Bầu cử Quốc hội Ukraine – cuộc bầu cử khó đoán định

Thời điểm diễn ra cuộc bầu cử Quốc hội khóa VIII (Verkhovnaya Rada) trước thời hạn ở Ukraine, được ấn định vào ngày 26/10, đang tới thật gần.

Cuộc bầu cử được dư luận Ukraine và thếgiới đặc biệt quan tâm bởi nó diễn ra trong bối cảnh của một cuộc khủng hoảngchính trị nghiêm trọng và dai dẳng suốt gần một năm qua, được đánh dấu bởinhững thời khắc, sự kiện đau buồn và cả máu của những người dân vô tội, kể từkhi vị Tổng thống bị lật đổ Viktor Yanukovich, nhắc tới hai từ "tạmdừng" kế hoạch liên kết sâu rộng hơn với Liên minh châu Âu hồi tháng11/2013, tiếp đó là cuộc bầu cử Tổng thống sớm hồi tháng 5/2014 và việc khôiphục hiệu lực của Hiến pháp Ukraine năm 2004 theo hình thức Nghị viện - Tổngthống.

Nguyênnhân chính khiến Ukrainephải bầu cử Quốc hội trước thời hạn là do sự sụp đổ ngày 24/7 của liên minh đasố ủng hộ Chính phủ tại Quốc hội. Trong vòng một tháng, liên minh mới khôngđược hình thành nên theo quy định của Hiến pháp, Tổng thống có quyền giải tánQuốc hội. Ngày 25/8, trong tuyên bố chấm dứt quyền hạn của quốc hội khóa 7,Tổng thống mới đắc cử Ukraine Petro Poroshenko coi đây là "quyết định cótrách nhiệm và đúng đắn duy nhất", được đưa ra dựa trên kết quả thăm dò ýkiến xã hội, mà theo ông, có tới "80% người dân ủng hộ bầu cử trước thờihạn".

Đảng "Khối Poroshenko" của Tổng thống Petro Poroshenko được dự đoán sẽ giành được sự ủng hộ cao nhất.

Bên cạnh đó, Tổng thống Poroshenko đánh giáthành phần tại Quốc hội khóa 7 không phù hợp với "tâm trạng" chínhtrị của xã hội Ukraine và việc tiến hành bầu cử sớm là một phần trong kế hoạchhòa bình với yếu tố then chốt là "đối thoại chính trị với Donbass".Theo ông Poroshenko, những đại biểu được khu vực Donbass bầu chọn sẽ giành đượcsự tin tưởng và quyền đại diện cho khu vực trong các cuộc tiếp xúc với chínhquyền trung ương.

Tổngthống Poroshenko cũng hy vọng cuộc bầu cử Verkhovnaya Rada ngày 26/10 sẽ làbước đệm hợp thức hóa quyền lực để ông có thể hoàn thành kế hoạch hòa bình gâynhiều tranh cãi ký hồi đầu tháng 9 cùng Tổng thống Nga Vladimir Putin, sau hàngloạt thất bại nghiêm trọng của quân đội nước này trước lực lượng nổi dậy."Ông trùm ngành chocolate" thân phương Tây mong muốn thỏa thuận ngừngbắn sẽ giúp các ngành công nghiệp quan trọng của Ukraine, vốn bị ảnh hưởng vàđình trệ do các vụ đụng độ nghiêm trọng diễn ra hàng ngày, sẽ nhanh chóng táihoạt động và từng bước cải thiện nền kinh tế Ukraine.

Cuộcbầu cử Quốc hội trước thời hạn này sẽ được tổ chức theo luật hiện hành, tức làmột nửa trong tổng số 450 ghế của Quốc hội Ukraine sẽ được bầu theo danh sáchcác chính đảng và một nửa còn lại sẽ được bầu theo các khu vực. Có tổng cộng 29đảng phái sẽ tham dự cuộc chạy đua này. Ngoài ra, do sự "ra đi" củaCrimea và cuộc xung đột vũ trang đang diễn ra ở miền Đông Ukraine, bởi vậy thayvì 225 đại biểu được bầu theo danh sách các khu vực có thể sẽ chỉ bầu được 213đại biểu (10 đại biểu của Crimea và 2 đại biểu của thành phố Sevacstopol hiệnsẽ chưa được bầu). Một số nguồn tin còn cho biết 14 nghị sĩ của vùng Donbasscũng có thể sẽ chưa được bầu.

Bấtchấp tuyên bố tảy chay bầu cử ngày 23/9 của Cộng hòa Nhân dân Donetsk và Cộnghòa Nhân dân Lugansk tự xưng, rằng họ sẽ tổ chức đồng thời các cuộc bầu cử vàongày 2/11 để chọn các nhà lãnh đạo và Quốc hội của họ, Ủy ban bầu cử Trung ươngUkraine (SIC) cho biết ​​vẫn sẽ tổ chức các điểm bỏ phiếu tại hai phần ba trongtổng số 32 huyện ở Donetsk và Lugansk, nơi dự kiến sẽ có khoảng trên dưới 2triệu cử tri đi bầu.

