Bài kiểm tra thể lực chờ đợi 4 phi hành gia ngay sau sứ mệnh lịch sử

Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) ngày 10/4 thông báo phi hành đoàn sứ mệnh Artemis II đã trở về Trái Đất an toàn sau chuyến bay thử nghiệm kéo dài gần 10 ngày, đánh dấu bước tiến quan trọng trong lộ trình đưa con người quay trở lại Mặt Trăng sau hơn nửa thế kỷ.
Chú thích ảnh
Phi hành gia Reid Wiseman, chỉ huy sứ mệnh Artemis II, đang tập luyện các quy trình trong lúc hạ cánh. Ảnh: NASA

Theo CNN, bốn phi hành gia gồm Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch và Jeremy Hansen đã hạ cánh xuống Thái Bình Dương ngoài khơi San Diego lúc 17h07 ngày 10/4 (giờ địa phương). Sau khi tiếp đất, phi hành đoàn được lực lượng phối hợp giữa NASA và quân đội Mỹ hỗ trợ rời tàu, đưa bằng trực thăng tới tàu USS John P. Murtha để kiểm tra sức khỏe ban đầu, trước khi trở về Trung tâm Vũ trụ Johnson tại Houston.

Tuy nhiên, các phi hành gia Artemis II không có nhiều thời gian nghỉ ngơi sau khi trở về, mà nhanh chóng tham gia chuỗi thử nghiệm nhằm đánh giá khả năng thích nghi trở lại với trọng lực Trái Đất, cũng như khả năng làm việc trong môi trường trọng lực khác như Mặt Trăng.

Các thử nghiệm được tiến hành tại Trung tâm Vũ trụ Johnson, nơi các nhà khoa học sử dụng hệ thống mô phỏng tiên tiến nhằm xác định mức độ phục hồi thể chất của phi hành gia sau thời gian sống trong môi trường không trọng lực. Một trong những câu hỏi trọng tâm là con người có thể nhanh chóng trở lại trạng thái làm việc bình thường đến đâu khi chuyển đổi giữa các môi trường trọng lực khác nhau.

Theo các chuyên gia, môi trường không trọng lực gây ra nhiều thay đổi sinh lý đáng kể, bao gồm suy giảm khối lượng cơ, giảm sức bền tim mạch và ảnh hưởng đến hệ thống thăng bằng của cơ thể. Những yếu tố này có thể làm giảm khả năng thực hiện các nhiệm vụ phức tạp, đặc biệt là các hoạt động ngoài không gian hoặc trên bề mặt các thiên thể khác.

Ông Jason Norcross, nhà khoa học dẫn đầu nghiên cứu, cho biết mục tiêu của chương trình là bảo đảm phi hành gia không bị đặt vào tình huống vượt quá giới hạn sinh lý khi thực hiện nhiệm vụ. Theo ông, các dữ liệu thu thập được sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc lập kế hoạch cho các sứ mệnh trong tương lai.

Để phục vụ nghiên cứu, NASA sử dụng Hệ thống Giảm tải Trọng lực Phản hồi Chủ động (ARGOS), cho phép mô phỏng các mức trọng lực khác nhau bằng cách điều chỉnh lực nâng. Với Artemis II, hệ thống này được thiết lập để tái tạo điều kiện trọng lực của Mặt Trăng, chỉ bằng khoảng 1/6 so với Trái Đất.

Trong vòng một đến bốn giờ sau khi hạ cánh, các phi hành gia phải thực hiện bài kiểm tra thoát hiểm khẩn cấp bằng mô hình tàu vũ trụ. Bài kiểm tra bao gồm các thao tác như ngồi dậy từ tư thế nằm, triển khai thang, leo ra ngoài, mang thiết bị và di chuyển trong khoảng cách nhất định. Mục tiêu là đánh giá khả năng phản ứng của phi hành đoàn trong trường hợp xảy ra sự cố sau khi hạ cánh.

Các nhà khoa học cho rằng đây là bước đánh giá quan trọng, bởi khả năng vận động và định hướng của phi hành gia có thể bị suy giảm đáng kể sau thời gian dài trong môi trường không trọng lực. Bà Marie Mortreux, chuyên gia nghiên cứu sinh lý học không gian, nhận định nguy cơ lớn nhất là phi hành gia không thể tự thoát ra khỏi tàu nếu gặp tình huống khẩn cấp.

Nghiên cứu trước đó cho thấy các nhóm cơ ở phần thân dưới bị ảnh hưởng nhiều nhất trong môi trường vi trọng lực, trong khi cơ tay ít bị suy giảm hơn do được sử dụng thường xuyên trong quá trình di chuyển trong không gian. Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh cần tiếp tục nghiên cứu để đánh giá đầy đủ các tác động lâu dài.

