Thông tin trên do hãng tin Bloomberg đăng tải ngày 13/2, dẫn lời các nguồn thạo tin về các cuộc tiếp xúc giữa một số chính phủ và giới chức quân sự tại châu Âu. Theo đó, các cuộc thảo luận hiện đang được tiến hành dưới nhiều hình thức khác nhau, bao gồm các cuộc trao đổi song phương và ba bên giữa những quốc gia có quan hệ hợp tác quốc phòng chặt chẽ. Nhiều nước trong số này hiện là nơi đặt căn cứ quân sự của Mỹ.
Các nguồn tin cho biết những cuộc trao đổi nói trên được triển khai một cách thận trọng, trong bối cảnh các bên cân nhắc kỹ lưỡng phản ứng tiềm tàng từ phía Moskva nếu các kế hoạch này được xúc tiến. Bloomberg nhận định mức độ bảo mật của các cuộc thảo luận là rất cao, chủ yếu diễn ra ở cấp độ quân sự cấp cao, đến mức ngay cả một số bộ trưởng trong chính phủ các nước liên quan cũng có thể không nắm được đầy đủ thông tin.
Theo đánh giá ban đầu, các quốc gia tham gia đều nhận thức rõ rằng việc xây dựng hoặc mở rộng năng lực hạt nhân đòi hỏi nguồn lực tài chính rất lớn, thời gian dài và có thể đặt ra những vấn đề pháp lý quốc tế. Nhiều quốc gia châu Âu hiện là thành viên của các cơ chế kiểm soát vũ khí và không phổ biến hạt nhân, do đó bất kỳ bước đi nào theo hướng phát triển kho vũ khí hạt nhân độc lập cũng có nguy cơ va chạm với các cam kết quốc tế hiện hành. Ngoài ra, việc tham gia cơ chế răn đe hạt nhân còn đồng nghĩa với khả năng phải chấp nhận rủi ro bị tấn công trong trường hợp xảy ra xung đột, nhằm đổi lấy việc bảo vệ một đồng minh.
Các chuyên gia được Bloomberg phỏng vấn cho rằng phần lớn các quốc gia châu Âu khó có thể thay thế hoàn toàn “ô hạt nhân” của Mỹ bằng năng lực riêng trong tương lai gần. Hiện tại, trong Liên minh châu Âu (EU), chỉ có Pháp sở hữu vũ khí hạt nhân, trong khi Vương quốc Anh - dù không còn là thành viên EU - vẫn là một trong những cường quốc hạt nhân tại châu Âu. Theo số liệu được dẫn lại, London và Paris mỗi năm chi tổng cộng khoảng 12 tỷ USD để duy trì và hiện đại hóa kho vũ khí hạt nhân của mình. Con số này tương đương hơn một nửa ngân sách quốc phòng thường niên của Thụy Điển, cho thấy gánh nặng tài chính đáng kể nếu các nước khác muốn phát triển năng lực tương tự.
Trong bối cảnh đó, tháng 3/2025, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tuyên bố Nga đã trở thành mối đe dọa đối với Pháp và châu Âu. Ông viện dẫn những thay đổi trong lập trường của Washington liên quan đến Ukraine cũng như vai trò của Mỹ trong NATO để kêu gọi mở một cuộc tranh luận ở cấp độ châu lục về khả năng mở rộng “ô hạt nhân” của Pháp, nhằm bao phủ toàn bộ EU.
Đề xuất này nhanh chóng nhận được sự hưởng ứng từ Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk, người cho rằng châu Âu cần tăng cường năng lực quốc phòng và sẵn sàng tham gia một cuộc chạy đua vũ trang nếu cần thiết để bảo đảm an ninh trước những thách thức từ Moskva.
Về phía Nga, Điện Kremlin đã bác bỏ các phát biểu của Tổng thống Macron. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho rằng những tuyên bố của nhà lãnh đạo Pháp mang tính đối đầu và chứa đựng nhiều thông tin mà Moskva không đồng tình. Ông Peskov nhấn mạnh rằng Paris đã không đề cập đến việc cơ sở hạ tầng quân sự của NATO ngày càng mở rộng về phía biên giới phía Tây của Nga - yếu tố mà Moskva lâu nay coi là mối quan ngại an ninh trực tiếp.
Giới quan sát nhận định, trong bối cảnh môi trường an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các cuộc thảo luận kín về răn đe hạt nhân, nếu được xác nhận, phản ánh tâm lý lo ngại gia tăng tại một số quốc gia giáp Nga.