Công tác chuẩn bị cho bầu cử tương đối công phu.

Công tác chuẩn bị cho bầu cử cũng tương đốicông phu, trong bối cảnh nền kinh tế Ukraine sa sút trầm trọng. Số tiền dự kiếnchi cho bầu cử, theo SIK, được phê duyệt lên tới 957,8 triệu UAH (gripna),tương đương 65 triệu USD. Các lá phiếu bầu được in ấn bằng tiếng Ukraine vớicông nghệ đặc biệt, các hòm phiếu được bảo vệ bằng những lớp sơn đặc biệt...Tất cả chỉ nhằm một mục đích tránh gian lận trong bầu cử, nhằm có thể tìm ramột cơ quan lập pháp hợp lòng dân nhất.

Trướcthềm cuộc bầu cử, giới phân tích cho rằng đây sẽ là cơ hội củng cố lực lượngthân phương Tây và dân tộc chủ nghĩa. Và họ cũng sẽ là những nhân tố quyết địnhxem liệu Tổng thống Poroshenko có thể tạo lập hòa bình với Kremlin trong khivẫn duy trì ưu thế trước phe ly khai ở miền Đông hay không. Bên cạnh đó, cũngxuất hiện không ít lo ngại rằng trên thực tế Tổng thống Poroshenko đã phảinhượng bộ Nga, với bằng chứng là đề xuất trao quyền tự trị giới hạn cho các khuvực ly khai để đổi lấy hòa bình. Điều đó càng củng cố hơn hy vọng giành chiếnthắng của các đảng dân tộc chủ nghĩa - lực lượng luôn từ chối đàm phán với Nga.

Thờiđiểm cử tri Ukraineđi bầu cử một thể chế có quyền chỉ định thủ tướng và hầu hết các vị trí trongnội các đang tới thật gần. Và theo các kết quả thăm dò, hiện Khối PetroPoroshenko của Tổng thống Poroshenko đang dẫn đầu các bảng xếp hạng song vẫn chưađạt đủ đa số cần thiết để thành lập chính quyền và họ sẽ phải liên minh với cácchính đảng khác để có thể thành lập chính phủ.

Giớiphân tích cũng cho rằng Tổng thống Poroshenko nhiều khả năng sẽ không phảinhượng bộ đáng kể (với Kremlin) nếu ông có thể thành lập một liên minh cầmquyền với Mặt trận Nhân dân, mới được thành lập của Thủ tướng ArseniyYatsenyuk. Ông Yatsenyuk là người dẫn đầu các cuộc đàm phán của Ukraine với cácđối tác cho vay phương Tây và cũng chính là người mà Tổng thống Poroshenko cóthể trông cậy nếu Ukraine buộc phải triển khai các biện pháp thắt lưng buộcbụng theo điều kiện gói cứu trợ toàn cầu trị giá 27 tỷ USD của Quỹ Tiền tệ Quốctế (IMF).

Trongkhi đó, các cử tri ủng hộ Kremlin sẽ chỉ có hai lựa chọn, giữa một bên là ĐảngCộng sản đang suy yếu với một bên là Khối Đối lập - được thành lập một cách vộivàng, quy tụ một nhóm các nhà tài phiệt và chính trị gia từng ủng hộ cựu Tổngthống Yanukovych.

Trướcthềm cuộc bầu cử, Tổng thống Poroshenko đã lên tiếng khẳng định: "Bất cứcuộc bầu cử nào do lực lượng đối lập tiến hành không tuân theo hiến pháp Ukraine, không có quan sát viên, vi phạm quyềnbầu cử của công dân Ukraineđều không được Ukrainevà toàn thế giới công nhận". Ông đồng thời cũng kêu gọi "Nga khôngcông nhận kết quả cuộc bầu cử này". Trong khi đó, từ một tuần qua, Nga đãlên tiếng cam kết đảm bảo an ninh tại các điểm bỏ phiếu được tổ chức tạiMoskva.

Liệu cuộc bầu cử Quốc hội trước thời hạn có thểtạo ra bước đột phá quan trọng, giúp xoay chuyển tình hình Ukraine vốn đang chìm sâu trongkhủng hoảng hay không? Đây là câu hỏi không dễ trả lời. Song với thực trạngkinh tế suy kiệt, mâu thuẫn phe phái và xã hội sâu sắc hiện nay ở Ukraine, cóthể thấy rõ một cuộc bầu cử là hoàn toàn chưa đủ để giúp Ukraine giải quyết cácvấn đề của mình. Và cuộc bầu cử lần này có lẽ chỉ dừng lại như “phép thử” đốivới một bên là chính sách ôn hòa của Tổng thống Poroshenko và một bên là cácchủ trương cực đoan hiếu chiến hơn của các lực lượng cánh hữu Ukraine.

Quế Anh (P/v TTXVN đưa tin từ Kiev, Ukraine)