Báo chí Nhật Bản tập trung làm nổi bật một điểm chung xuyên suốt là tầm quan trọng ngày càng tăng của hợp tác an ninh kinh tế với Việt Nam trong bối cảnh khu vực và thế giới biến động mạnh, đồng thời coi đây là mắt xích then chốt trong việc hiện thực hóa chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do và cởi mở (FOIP).
Các cơ quan truyền thông lớn như Kyodo, NHK, Asahi Shimbun, Nikkei và The Japan Times đồng loạt nhận định chuyến công du lần này không đơn thuần là hoạt động ngoại giao định kỳ mà mang ý nghĩa chiến lược trong việc tái cấu trúc chuỗi cung ứng và đảm bảo ổn định năng lượng cho Nhật Bản, đặc biệt trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông, các biện pháp kiểm soát xuất khẩu và cạnh tranh công nghệ toàn cầu đang tạo ra những rủi ro ngày càng rõ rệt đối với nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu của Nhật Bản.
Hãng thông tấn Kyodo dẫn phát biểu của Chánh Văn phòng Nội các Kihara Minoru tại cuộc họp báo cho biết: “Với Việt Nam, Nhật Bản mong muốn tái khẳng định việc tăng cường “quan hệ đối tác chiến lược toàn diện” giữa hai nước, bao gồm các lĩnh vực an ninh kinh tế như năng lượng và khoáng sản quan trọng”.
Theo NHK và báo Asahi, Chánh Văn phòng Nội các Kihara nhấn mạnh: “Trong khu vực Đông Nam Á, Việt Nam là quốc gia có tốc độ tăng trưởng nổi bật, còn Australia là trụ cột trong liên kết với các quốc gia cùng chí hướng; việc tăng cường quan hệ với hai nước này là vô cùng quan trọng”.
Truyền thông Nhật Bản nhận định Việt Nam được đánh giá là một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á, đồng thời có vị trí địa chính trị thuận lợi giúp Tokyo đa dạng hóa nguồn cung các tài nguyên chiến lược như năng lượng và khoáng sản quan trọng, qua đó giảm thiểu sự phụ thuộc vào một số thị trường nhất định và nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế trong dài hạn.
Bên cạnh đó, báo chí Nhật Bản cũng đặc biệt chú ý tới bài phát biểu chính sách đối ngoại mà Thủ tướng Takaichi dự kiến sẽ đưa ra tại Việt Nam, coi đây là dấu mốc quan trọng trong việc “làm mới” và điều chỉnh chiến lược FOIP sau một thập kỷ triển khai kể từ thời cố Thủ tướng Shinzo Abe, với trọng tâm chuyển dịch rõ rệt sang các yếu tố thực tiễn như an ninh kinh tế, tự chủ chiến lược và khả năng chống chịu trước các cú sốc bên ngoài.
Theo các nguồn tin chính phủ, bà Takaichi dự kiến trình bày trong bài phát biểu rằng Nhật Bản sẽ “làm mới” sáng kiến ngoại giao FOIP, với trọng tâm nhiều hơn vào an ninh kinh tế, bao gồm việc củng cố chuỗi cung ứng đối với các hàng hóa quan trọng và mở rộng an ninh năng lượng.
Theo các phân tích trên báo chí Nhật Bản, sự điều chỉnh này phản ánh cách tiếp cận linh hoạt hơn của Nhật Bản trong việc thích ứng với môi trường quốc tế mới, nơi các yếu tố kinh tế, công nghệ và an ninh ngày càng gắn kết chặt chẽ, đồng thời cho thấy Tokyo đang tìm cách củng cố vai trò dẫn dắt trong khu vực thông qua việc tăng cường hợp tác với các đối tác “cùng chí hướng” như Việt Nam và Australia. Nhiều bài viết cũng cho rằng việc lựa chọn Việt Nam làm điểm đến trong chuyến công du lần này mang ý nghĩa biểu tượng, thể hiện sự ưu tiên của Nhật Bản đối với Đông Nam Á trong chiến lược dài hạn, đồng thời khẳng định vị thế ngày càng cao của Việt Nam trong cấu trúc khu vực.
Báo Asahi dẫn quan điểm từ phía Việt Nam, trong đó Đại sứ Việt Nam tại Nhật Bản Phạm Quang Hiệu nhấn mạnh mong muốn tăng cường hợp tác giữa các quốc gia tầm trung nhằm tránh phụ thuộc quá mức vào các cường quốc trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị gia tăng, qua đó tạo ra một không gian hợp tác cân bằng và ổn định hơn. Những đánh giá này được đặt trong bối cảnh Việt Nam đang theo đuổi mục tiêu tăng trưởng cao và nâng cấp vị thế kinh tế trong dài hạn, với kỳ vọng tận dụng hợp tác với Nhật Bản để thúc đẩy phát triển công nghiệp, công nghệ và năng lượng.
Nhìn chung, báo chí Nhật Bản đánh giá chuyến thăm của Thủ tướng Takaichi là một bước đi tích cực và mang tính chiến lược, không chỉ nhằm làm sâu sắc quan hệ song phương mà còn góp phần củng cố vai trò của Nhật Bản trong việc định hình trật tự khu vực dựa trên luật lệ, trong đó Việt Nam được xem là đối tác trung tâm trong nỗ lực xây dựng một mạng lưới hợp tác kinh tế - an ninh bền vững và linh hoạt trước những biến động của thế giới hiện nay.
