Không còn đơn thuần là những thủ đoạn lừa gạt qua đường mòn lối mở truyền thống, tội phạm mua bán người ngày nay đã cấu kết chặt chẽ với các tổ chức lừa đảo trực tuyến xuyên biên giới, biến hàng nghìn nạn nhân thành công cụ phạm tội trong những "pháo đài bất khả xâm phạm" nơi xứ người.
Trước diễn biến hiểm độc ấy, Bộ đội Biên phòng (BĐBP) Việt Nam đã chủ động chuyển hướng đấu tranh, tung đòn đột phá đánh thẳng vào sào huyệt tội phạm từ ngoài biên giới, lập nên những chiến công vang dội, đưa các nạn nhân trở về với vòng tay gia đình.
Cạm bẫy vô hình và muôn nẻo lưu đày
Biên cương những ngày cuối năm 2026, những cơn gió lạnh đầu mùa tràn qua các triền núi phía Bắc và những đợt sóng cuộn trào ngoài khơi vùng biển Tây Nam. Giữa sự thanh bình của bản làng, ít ai biết rằng trên không gian mạng và các cung đường biên giới, một cuộc chiến thầm lặng nhưng khốc liệt đang diễn ra từng phút từng giờ. Tội phạm mua bán người (MBN) đang trải qua những biến tướng dị thường chưa từng có trong lịch sử.
Một ngày đầu tháng 10/2026, cán bộ chiến sĩ Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Lào Cai đã bóc gỡ thành công một đường dây MBN xuyên biên giới từ Điện Biên qua Lào Cai sang Trung Quốc.
Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Lào Cai cho biết, ngày 6/7/2026, đơn vị tiếp nhận đơn tố giác từ nạn nhân Hạng Thị C. (sinh năm 2010, trú tại tỉnh Điện Biên). Theo trình báo, nạn nhân bị các đối tượng dùng thủ đoạn vẽ ra “viễn cảnh giàu sang”, dụ dỗ sang Trung Quốc lấy chồng.
Qua xác minh, lực lượng chức năng xác định đối tượng Thào A Khua, người ở cùng địa phương với nạn nhân đã sử dụng mạng xã hội Facebook để tiếp cận, thao túng tâm lý, liên tục vẽ ra viễn cảnh cuộc sống giàu sang, hạnh phúc nhằm lôi kéo nạn nhân sang Trung Quốc lấy chồng với giá 9 vạn Nhân dân tệ. Mặc dù gia đình phản đối do tuổi còn quá nhỏ nhưng nạn nhân vẫn bị các đối tượng lừa ép ra bến xe để lên Lào Cai, sau đó vượt biên sang Trung Quốc.
Quá trình điều tra, lực lượng chức năng xác định, đối tượng cầm đầu đường dây này là người phía bên kia biên giới, có tên là Giống, người gốc ở tỉnh Điện Biên, lấy chồng và sinh sống tại Trung Quốc. Mở rộng điều tra, lực lượng Biên phòng đã bắt giữ 2 đối tượng là Hạng Seo Dũng (sinh năm 2003) và Hạng Thị Mua (sinh năm 1994), đều là người dân tộc Mông, trú tại thôn Nàn Lý, xã Pà Vầy Sủ, tỉnh Tuyên Quang. Hai đối tượng này trực tiếp liên hệ giao dịch, nhận tiền và đưa người qua Trung Quốc bán.
Đây chỉ là một trong hàng trăm vụ án MBN được lực lượng BĐBP triệt phá trong thời gian qua. Nếu như trước đây, nạn nhân của tội phạm MBN chủ yếu là phụ nữ, trẻ em vùng đồng bào dân tộc thiểu số bị lừa gạt bán sang bên kia biên giới để kết hôn trái phép hoặc ép vào các tụ điểm mại dâm, thì nay bức tranh tội phạm đã hoàn toàn thay đổi. Với thủ đoạn lừa gạt "việc nhẹ, lương cao", "làm việc văn phòng máy lạnh thu nhập nghìn USD", "không cần bằng cấp, bao toàn bộ chi phí xuất cảnh"... các đối tượng đã có những lời chào mời có cánh giăng khắp các hội nhóm mạng xã hội như Facebook, Telegram, Zalo đã trở thành cái bẫy chết người giăng bắt thanh thiếu niên, sinh viên và người lao động nhẹ dạ.
Khi vượt biên trái phép sang Trung Quốc, Campuchia hay Lào, thiên đường vẽ ra nhanh chóng sụp đổ. Nạn nhân lập tức bị tịch thu toàn bộ điện thoại, giấy tờ tùy thân, bị giam lỏng trong các khu nhà kín cổng cao tường, có bảo vệ vũ trang canh gác nghiêm ngặt. Tại đây, họ bị cưỡng bức lao động từ 14 đến 16 tiếng mỗi ngày, bị ép học các kịch bản lừa đảo qua mạng để tiếp tục lừa gạt chính đồng bào mình ở quê nhà. Những ai không hoàn thành chỉ tiêu lừa đảo, có ý định bỏ trốn hoặc không vâng lời liền bị bỏ đói, chích điện, đánh đập dã man và bị bán trao tay qua các cơ sở khác với số tiền chuộc lên tới hàng trăm triệu đồng.
