăn, tắm giặt và sử dụng các thiết bị điện phục vụ sinh hoạt. Đặc biệt, vào mùa hè, thời tiết Hà Nội nắng nóng, việc sử dụng điều hòa vào buổi tối là nhu cầu thiết yếu, rất khó chuyển sang khung giờ khác. Nếu áp dụng giá điện cao hơn vào thời điểm này, những gia đình như chúng tôi có thể phải trả thêm tiền điện dù đã cố gắng tiết kiệm. Tôi mong rằng khi xây dựng biểu giá mới, cơ quan chức năng sẽ tính toán mức giá hợp lý, có phương án để người dân lựa chọn, vừa khuyến khích tiết kiệm điện, vừa không làm tăng thêm gánh nặng chi tiêu hằng tháng của các hộ gia đình”.
Thực tế, nhu cầu sử dụng điện tại Hà Nội tiếp tục tăng, đặt ra yêu cầu điều tiết phụ tải và bảo đảm cung ứng điện ổn định.
Theo Tổng công ty Điện lực thành phố Hà Nội (EVNHANOI), ngày 25/5/2026, công suất đỉnh của hệ thống điện Thủ đô đạt 6.203 MW vào lúc 21h30, tăng 3,5% so với mức công suất đỉnh năm 2025. Cùng ngày, sản lượng điện tiêu thụ toàn thành phố đạt 125,87 triệu kWh, tăng gần 2,5% so với mức cao nhất của năm trước.
Thời điểm ghi nhận công suất đỉnh trùng với khoảng thời gian các gia đình tập trung sử dụng điện phục vụ sinh hoạt buổi tối. Điều này cho thấy yêu cầu điều tiết phụ tải tại Hà Nội cần được đặt trong mối quan hệ với đặc thù sử dụng điện của người dân đô thị.
Theo TS Ngô Đức Lâm, chuyên gia năng lượng, nguyên Phó Viện trưởng Viện Năng lượng (Bộ Công Thương), việc nghiên cứu áp dụng biểu giá điện theo giờ đối với gia đình cần được cân nhắc kỹ.
“Người dân cần dùng điện vào thời điểm họ có nhu cầu. Nhiều nhu cầu sử dụng điện là thiết yếu, không phải lúc nào cũng có thể lựa chọn thời gian sử dụng để tránh giờ cao điểm”, ông Lâm nói.
Đối với những gia đình có khả năng chủ động điều chỉnh thời gian vận hành máy giặt, máy sấy hoặc thiết bị sạc điện, biểu giá theo giờ có thể tạo động lực chuyển một phần nhu cầu sang thời điểm có mức giá thấp hơn. Ngược lại, việc dịch chuyển các nhu cầu như nấu ăn, chiếu sáng, sử dụng điều hòa trong thời gian nghỉ ngơi hoặc phục vụ học tập của trẻ em thường khó thực hiện.
Vì vậy, việc xây dựng biểu giá mới cần đánh giá đầy đủ tác động đến từng nhóm khách hàng, nhất là những hộ sử dụng điện chủ yếu vào buổi tối nhưng ít có khả năng thay đổi thời gian sinh hoạt.
Đồng bộ các giải pháp điều tiết phụ tải
Tại cuộc họp báo thường kỳ quý II/2026, ông Bùi Quốc Hùng, Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương), cho biết Bộ đang nghiên cứu khả năng áp dụng biểu giá điện theo thời gian sử dụng đối với khách hàng sinh hoạt đáp ứng những điều kiện nhất định.
Theo đó, nhóm khách hàng có thiết bị điện công suất lớn, tiêu thụ nhiều điện và có khả năng chuyển thời gian sử dụng ra khỏi giờ cao điểm có thể được xem xét áp dụng cơ chế giá phù hợp nhằm khuyến khích sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả.
