Bất ổn cản trở tiến trình bầu cử
Theo truyền thông Mỹ ngày 9/10, Phó Tổng thống Palestine Hussein Al Sheikh đã thông báo với Pháp về khả năng hoãn cuộc bầu cử lập pháp dự kiến tổ chức ngày 28/11/2026, có thể đến tháng 9/2027.
Trong bức thư gửi Ngoại trưởng Pháp Jean-Noël Barrot ngày 8/10, ông Al Sheikh cho biết các điều kiện chính trị, an ninh và kinh tế được kỳ vọng khi ấn định lịch bầu cử đã không trở thành hiện thực. Việc tổ chức bỏ phiếu trong hoàn cảnh hiện nay gặp những trở ngại nghiêm trọng, ảnh hưởng đến tính bao trùm, quyền tham gia tự do của cử tri và tính toàn vẹn của tiến trình bầu cử.
Khả năng hoãn bầu cử đã được đặt ra từ trước, trong bối cảnh chính quyền Palestine chưa giải quyết được nhiều bất đồng nội bộ và những khó khăn về tổ chức tại Dải Gaza.
Một số quan chức thuộc phong trào Fatah của Tổng thống Mahmoud Abbas cho rằng cần đối thoại với Hamas cùng các phe phái Palestine khác để thống nhất tầm nhìn quốc gia trước khi tiến hành bầu cử. Trong khi đó, những người khác cảnh báo các hạn chế đối với việc đưa hòm phiếu, giấy bầu cử và mực đánh dấu vào Gaza có thể khiến hoạt động bỏ phiếu tại đây không thể diễn ra.
Palestine chưa tổ chức bầu cử tổng thống kể từ năm 2005 và bầu cử lập pháp kể từ năm 2006. Sau cuộc bầu cử lập pháp năm 2006, Hamas giành chiến thắng, trước khi lực lượng này kiểm soát Gaza vào năm 2007, đẩy những người trung thành với ông Abbas khỏi vùng lãnh thổ này.
Những cam kết quốc tế chưa thành hiện thực
Theo bức thư, các quan chức Palestine từng kỳ vọng tình hình sẽ được cải thiện nhờ triển khai sáng kiến hòa bình của Tổng thống Mỹ Donald Trump và một nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.
Những kỳ vọng này bao gồm việc triển khai lực lượng quốc tế và cảnh sát Palestine tại Gaza, giải giáp Hamas và rút quân Israel khỏi vùng lãnh thổ này. Chính quyền Palestine cũng trông đợi Mỹ ngăn chặn các động thái sáp nhập thêm lãnh thổ Palestine tại Bờ Tây và Đông Jerusalem, kiềm chế bạo lực của người định cư Israel, đồng thời thúc đẩy giải ngân gần 7 tỷ USD ngân sách Palestine đang bị Israel giữ lại.
Tuy nhiên, các bước đi, thỏa thuận và cam kết nói trên đều chưa được thực hiện. Trái lại, tình hình tại các vùng lãnh thổ Palestine tiếp tục xấu đi.
Trên cơ sở đánh giá thực tế, các quan chức Palestine đã đề xuất Tổng thống Abbas lùi thời điểm bầu cử thêm vài tháng, đồng thời tiếp tục đối thoại nhằm chuẩn bị các điều kiện nội bộ cần thiết. Họ cũng khuyến nghị ban hành sắc lệnh điều chỉnh lịch bầu cử sang nửa đầu tháng 9/2027.
Ông Abbas, người được bầu làm Tổng thống Chính quyền Palestine năm 2005, từng tái khẳng định kế hoạch tổ chức bầu cử trong bài phát biểu tại Liên hợp quốc ngày 24/9. Nếu được thông qua, việc lùi lịch sẽ tiếp tục kéo dài thời gian Palestine không có một cuộc bầu cử lập pháp mới.
Pháp nhấn mạnh tính cấp thiết của bầu cử
Bức thư được gửi tới Pháp trong bối cảnh Paris đã công nhận Nhà nước Palestine vào tháng 9/2025. Khi đưa ra quyết định này, Pháp đồng thời thúc giục Palestine tiến hành các cuộc bầu cử lập pháp và tổng thống theo cam kết mà ông Abbas đưa ra với Tổng thống Emmanuel Macron và Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman.
Phát biểu với báo giới ngày 8/10, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Pháp Pascal Confavreux nhấn mạnh bầu cử là yêu cầu thiết yếu, đồng thời hoan nghênh việc Liên minh châu Âu khởi động phái bộ quan sát bầu cử.
Theo ông Confavreux, cuộc bầu cử sẽ giúp ban lãnh đạo Palestine có được tính chính danh mới để đại diện cho những nguyện vọng chính đáng của người dân, đồng thời bảo vệ triển vọng giải pháp hai nhà nước.
Tuy nhiên, vị thế của Chính quyền Palestine trong mắt người dân đã suy giảm đáng kể sau hơn hai thập kỷ ông Abbas kế nhiệm cố lãnh đạo Fatah Yasser Arafat. Nhiều người Palestine ngày càng coi chính quyền này là bộ máy hoạt động kém hiệu quả và tham nhũng.
Hamas từng giành chiến thắng trong cuộc bầu cử lập pháp năm 2006 với thông điệp chống tham nhũng, trước khi kiểm soát Gaza vào năm sau. Trong khi đó, nhiệm kỳ của ông Abbas đã hết hạn từ năm 2009, nhưng ông vẫn điều hành chính quyền chủ yếu thông qua các sắc lệnh.
Tiến trình hòa bình hướng tới thành lập Nhà nước Palestine độc lập tại Bờ Tây, Gaza và Đông Jerusalem sụp đổ năm 2014. Kể từ đó, các khu định cư Israel tiếp tục mở rộng, chia cắt những khu vực từng được dự kiến nằm dưới quyền kiểm soát của Palestine trong tương lai.
Trong bối cảnh xung đột kéo dài, bất đồng chính trị và những trở ngại về tổ chức chưa được tháo gỡ, triển vọng tổ chức bầu cử tại Palestine vẫn chưa rõ ràng. Việc tiếp tục trì hoãn có nguy cơ kéo dài khoảng trống về tính chính danh của các thiết chế chính trị Palestine, đồng thời gây thêm khó khăn cho nỗ lực thống nhất các phe phái và thúc đẩy giải pháp hai nhà nước.