Đại tá Nguyễn Trung Việt, Phó trưởng phòng Phòng chống tội phạm MBN, Cục Phòng chống ma túy và Tội phạm (PCMT&TP Bộ Tư lệnh BĐBP) cho biết: "Nhiều thanh niên khi được giải cứu trở về vẫn chưa hết bàng hoàng. Họ từ vai trò là nạn nhân bị mua bán, suýt chút nữa đã bị đẩy sâu vào vòng lao lý vì bị cưỡng ép thực hiện các hành vi phạm tội lừa đảo trực tuyến công nghệ cao".
Giải cứu nhiều nạn nhân bị bán
Thiếu tướng Đỗ Ngọc Cảnh, Cục trưởng Cục PCMT&TP BĐBP, cho biết: Trong đợt cao điểm, các đơn vị Biên phòng đã trực tiếp giải cứu và phối hợp giải cứu 13 nạn nhân. Đồng thời tiếp nhận, rà soát, xác minh và xác định 19 nạn nhân và người có dấu hiệu bị mua bán, trong đó có 3 trẻ em vô tội. Công tác tiếp nhận được thực hiện nghiêm ngặt, chu đáo ngay tại các cửa khẩu quốc tế và đường biên mốc giới.
Đối với mỗi nạn nhân bước chân qua vạch biên giới trở về, những người lính quân hàm xanh không chỉ là lực lượng thực thi pháp luật mà còn là người thân, điểm tựa chở che vững chắc.
Lực lượng Biên phòng tại các cửa khẩu Tây Ninh, Lào Cai, Cao Bằng, An Giang đã khẩn trương thực hiện quy trình rà soát y tế, tư vấn tâm lý ban đầu, hỗ trợ nơi ăn chốn ở và phối hợp với các cơ quan chức năng cùng Hội Liên hiệp Phụ nữ đưa nạn nhân trở về đoàn tụ với gia đình an toàn.
Đặc biệt, công tác hợp tác quốc tế đã chứng minh vai trò then chốt. BĐBP đã phối hợp với lực lượng chức năng Campuchia tiếp nhận 190 công dân, sàng lọc xác định chuẩn xác 16 nạn nhân và người có dấu hiệu bị mua bán; phối hợp lực lượng chức năng Trung Quốc tiếp nhận, sàng lọc 4 vụ với 12 trường hợp; phối hợp với lực lượng chức năng Lào tiếp nhận 3 vụ với 8 trường hợp. Đồng thời bắt tay với các tổ chức quốc tế uy tín giải cứu thành công 8 nạn nhân Việt Nam bị lừa bán sang các tụ điểm tội phạm phức tạp tại Trung Quốc và Myanmar.
Thiếu tướng Đỗ Ngọc Cảnh cho rằng, công tác phối hợp và hợp tác quốc tế tiếp tục khẳng định vai trò trụ cột trong đấu tranh với tội phạm xuyên quốc gia. BĐBP đã chủ động phối hợp với lực lượng Công an trao đổi 134 nguồn thông tin về tội phạm, nạn nhân MBN; phối hợp xác lập, đấu tranh 4 chuyên án và 6 vụ án.
Hiện nay, Cục PCMT&TP BĐBP và Cục Cảnh sát hình sự (Bộ Công an) đang tiếp tục củng cố tài liệu để xác lập thêm 2 chuyên án lớn. Hai cơ quan cũng vừa tổng kết thắng lợi Kế hoạch phối hợp giai đoạn 2021 - 2025 và chính thức ký kết Kế hoạch phối hợp giai đoạn 2026 - 2030 theo hướng mở rộng đối tượng và làm sâu sắc hơn các nội dung nghiệp vụ phòng ngừa, trấn áp tội phạm. Trên phương diện đối ngoại biên phòng, BTL BĐBP đã chỉ đạo Cục PCMT&TP ký Biên bản thỏa thuận hợp tác với Cục Điều tra tội phạm (BTL Hiến binh Hoàng gia Campuchia) và Phòng Trinh sát (BTL BĐBP Lào), tạo cơ sở pháp lý hoàn chỉnh.
Đề ra các giải pháp có tính lâu dài, Trung tướng Vũ Trung Kiên - Ủy viên Trung ương Đảng, Tư lệnh BĐBP nhấn mạnh, toàn lực lượng tiếp tục kịp thời phát hiện, đấu tranh hiệu quả với các phương thức, thủ đoạn mới phát sinh. Tăng cường công tác truyền thông, nâng cao nhận thức và kỹ năng nhận diện dấu hiệu nguy hiểm, kiểm chứng thông tin cho người dân, nhất là nhóm có nguy cơ cao bị mua bán.
Nắm tình hình, từ nội địa ra khu vực biên giới, địa bàn ngoại biên và trên không gian mạng, tạo thế trận liên hoàn, chủ động trong phòng, chống MBN. Xây dựng cơ chế nhận diện sớm MBN gắn với lừa đảo trực tuyến, nhất là các dấu hiệu tuyển dụng bất thường, đưa người ra nước ngoài, giữ giấy tờ, hạn chế liên lạc và cưỡng ép thực hiện hành vi phạm tội.
“Các đơn vị tiếp tục nâng cao chất lượng nắm, phân tích, dự báo tình hình, nhất là các phương thức, thủ đoạn mới; tập trung vào những tuyến, địa bàn và nhóm người có nguy cơ cao. Cùng với đấu tranh, xử lý tội phạm, các đơn vị phải đặc biệt coi trọng tuyên truyền, phòng ngừa, phát hiện sớm và bảo vệ, hỗ trợ nạn nhân”, Trung tướng Vũ Trung Kiên nhấn mạnh.
Bài 2: Hồi sinh những phận đời bên mốc quốc giới