Tuy nhiên, việc triển khai còn phụ thuộc vào điều kiện hạ tầng kỹ thuật, đặc biệt là hệ thống công tơ có khả năng phân tách sản lượng điện tiêu thụ theo từng khung giờ.
Đối với Hà Nội, nơi có số lượng lớn gia đình sinh sống tại các khu chung cư, nhà tập thể và khu dân cư mật độ cao, khả năng chủ động điều chỉnh thời gian sử dụng điện giữa các hộ không đồng đều.
Do đó, cần nghiên cứu phương án cho phép khách hàng đáp ứng yêu cầu kỹ thuật được lựa chọn hình thức tính giá phù hợp, thay vì áp dụng đồng loạt khi chưa có đủ cơ sở đánh giá tác động. Đồng thời, công khai mức giá theo từng khung giờ, cung cấp thông tin tiêu thụ điện và công cụ dự tính hóa đơn để người dân chủ động cân nhắc phương án sử dụng.
Cùng với chính sách giá, Hà Nội đang triển khai nhiều giải pháp tiết kiệm điện, quản lý phụ tải và đầu tư hạ tầng nhằm đáp ứng nhu cầu sử dụng điện ngày càng tăng.
Theo EVN, trong 4 tháng đầu năm 2026, sản lượng điện tiết kiệm trên địa bàn Hà Nội đạt 284,94 triệu kWh, tương ứng 3,44% sản lượng điện thương phẩm. Đến tháng 5/2026, các đơn vị thuộc EVNHANOI đã ký cam kết tiết kiệm điện với 233.764 khách hàng, với sản lượng dự kiến tiết kiệm trong năm đạt 332,42 triệu kWh.
EVNHANOI cũng hoàn thành ký thỏa thuận dịch chuyển phụ tải với 1.052 khách hàng. Trong đợt cao điểm nắng nóng từ ngày 22 đến 27/5/2026, có 78 khách hàng thực hiện dịch chuyển phụ tải; công suất dịch chuyển lớn nhất đạt 78,58 MW tại khung giờ từ 21h đến 23h ngày 27/5.
Đáng chú ý, theo thông tin EVN công bố trong tháng 9/2026, EVNHANOI đã hoàn thành lắp đặt, đưa vào vận hành 5 hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin tại các trạm biến áp 110 kV trên địa bàn thành phố, với tổng công suất 50 MW và dung lượng lưu trữ 100 MWh.
Việc đưa hệ thống lưu trữ năng lượng vào vận hành góp phần tăng tính linh hoạt của lưới điện, hỗ trợ điều tiết phụ tải và giảm áp lực cung ứng điện trong những thời điểm nhu cầu tăng cao.
Bên cạnh đó, thông qua ứng dụng chăm sóc khách hàng của EVNHANOI, người dân có thể theo dõi sản lượng điện tiêu thụ theo ngày, theo tháng, tra cứu hóa đơn và sử dụng các công cụ ước tính điện năng tiêu thụ. Nếu biểu giá điện theo giờ được triển khai, việc phát triển công cụ theo dõi lượng điện sử dụng theo từng khung giờ sẽ giúp khách hàng chủ động điều chỉnh nhu cầu và dự tính chi phí.
Theo Bộ Công Thương, việc áp dụng biểu giá điện theo thời gian sử dụng đối với khách hàng sinh hoạt cần được đánh giá tác động đối với toàn xã hội và từng nhóm khách hàng, từ đó xác định lộ trình, phạm vi áp dụng phù hợp với điều kiện hạ tầng kỹ thuật.
Đối với Hà Nội, việc nghiên cứu chính sách giá điện theo giờ cần gắn với đặc thù tiêu thụ điện của đô thị lớn, kết hợp đồng bộ các giải pháp quản lý phụ tải, tiết kiệm điện và đầu tư hạ tầng. Qua đó, vừa nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống điện Thủ đô, vừa khuyến khích sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả, hạn chế gia tăng gánh nặng chi phí sinh hoạt của người dân.
