Từng đi qua hai cuộc chiến tranh thế giới, cuộc Đại suy thoái và nhiều đợt khủng hoảng kinh tế, nhưng chuỗi bách hóa David Jones danh tiếng của Australia lại bất ngờ trượt ngã ngay trong thời bình. Khó khăn của thương hiệu 188 tuổi không chỉ là câu chuyện của riêng một doanh nghiệp, mà còn phản chiếu những "cơn dư chấn" đang âm thầm làm lung lay nền tảng của toàn ngành bán lẻ.
Đối với người Australia, David Jones không đơn thuần là nơi mua sắm. Những cửa hàng bách hóa lộng lẫy tọa lạc ngay các khu "đất vàng" từng là biểu tượng của mùa Giáng sinh và phong cách tiêu dùng của giới trung lưu.
Nhưng biểu tượng ấy đang đứng trước một cuộc khủng hoảng sinh tử.
Ngày 5/11, David Jones chính thức bị đặt dưới sự kiểm soát của đơn vị tiếp quản (quản lý tự nguyện). Giọt nước tràn ly đến từ việc tập đoàn bách hóa này thất bại trong các cuộc đàm phán mặt bằng với Scentre Group – đơn vị vận hành các trung tâm mua sắm Westfield khổng lồ. David Jones không còn đủ sức gánh vác các khoản tiền thuê đắt đỏ, trong khi chi phí vận hành tăng vọt và chuỗi cung ứng liên tục gặp trục trặc. Dù 38 cửa hàng vẫn đang tạm thời mở cửa, nhưng khả năng thương hiệu này giữ nguyên được quy mô là rất mong manh.
Thực tế, khó khăn của David Jones không đến từ một cú sốc đột ngột. Nó là hệ quả của nhiều năm gồng mình bù lỗ, chịu sức ép tài chính và chậm nhịp trước sự thay đổi chóng mặt trong thói quen của người tiêu dùng.
Bức tranh ảm đạm của ngành bán lẻ
Vấn đề của David Jones đang tạo ra sự đồng cảm "bất đắc dĩ" từ các tên tuổi lớn khác trong ngành. Một số nhà bán lẻ lớn khác, trong đó có JB Hi-Fi, chuyên kinh doanh thiết bị điện tử, và Bunnings, chuỗi bán lẻ vật liệu xây dựng và đồ dùng gia đình, cũng cảnh báo về tình trạng tăng trưởng doanh số chậm lại, sức mua suy yếu, chi phí kinh doanh cao và sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng.
Kỷ nguyên tăng trưởng dễ dàng nhờ dân số đông và giá nhà đất leo thang của các doanh nghiệp Australia dường như đã khép lại. Môi trường hiện tại khắc nghiệt hơn rất nhiều. Lạm phát dai dẳng bào mòn ngân sách gia đình, buộc người tiêu dùng phải cắt giảm các khoản chi tiêu không thiết yếu. Họ hoãn đổi tivi mới, dừng sắm đồ nội thất và ưu tiên các sản phẩm giá rẻ.
Sức mua yếu đi, nhưng các khoản chi phí cố định (như mặt bằng, tiền lương, vận chuyển) vẫn đứng ở mức cao, tạo thành "gọng kìm" siết chặt biên lợi nhuận của doanh nghiệp. Áp lực này càng lớn hơn khi Ngân hàng Dự trữ Australia (RBA) vừa quyết định tăng lãi suất lên mức cao nhất thế giới vào ngày 3/11, ngay trước thềm mùa mua sắm cuối năm.
Gánh nặng từ mô hình mặt bằng lớn
Tuy nhiên, đổ lỗi hoàn toàn cho lạm phát là chưa đủ. Phó Giáo sư Matthew Bailey từ Đại học Macquarie chỉ ra rằng, lỗ hổng cốt lõi của các cửa hàng bách hóa nằm ở chính mô hình kinh doanh.
Các chuỗi truyền thống luôn cần những mặt bằng rộng lớn ở trung tâm và lực lượng nhân viên đông đảo để tạo ra trải nghiệm mua sắm đẳng cấp. Nhưng trong thời đại mà mọi người đều quan tâm đến giá cả, chi phí duy trì mô hình "khổng lồ" này lại trở thành gánh nặng. Khi doanh nghiệp buộc phải cắt giảm nhân viên để sinh tồn, chất lượng dịch vụ sụt giảm theo. Lợi thế duy nhất giúp họ khác biệt với các kênh bán hàng giá rẻ lập tức biến mất.
Sự phát triển của thương mại điện tử càng khiến bài toán trở nên khó khăn hơn. Ngày nay, người tiêu dùng có thể so sánh giá giữa nhiều nhà bán lẻ, tìm kiếm sản phẩm trực tuyến và lựa chọn giao hàng tận nhà mà không cần đến những cửa hàng lớn ở trung tâm thành phố.
Điều này không có nghĩa cửa hàng truyền thống sẽ biến mất. Tuy nhiên, những doanh nghiệp dựa quá nhiều vào quy mô mặt bằng và danh tiếng thương hiệu, thay vì tạo ra trải nghiệm mua sắm có giá trị riêng, sẽ phải chịu sức ép ngày càng lớn.
Hiệu ứng domino
Sự sụp đổ của một tên tuổi như David Jones không chỉ là nỗi đau riêng.Hệ sinh thái bán lẻ có tính liên kết rất cao. Khi một "ông lớn" gục ngã, các nhà cung cấp bị chậm thanh toán, chủ mặt bằng mất đi nguồn thu lớn và hàng loạt thương hiệu thời trang, mỹ phẩm đang thuê gian hàng bên trong cũng phải loay hoay tìm bến đỗ mới.
Theo ghi nhận, một số đối tác của David Jones đã bị nợ tiền từ đầu năm 2026. Số phận của khoảng 6.000 lao động đang làm việc tại các cửa hàng này cũng trở nên bấp bênh hơn bao giờ hết.
Khủng hoảng của David Jones là lời cảnh tỉnh chung cho ngành bán lẻ Australia, khi các doanh nghiệp đang phải đối mặt với áp lực kép: sức chi tiêu của người dân suy giảm trong ngắn hạn và sự thoái trào của mô hình kinh doanh truyền thống trong dài hạn.
Ngay cả khi kinh tế phục hồi và sức mua tăng trở lại, những doanh nghiệp có chi phí mặt bằng quá cao và thiếu linh hoạt vẫn sẽ gặp khó. Để tồn tại, các chuỗi bách hóa buộc phải mạnh tay tinh gọn mạng lưới cửa hàng, tối ưu vận hành và tìm ra sự cân bằng hoàn hảo giữa thế giới mua sắm thực và ảo.