Sau bài kiểm tra ban đầu, phi hành đoàn tiếp tục tham gia mô phỏng hoạt động đi bộ trên Mặt Trăng trong điều kiện trọng lực tương tự. Các phi hành gia được trang bị bộ đồ làm mát và bộ đồ EVA chuyên dụng, sau đó thực hiện chuỗi nhiệm vụ kéo dài từ 30 đến 40 phút, bao gồm di chuyển trên địa hình gồ ghề, leo xuống từ bệ hạ cánh, thao tác với thiết bị và vượt chướng ngại vật.

Một trong những thách thức lớn là khả năng duy trì thăng bằng khi tầm nhìn bị hạn chế và địa hình không ổn định. Ngoài ra, các nhiệm vụ yêu cầu cúi, ngồi hoặc thao tác chính xác cũng được đưa vào thử nghiệm nhằm mô phỏng các hoạt động thực tế như kết nối hệ thống năng lượng hoặc hỗ trợ sự sống.

Ở giai đoạn tiếp theo, các phi hành gia phải vận chuyển các vật nặng trên địa hình mô phỏng, với điều kiện mặt đất không bằng phẳng và lực cản từ bộ đồ không gian. Các bài kiểm tra này nhằm đánh giá sức bền, khả năng phối hợp và mức tiêu hao năng lượng của phi hành đoàn.

Toàn bộ quá trình thử nghiệm được theo dõi chặt chẽ, bao gồm thời gian hoàn thành nhiệm vụ, nhịp tim và mức tiêu thụ năng lượng. Các bài kiểm tra sẽ được lặp lại sau vài ngày để đánh giá tốc độ phục hồi của phi hành gia theo thời gian.

Theo ông Jason Norcross, dữ liệu từ các sứ mệnh trước đây cho thấy phi hành gia thường cải thiện đáng kể tình trạng thể chất sau khoảng 4 ngày và gần như hồi phục hoàn toàn trong vòng một tuần, ngay cả sau các nhiệm vụ kéo dài nhiều tháng trên quỹ đạo.

NASA cho biết các kết quả nghiên cứu từ Artemis II sẽ đóng vai trò nền tảng cho các sứ mệnh tiếp theo, đặc biệt là Artemis III, chương trình dự kiến đưa con người trở lại bề mặt Mặt Trăng. Đồng thời, các dữ liệu này cũng góp phần quan trọng trong việc chuẩn bị cho các sứ mệnh dài ngày hơn, bao gồm kế hoạch đưa con người tới Sao Hỏa trong tương lai.

Bảo Hà/Báo Tin tức và Dân tộc

Dành cho bạn

Bỉ: Thử nghiệm giao hàng bằng drone

Bỉ: Thử nghiệm giao hàng bằng drone

Trong khi Walmart đã giao thành công kiện hàng thứ một triệu bằng drone tại bốn bang của Mỹ từ hồi tháng 5 và Amazon đang chuẩn bị mở rộng dịch vụ giao hàng trên không tới gần 500 thành phố, thì Bỉ cũng đang dần bắt kịp xu hướng này với những bước đi thận trọng hơn.

Biến hạ tầng khoa học thành ‘nhà máy tạo công nghệ’

Biến hạ tầng khoa học thành ‘nhà máy tạo công nghệ’

Hạ tầng khoa học chỉ thực sự tạo ra năng lực công nghệ quốc gia khi không dừng ở phục vụ nghiên cứu mà trở thành hệ thống biến tri thức thành công nghệ, nguyên mẫu và sản phẩm. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy Việt Nam nên chuyển từ đầu tư phòng thí nghiệm sang xây dựng “nhà máy tạo công nghệ”.

'Vùng lõm sóng' sẽ kết nối bằng vệ tinh

'Vùng lõm sóng' sẽ kết nối bằng vệ tinh

Cục Viễn thông (Bộ Khoa học và Công nghệ) đã phối hợp với Công ty TNHH Starlink Services Việt Nam bàn giao thiết bị đầu cuối và dịch vụ vệ tinh Starlink cho các địa phương, nhằm hỗ trợ kết nối kịp thời cho các thôn lõm sóng.

Lấy làm chủ công nghệ chiến lược để đào tạo nhân lực

Lấy làm chủ công nghệ chiến lược để đào tạo nhân lực

Phát triển nhân lực công nghệ chiến lược không nên chỉ dừng ở mở ngành, tăng chỉ tiêu hay gửi người đi đào tạo. Kinh nghiệm Trung Quốc, Hàn Quốc cho thấy hướng hiệu quả hơn là đưa học viên trực tiếp tham gia quá trình nghiên cứu và phát triển (R&D) công nghệ, qua đó đồng thời tạo ra công nghệ và hình thành đội ngũ có khả năng làm chủ công nghệ.