Tại ngôi làng Osarin, Tổ chức Trăng lưỡi liềm Đỏ Palestine (PRCS) cho biết họ đã đưa một người đàn ông Palestine 50 tuổi đến bệnh viện sau khi ông bị người định cư hành hung.
Theo hãng thông tấn chính thức WAFA của Chính quyền Palestine (PA), người định cư Israel đã ném đá vào nhà cửa và xe cộ trong làng Osarin. Hình ảnh ghi lại tại hiện trường cho thấy hơn một chục người được xác định là người định cư đang đập phá chiếc xe hơi đỗ bên ngoài một ngôi nhà. Osarin nằm ở Khu vực B, nơi Chính quyền Palestine thực thi quyền kiểm soát dân sự trong khi Israel nắm quyền kiểm soát an ninh.
Trong khi đó, cảnh sát Israel cho biết họ đã mở cuộc điều tra về vụ việc. Cảnh sát Israel đã cùng binh sĩ Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) tiến vào Osarin để thu thập bằng chứng và lấy lời khai của nhân chứng.
Trong một tuyên bố riêng, IDF khẳng định binh sĩ đã được điều động đến Osarin sau khi có "hình ảnh và thông tin về việc người Palestine và tài sản của họ bị những kẻ bạo loạn người Israel tấn công tại khu vực này". Khi đến nơi, binh sĩ ghi nhận tình trạng tài sản bị hư hại và tiến hành tìm kiếm các nghi phạm "đã bỏ trốn trước khi lực lượng chức năng tới hiện trường".
Tại một địa điểm khác, những người Palestine đang thu hoạch ô liu ở Beita đã bị tấn công trong ngày thứ hai liên tiếp. Hình ảnh từ camera an ninh cho thấy một số người định cư chạy qua vườn ô liu ngay bên ngoài ngôi nhà của người Palestine. Một đoạn video khác từ khu vực này ghi lại cảnh binh sĩ IDF cùng người định cư có vũ trang tập hợp những người Palestine từ vườn ô liu. Sau đó, người Palestine ngồi thành hàng trong khi binh sĩ đứng gần đó.
Theo các nguồn tin Palestine, cây ôliu và hoa màu cũng bị hư hại tại al-Mughayyir, gần Ramallah. Ngoài ra, có hai thanh niên Palestine đã bị bắt giữ khi đang thu hoạch ôliu tại Aqraba, phía Nam Nablus.
WAFA đưa tin rằng người định cư đã đột nhập vào một vườn ô liu khác tại Burin, lấy đi nông sản cùng các dụng cụ thu hoạch. Lực lượng an ninh có mặt tại hiện trường đã sử dụng hơi cay, và Tổ chức Trăng lưỡi liềm Đỏ Palestine cho biết họ đã điều trị cho ba người bị ảnh hưởng do hít phải loại khí này.
Các vụ việc trên diễn ra trong bối cảnh căng thẳng leo thang trên khắp Bờ Tây khi mùa thu hoạch ô liu hàng năm bắt đầu. Đây là khoảng thời gian thường xuyên xảy ra đụng độ và tấn công tại khu vực đất nông nghiệp của người Palestine.
Israel đang đối mặt với chỉ trích ngày càng tăng từ cộng đồng quốc tế về tình trạng bạo lực gia tăng do những người định cư gây ra. Tuy nhiên, Thủ tướng Benjamin Netanyahu lại xem nhẹ vấn đề này và cho rằng đó chỉ là hành động của một nhóm nhỏ những kẻ gây rối.
Tình trạng bạo lực do người định cư gây ra tại Bờ Tây đã gia tăng mạnh mẽ kể từ cuộc tấn công do Hamas thực hiện vào ngày 7/10/2023. Các ý kiến chỉ trích cáo buộc chính phủ dung túng, thậm chí khuyến khích hành vi bạo lực này. Tình trạng đó đã khiến hàng chục gia đình người Palestine phải rời bỏ nhà cửa.
