Việc triển khai Bộ tiêu chí xây dựng nông thôn mới tại các xã vùng cao, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Phú Thọ vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn, bất cập.
Điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, địa hình phức tạp, hạ tầng kinh tế - xã hội chưa đồng bộ, trong khi đời sống của người dân còn thấp… là những rào cản lớn, đòi hỏi cần có các cơ chế, chính sách đặc thù, phù hợp với điều kiện từng vùng, từng địa phương để chương trình xây dựng nông thôn mới đạt hiệu quả bền vững.
Nhiều tiêu chí khó
Pà Cò là xã vùng cao, đặc biệt khó khăn của tỉnh Phú Thọ, có diện tích tự nhiên hơn 115 km², gồm 18 xóm với dân cư sinh sống rải rác. Địa hình chủ yếu là núi cao, bị chia cắt mạnh; giao thông đi lại còn nhiều khó khăn, nhất là vào mùa mưa. Đồng bào dân tộc Mông chiếm gần 65% dân số, đời sống kinh tế chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp tự cung, tự cấp; trình độ dân trí còn hạn chế, đặt ra không ít thách thức trong quá trình thực hiện các tiêu chí nông thôn mới.
Trong những năm qua, cùng với việc triển khai các chương trình, dự án hỗ trợ của Nhà nước, xã Pà Cò, tỉnh Phú Thọ đã nỗ lực thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới. Công tác tuyên truyền, vận động được chú trọng; một số công trình, hạ tầng thiết yếu được đầu tư, góp phần cải thiện điều kiện sinh hoạt của người dân. Tuy nhiên, do xuất phát điểm thấp, kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội thiếu và yếu, việc hoàn thành các tiêu chí nông thôn mới vẫn gặp nhiều khó khăn.
Đến nay, xã Pà Cò mới đạt 9/19 tiêu chí nông thôn mới. Các tiêu chí chưa đạt được chủ yếu là những tiêu chí khó, đòi hỏi nguồn lực đầu tư lớn như giao thông, thu nhập, tỷ lệ hộ nghèo, cơ sở vật chất văn hóa... Trong khi đó, nguồn vốn phân bổ từ ngân sách cấp trên còn hạn chế; ngân sách xã không đủ khả năng đối ứng, khiến việc triển khai các công trình hạ tầng gặp nhiều vướng mắc. Hiện nay, thu nhập bình quân đầu người của xã đạt khoảng 29 triệu đồng/năm; tỷ lệ hộ nghèo còn cao, chiếm 46,42%. Đây là những chỉ số cho thấy quá trình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương còn chậm, chưa bền vững.
Bí thư Chi bộ xóm Hang Kia, xã Pà Cò Khà A Khai cho biết: Xóm Hang Kia hiện có 280 hộ dân, thu nhập bình quân đầu người đạt khoảng 25 triệu đồng/năm; tỷ lệ hộ nghèo chiếm gần 60%. Những năm qua, Nhà nước đã quan tâm hỗ trợ đầu tư, song nhiều tuyến đường giao thông đã xuống cấp, ảnh hưởng đến việc đi lại, vận chuyển nông sản và sinh hoạt của người dân.
Bên cạnh những khó khăn về hạ tầng và kinh tế, xã Pà Cò còn chịu tác động từ các vấn đề xã hội trong quá khứ. Trước đây, địa phương từng là điểm phức tạp về tệ nạn ma túy. Mặc dù, tình hình an ninh trật tự đã được giữ vững, song những hệ lụy để lại vẫn ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nhân lực và quá trình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Chủ tịch UBND xã Pà Cò Trần Văn Truyền cho biết: Nhiều công trình hạ tầng trên địa bàn được đầu tư từ nhiều năm trước, hiện đã xuống cấp. Điều kiện đi lại của người dân còn khó khăn, ảnh hưởng đến giao thương, phát triển sản xuất. Do đó, địa phương mong muốn tiếp tục được các cấp, ngành quan tâm đầu tư nâng cấp hạ tầng thiết yếu; đồng thời, có chính sách hỗ trợ tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho đồng bào dân tộc thiểu số.
Cần cơ chế, chính sách phù hợp
Trước những khó khăn nêu trên, thời gian qua, xã Pà Cò, tỉnh Phú Thọ đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm tạo chuyển biến trong xây dựng nông thôn mới. Cấp ủy, chính quyền địa phương tập trung đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động, nâng cao nhận thức của người dân, nhất là đồng bào dân tộc Mông, về mục tiêu, ý nghĩa của Chương trình xây dựng nông thôn mới, phát huy vai trò chủ thể của người dân trong tham gia thực hiện các tiêu chí.
Xã đã lồng ghép các nguồn vốn từ Chương trình xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi để ưu tiên đầu tư các hạng mục hạ tầng thiết yếu, hỗ trợ phát triển sản xuất, tạo sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân... Nhờ đó, điều kiện sống của đồng bào dân tộc thiểu số ở Pà Cò từng bước được cải thiện, góp phần giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn.
Để nâng cao hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, năm 2026, xã Pà Cò tập trung triển khai các giải pháp mang tính căn cơ, phù hợp với điều kiện thực tế địa phương. Trọng tâm là ưu tiên nguồn lực đầu tư hạ tầng thiết yếu, hỗ trợ phát triển sản xuất gắn với sinh kế bền vững, từng bước nâng cao thu nhập, giảm nghèo cho người dân.
Cùng với đó, địa phương chú trọng ứng dụng khoa học - công nghệ, phát triển cây trồng chủ lực gắn với sản phẩm OCOP; đẩy mạnh cải cách hành chính, thực hiện hiệu quả các chính sách an sinh xã hội, kết hợp xây dựng nông thôn mới với phát triển du lịch, tạo động lực cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
Theo ông Trần Văn Truyền, Chủ tịch UBND xã, xây dựng nông thôn mới ở xã Pà Cò không chỉ nhằm hoàn thành các tiêu chí theo quy định, mà quan trọng hơn là tạo chuyển biến thực chất trong đời sống kinh tế - xã hội, giữ vững quốc phòng, an ninh, từng bước rút ngắn khoảng cách phát triển giữa vùng cao với miền xuôi và vùng đồng bào dân tộc thiểu số như Pà Cò./.