Theo báo chí Anh ngày 14/9, chính phủ các quốc gia Eurozone muốn hoàn tất thỏa thuận về ba vị trí cấp cao nhất vào cuối tháng 12, mở đường cho một trong những đợt thay đổi lãnh đạo lớn nhất trong 28 năm hoạt động của cơ quan này.
ECB sẽ phải kiện toàn bộ máy lãnh đạo do bà Christine Lagarde được cho là có thể rời nhiệm sở vào đầu năm 2027, trước cuộc bầu cử tổng thống Pháp vào tháng 4. Nhiệm kỳ 8 năm của chuyên gia kinh tế trưởng Philip Lane và thành viên Ban điều hành Isabel Schnabel cũng sẽ kết thúc trong năm tới.
Các quan chức ngoại giao EU cho biết mục tiêu là đạt được một thỏa thuận nhân sự tổng thể trước cuối năm 2026 và hiện nay các cuộc tham vấn chiến lược đã bắt đầu, khi các nước đều nhận thức rằng hàng loạt vị trí kinh tế quan trọng cần sớm được quyết định.
Cuộc cải tổ diễn ra trong bối cảnh thị trường tài chính toàn cầu biến động mạnh do xung đột kéo dài tại Trung Đông. Xung đột đã đẩy chi phí trả nợ của các chính phủ lên cao, đồng thời làm gia tăng lo ngại về sức ép ngân sách trên toàn EU.
Trong bối cảnh đó, ECB đã hai lần nâng lãi suất chủ chốt trong năm nay trước nguy cơ lạm phát kéo dài sang năm 2027. Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cũng dự kiến cân nhắc các bước đi tiếp theo trong thời gian tới.
Bài toán cân bằng lợi ích
Theo truyền thông châu Âu, việc lựa chọn chủ tịch ECB sẽ được đặt trong một gói phân bổ chức vụ rộng hơn. Đây là quyết định nhân sự quan trọng nhất tại châu Âu từ nay đến năm 2029, thời điểm nhiệm kỳ của Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen kết thúc.
Hai ứng viên chính đang được nhắc đến là ông Pablo Hernandez de Cos, người đứng đầu Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS), và ông Klaas Knot, cựu thống đốc ngân hàng trung ương Hà Lan. Tuy nhiên, cuộc đua vẫn chưa ngã ngũ do phải dung hòa lợi ích quốc gia cùng những nguyên tắc bất thành văn trong việc phân chia các vị trí cấp cao của EU.
Chủ tịch Ngân hàng Trung ương Đức (Bundesbank) Joachim Nagel cũng từng bày tỏ quan tâm đến vị trí này, song khả năng ông được lựa chọn không cao vì điều đó sẽ khiến hai cơ quan quan trọng hàng đầu của EU là ECB và Ủy ban châu Âu cùng do người Đức lãnh đạo. Sự ủng hộ dành cho ông Nagel tại Berlin cũng được đánh giá là không mạnh.
Thay vào đó, chính phủ Đức đang cân nhắc đề cử ứng viên cho vị trí chuyên gia kinh tế trưởng ECB, chức vụ được xem là quan trọng thứ hai sau chủ tịch. Các tên tuổi đang được thảo luận gồm ông Markus Brunnermeier thuộc Đại học Princeton, bà Monika Piazzesi của Đại học Stanford và ông Tobias Adrian, cựu chuyên gia kinh tế cấp cao của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF).
Pháp cũng nhắm tới vị trí này với hai ứng viên là Phó thống đốc Ngân hàng Trung ương Pháp Agnes Benassy-Quere và bà Laurence Boone, cựu chuyên gia kinh tế trưởng của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD).
Khả năng xuất hiện ứng viên bất ngờ
Một ứng viên thứ ba vẫn có thể xuất hiện vào phút chót, tương tự năm 2019 khi Tổng thống Macron bất ngờ đề cử bà Lagarde cho vị trí lãnh đạo ECB. Ông David Marsh, Chủ tịch tổ chức nghiên cứu OMFIF, nhận định cựu Thống đốc Ngân hàng Trung ương Pháp Francois Villeroy de Galhau có thể trở thành ứng viên ngoài dự kiến.
Tương lai của bà Lagarde hiện vẫn chưa được xác định. Sau khi chiến sự Iran bùng phát, bà từng tuyên bố không thể rời ECB sớm giữa lúc kinh tế biến động. Tuy nhiên, đến tháng 6, bà cho biết tình hình có thể thay đổi nếu các điều kiện được cải thiện.
Thời gian vừa qua, bà Lagarde đã trao đổi với Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) về khả năng trở thành chủ tịch tiếp theo của tổ chức này. Ban lãnh đạo diễn đàn có thể bỏ phiếu về việc bổ nhiệm bà vào tháng 10 hoặc tháng 11/2026. Theo báo chí Anh, bà Lagarde cũng có thể công bố kế hoạch rời ECB tại cuộc họp chính sách tiền tệ vào tháng 10.
Nếu ba vị trí chủ chốt cùng được thay thế trong thời gian ngắn, kết quả cuộc thương lượng sẽ không chỉ quyết định người kế nhiệm bà Lagarde mà còn định hình cán cân ảnh hưởng trong bộ máy lãnh đạo ECB những năm tới.