Tình trạng gia tăng bạo lực từ phía người định cư diễn ra trong bối cảnh các vụ tấn công của người Palestine nhắm vào người Israel đã giảm trong những năm gần đây. Kể từ ngày 7/10/2023, 67 thường dân và nhân viên an ninh Israel đã thiệt mạng trong các vụ tấn công tại Israel và Bờ Tây.
Cũng trong khoảng thời gian này, hơn 1.100 người Palestine đã thiệt mạng tại Bờ Tây do hành động của lực lượng Israel hoặc người định cư. IDF cho biết đại đa số những trường hợp tử vong này là “các tay súng thiệt mạng trong đấu súng, những kẻ bạo loạn đụng độ với binh lính, hoặc những kẻ khủng bố đang thực hiện các cuộc tấn công”.
Phó Điều phối viên đặc biệt của Liên hợp quốc (LHQ) về tiến trình hòa bình Trung Đông Ramiz Alakbarov vào tháng 8 nhấn mạnh tình hình xấu đi ở Bờ Tây không phải là diễn biến đột ngột, mà là hệ quả của nhiều thập kỷ xung đột chưa được giải quyết.
Theo ông, tình trạng này đang làm nghiêm trọng thêm hành động chiếm đóng trái phép, đẩy Chính quyền Palestine tới "bên bờ sụp đổ" và làm suy yếu triển vọng thành lập một Nhà nước Palestine độc lập, có chủ quyền và có khả năng tồn tại.
Quan chức LHQ nhận định bạo lực liên quan tới người định cư Israel đang “ở mức chưa từng có”. Kể từ đầu năm, LHQ đã ghi nhận hơn 1.430 vụ việc liên quan người định cư Israel gây thương vong, phá hoại tài sản hoặc cả hai, tác động đến khoảng 260 cộng đồng Palestine.
Các đại diện LHQ bày tỏ quan ngại sâu sắc trước đà mở rộng khu định cư, khi từ đầu năm nay giới chức quy hoạch Israel đã xúc tiến hoặc phê chuẩn khoảng 12.360 đơn vị nhà ở tại Bờ Tây, trong đó có 7.200 đơn vị tại Khu C và 5.160 đơn vị ở Đông Jerusalem.
Tổng Thư ký LHQ António Guterres khẳng định các khu định cư Israel “không có giá trị pháp lý” và là “sự vi phạm trắng trợn luật pháp quốc tế”.
Theo Thỏa thuận Oslo được ký kết giữa Israel và Chính quyền Palestine vào những năm 1990, Bờ Tây được chia thành ba vùng: Khu A: Các thành phố và thị trấn của người Palestine, do Chính quyền Palestine kiểm soát hoàn toàn cả về an ninh và hành chính. Khu B: Dưới sự kiểm soát an ninh của Israel, nhưng dân sự do phía Palestine đảm nhiệm. Khu C: Do Israel kiểm soát hoàn toàn cả về an ninh lẫn hành chính.
Hiện có khoảng 500.000 người Israel sinh sống trong các khu định cư ở Khu C. Chính phủ Israel coi khu định cư này là hợp pháp theo luật nội địa. Tuy nhiên, phần lớn các tổ chức quốc tế cho rằng đây là hành vi vi phạm Điều 49 của Công ước Geneva 1949, trong đó cấm di chuyển cư dân của nước chiếm đóng vào lãnh thổ bị chiếm đóng.
Phía Israel lập luận rằng công dân Israel không bị trục xuất hay di dời cưỡng chế đến các vùng này, và rằng lãnh thổ này không thuộc diện bị “chiếm đóng” vì trước đó không có chủ quyền hợp pháp nào được quốc tế công nhận tại đó.
Tuy vậy, vào năm 2024, Tòa án Công lý quốc tế (ICJ) tại The Hague đã đưa ra ý kiến tư vấn cho rằng sự hiện diện của Israel tại Bờ Tây - cũng như Đông Jerusalem - là trái pháp luật, và rằng Israel có nghĩa vụ phải chấm dứt sự chiếm đóng tại những vùng lãnh thổ này. Mặc dù ý kiến tư vấn của ICJ không mang tính ràng buộc, chúng vẫn có khả năng tạo ra ảnh hưởng thực tế.
