Theo truyền thông Anh, bức thư được Hoàng đế Napoleon gửi tới Tướng Auguste de Marmont thông qua con riêng của ông là Eugene, khi đó giữ chức Phó vương Italy, vào năm 1809.
Dòng đầu tiên được viết bằng tiếng Pháp, trong khi 24 dòng tiếp theo là những con số có hai chữ số, các chữ cái rời rạc và những ký hiệu tự tạo. Bức thư ban đầu hẳn phải đi kèm một bảng mã, nhưng tài liệu này đã thất lạc từ lâu, khiến nội dung bức thư trở thành một bí ẩn kéo dài hơn hai thế kỷ.
Ông Carter Church, kỹ sư tại công ty an ninh mạng SentinelOne, đã giải mã bức thư với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI). Ông cho biết đã sử dụng GPT-6 Astra để giải một mật mã chưa từng được giải trong bức thư gửi một vị tướng của Napoleon, vốn không được đọc trong 217 năm. Theo ông, điều đáng chú ý không chỉ nằm ở khả năng phá mã mà còn ở việc hệ thống có thể hoàn tất toàn bộ quy trình xử lý từ một hình ảnh duy nhất trong khoảng 6 giờ.
Ngày 16/3/1809, Hoàng đế Napoleon từ Paris viết thư cho Eugene, yêu cầu chuyển một bức thư tới Tướng Marmont, khi đó đang chỉ huy lực lượng Pháp tại Dalmatia, ở phía bên kia biển Adriatic.
Vị trí của Marmont khi ấy khá biệt lập. Lãnh thổ Áo nằm giữa lực lượng của ông và các đội quân Pháp khác, đồng nghĩa ông có nguy cơ bị cô lập nếu chiến tranh nổ ra.
Dòng đầu tiên của bức thư có nội dung: “Ngài hẳn đã nhận được, Tướng Marmont, những bức thư của tôi đề ngày 8, 14 và 20 tháng này”.
Phần còn lại được viết bằng mật mã nên nội dung chưa từng được xác định rõ.
Để giải mã, ông Church sử dụng GPT-6 Astra, mô hình AI do OpenAI phát triển. Trong khoảng 6 giờ, hệ thống đã hoàn tất việc nhận diện và giải nghĩa các ký hiệu trong bức thư.
Theo ông Church, Astra trước hết phải xử lý hình ảnh bức thư, chia nội dung thành từng hàng, nhận diện các dấu hiệu và xác định những ký hiệu nào thực chất là cùng một dấu được viết theo những cách khác nhau. Chỉ sau khi hoàn thành bước này, hệ thống mới bắt đầu giải mã.
Nội dung được giải mã cho thấy Hoàng đế Napoleon đã cung cấp cho Tướng Marmont thông tin về vị trí của các đội quân Pháp và lực lượng đồng minh, đồng thời khích lệ vị tướng này không bị tình thế biệt lập làm dao động.
Bức thư cho biết quân Nga đang tiến về phía Áo và lực lượng Pháp tại Friuli khi đó có khoảng 80.000 người. Hoàng đế Napoleon cho rằng nếu cộng thêm quân đoàn Dalmatia cùng lực lượng dự bị đang được tổ chức ở hậu phương, Áo sẽ phải đối mặt với sức ép quân sự từ nhiều hướng và đang đứng trước tình thế ngày càng bất lợi.
Ông đồng thời nhấn mạnh rằng khi nhận được lệnh hành quân, Marmont không nên để vị trí biệt lập khiến mình e ngại trước lực lượng đối phương.
Kỹ sư Church nhận định bản thân mật mã không quá phức tạp và các chuyên gia mật mã hoàn toàn có khả năng giải được nếu có đủ thời gian và công sức. Vấn đề nằm ở chỗ để đi đến bước phá mã, trước đó phải thực hiện một loạt công việc gồm sao chép, phân loại, nhận diện và dịch các ký hiệu - một quy trình đòi hỏi kiến thức từ nhiều lĩnh vực.
Theo ông, đây là tình trạng phổ biến đối với những vấn đề chuyên biệt còn bỏ ngỏ trong nhiều lĩnh vực: các chuyên gia có thể hiểu cách giải quyết nhưng không phải lúc nào cũng có đủ thời gian và nguồn lực để bắt tay vào xử lý.
Ông Church cho rằng sự phát triển của AI có thể giúp thu hẹp khoảng trống này, khi những người không thuộc lĩnh vực chuyên môn vẫn có thể tiếp cận và giải quyết những bài toán từng bị bỏ lại phía sau chỉ nhờ sự tò mò và các công cụ phù hợp.
Ông kết luận: “Những người giúp thu hẹp những danh sách đó trong tương lai sẽ ngày càng là những người bên ngoài lĩnh vực chuyên môn, đơn giản chỉ vì họ tò mò”.
