Trong tự nhiên, chim sẻ ngô xanh có tập tính nhặt các loại cây có mùi thơm như hoa oải hương mang về tổ để xua đuổi những loài ký sinh hút máu. Nhưng khi sống trong các thành phố lớn, chúng lại thu thập tàn thuốc lá vứt đi. Nhằm giải mã hành vi kỳ lạ này, các nhà khoa học Ba Lan đã đặt câu hỏi: liệu đây chỉ là một sự thích nghi đơn thuần với "khu rừng bê tông" đô thị, hay những mẩu tàn thuốc thực sự hoạt động như một lá chắn hóa học tương tự như các loài thực vật tự nhiên?
Để tìm ra câu trả lời, nhóm nghiên cứu đã theo dõi 33 gia đình chim sẻ ngô xanh sống tại các công viên thành phố và rừng sâu. Họ chia các tổ chim thành ba nhóm thử nghiệm. Nhóm thứ nhất là nhóm đối chứng, trong đó tổ chim được giữ ở trạng thái tự nhiên nhưng các nhà nghiên cứu đặt thêm hai đầu lọc thuốc lá chưa hút vào. Nhóm thứ hai được thêm hai tàn thuốc lá (đầu lọc đã qua sử dụng) nhằm mô phỏng chính xác hành vi của chim đô thị. Ở nhóm thứ ba, các nhà khoa học đã dọn sạch chiếc tổ tự nhiên và thay thế bằng một chiếc tổ nhân tạo vô trùng làm từ rêu và bông đã được làm sạch trong phòng thí nghiệm.
Sau 13 ngày, các chim non trong mỗi tổ đều được kiểm tra sức khỏe tổng quát. Các chuyên gia tiến hành đo chiều dài cánh và lấy mẫu máu để tìm kiếm các dấu hiệu bệnh tật hoặc tình trạng thiếu máu.
Kết quả cho thấy, chim non ở cả nhóm lót tàn thuốc lá và nhóm lót tổ vô trùng nhân tạo đều có nồng độ hemoglobin (huyết sắc tố) và hematocrit (dung tích hồng cầu) cao hơn. Điều này chứng tỏ chúng có tình trạng sinh lý tốt hơn và ít bị mất máu do ký sinh trùng gây ra.
Khi đếm số lượng bọ trong tổ, các nhà khoa học phát hiện ký sinh trùng sinh sôi nhiều nhất ở các tổ đối chứng tự nhiên và hầu như vắng bóng ở các tổ nhân tạo. Đặc biệt, tại những tổ có tàn thuốc lá, số lượng ấu trùng ruồi nhặng (loài thường cư trú trong vật liệu làm tổ và hút máu chim non) thấp hơn hẳn. Phát hiện này chỉ ra rằng chất nicotine tích tụ trong tàn thuốc lá có thể đang phát huy tác dụng như một loại thuốc trừ sâu, giúp xua đuổi thành công các loài sâu bọ gây hại.
Các nhà nghiên cứu bình luận trong bài báo khoa học: "Nghiên cứu của chúng tôi chỉ ra rằng tàn thuốc lá có thể được chim sẻ ngô xanh ở đô thị sử dụng như một chiến lược thích nghi cơ hội, bắt chước chức năng của các vật liệu thực vật có mùi thơm trong việc kiểm soát ký sinh trùng và có khả năng đóng góp tích cực vào phúc lợi của chim non (ít nhất là trong ngắn hạn)".
Mặc dù đây có vẻ là một tin tức tích cực về khả năng sinh tồn của động vật hoang dã tại các đô thị, nhóm nghiên cứu cũng đồng thời gióng lên một hồi chuông cảnh báo. Tàn thuốc lá vốn chứa nhiều hóa chất độc hại như asen (thạch tín) và các kim loại nặng. Ở thời điểm hiện tại, khoa học vẫn chưa thể khẳng định liệu việc tiếp xúc sớm với những chất độc này có để lại di chứng tồi tệ nào cho sức khỏe của những con chim khi chúng trưởng thành hay không.
