Trong mấy tháng gần đây, hàng loạt yếu tố đã góp phần làm chia rẽ quan hệ Mỹ - Thổ Nhĩ Kỳ. Căng thẳng giữa hai nước một lần nữa lại leo thang sau khi ngày 8/10, Mỹ quyết định tạm dừng cấp tất cả thị thực không định cư đối với công dân Thổ Nhĩ Kỳ. Vài giờ sau đó, Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ áp dụng biện pháp trả đũa tương tự. Câu hỏi đặt ra là, điều gì đã gây ra “khủng hoảng thị thực” Mỹ - Thổ Nhĩ Kỳ?
Thứ nhất, Thổ Nhĩ Kỳ bắt giữ nhân viên lãnh sự Mỹ.
“Khủng hoảng thị thực” được khơi mào bằng vụ bắt giữ Metin Topuz, nhân viên người Thổ Nhĩ Kỳ đang làm việc cho Lãnh sự quán Mỹ vào ngày 4/10 với cáo buộc hoạt động gián điệp và có liên hệ với giáo sỹ Hồi giáo Fethullah Gulen, vốn bị Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ cho rằng đã chủ mưu vụ đảo chính quân sự bất thành vào tháng 10/2016 tại nước này.
 Tổng thống Mỹ Donald Trump (giữa, phải) và Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan (giữa, trái) trong cuộc gặp ở New York, Mỹ ngày 21/9. Ảnh: AFP/TTXVN |
Theo trang tin Hurriyet, ông Topuz bị cáo buộc đã trao đổi qua điện thoại với các đối tượng cầm đầu của “mạng lưới Gulen”.
Thứ hai, một số công dân Mỹ bị nhà chức trách Thổ Nhĩ Kỳ bắt giữ.
Kể từ vụ đảo chính bất thành tháng 7/2016, một số công dân Mỹ đã bị nhà chức trách Thổ Nhĩ Kỳ bắt giữ do có mối liên hệ với giáo sỹ Gulen, trong đó có nhà truyền giáo Cơ đốc Andrew Brunson, bị bắt giam từ tháng 10/2016.
Phát biểu tại Phủ Tổng thống tại Ankara, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan dường như ngụ ý rằng số phận của Brunson phụ thuộc vào mức độ đáp ứng của Washington đối với yêu cầu bắt giữ giáo sỹ Gulen hiện đang sống lưu vong tại Mỹ: “Nhà truyền giáo mà chúng tôi bắt giữ đang bị xét xử, trong khi giáo sỹ mà Mỹ quản lý đang sống tự do tại Pennsylvania. Mỹ có thể dễ dàng chuyển giao ông ta (Gulen) cho chúng tôi và có thể chuyển giao ngay lập tức.”
Thứ ba, các cận vệ của Tổng thống Erdogan bị chính phủ Mỹ kết tội.
Các cận vệ riêng của Tổng thống Erdogan đang đối mặt với cáo buộc phạm tội do liên quan đến các đụng độ bạo lực với người biểu tình phía ngoài khu nhà riêng của Đại sứ Thổ Nhĩ Kỳ tại Mỹ vào tháng 5 vừa qua.
Tháng trước, Mỹ cũng đã kết tội cựu Bộ trưởng Kinh tế Thổ Nhĩ Kỳ Zafer Caglayan với cáo buộc âm mưu vi phạm lệnh trừng phạt của Mỹ đối với Iran.
Điểm cuối cùng, Mỹ ủng hộ các tay súng người Kurd tại Syria.
Lâu nay, chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ nhiều lần chỉ trích Mỹ vì đã trợ giúp vũ khí cho các tay súng thuộc Đơn vị Bảo vệ người Kurd (YPG) tại Syria trong cuộc chiến chống lại Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng.
