“Không có gì là ngẫu nhiên với Merkel”
Đã hơn bốn năm kể từ khi bà Angela Merkel rời chính trường vào tháng 12/2021 sau 16 năm lãnh đạo nước Đức. Đúng như cam kết, bà hầu như tránh xa đời sống chính trị, ngoại trừ các chuyến quảng bá hồi ký và một số lần xuất hiện trước công chúng.
Theo tờ El Pais, bà gần như “biến mất” khỏi chính trường đến mức sự xuất hiện của bà tại Đại hội liên bang của đảng Liên minh Dân chủ Cơ đốc giáo (CDU) hồi tháng 2 năm nay đã làm lu mờ cả Thủ tướng Friedrich Merz.
Ba tháng sau, bà tiếp tục xuất hiện trở lại giữa lúc liên minh cầm quyền bảo thủ Dân chủ Xã hội rơi vào khủng hoảng nội bộ liên quan gói cải cách và đối mặt căng thẳng với Mỹ về cuộc chiến Iran. Đầu tiên là cuộc phỏng vấn với tạp chí Focus, nơi bà kêu gọi giữ bình tĩnh. Sau đó là sự kiện Re:publica về xã hội và công nghệ tổ chức tại Berlin.
Nhà khoa học chính trị Hajo Funke thuộc Đại học Tự do Berlin nhận định: “Không có gì là ngẫu nhiên với Merkel. Bà lo lắng cho tình trạng của đảng và đất nước, nên lên tiếng và điều đó vẫn có trọng lượng”. Theo ông, dù không còn quyền lực trực tiếp, Merkel vẫn là “một tiếng nói mạnh mẽ”.
Hoài niệm về “kỷ nguyên Merkel”
Ngày 20/5, Angela Merkel được trao Huân chương Công trạng châu Âu của Nghị viện châu Âu nhằm ghi nhận “vai trò lãnh đạo ổn định và nền tảng” của bà đối với Liên minh châu Âu trong thời gian làm Thủ tướng Đức.
Bà vẫn duy trì mức tín nhiệm cao, đặc biệt trong giới trẻ. “Danh tiếng tốt”, Merkel hài hước nói về điều này tại sự kiện Republica. Sự xuất hiện của bà thu hút sự quan tâm rất lớn: nhiều người xếp hàng từ sớm hàng giờ để vào hội trường và không ít người phải đứng bên ngoài vì quá tải.
Khi bà bước lên sân khấu, khán phòng bùng nổ tiếng vỗ tay. Nhiều bạn trẻ giơ điện thoại chụp ảnh, quay video và tìm cách chụp selfie cùng bà. Không khí tại sự kiện khiến nhiều người nhớ về thời kỳ chính trị khi bà Merkel cầm quyền.
Sự tương phản với Thủ tướng Friedrich Merz càng trở nên rõ nét. Trong khi tỷ lệ ủng hộ ông Merz giảm mạnh và đảng cực hữu AfD vươn lên dẫn đầu các cuộc thăm dò, bà Merkel vẫn được xem như biểu tượng của sự ổn định.
Giáo sư Thomas König tại Đại học Mannheim nhận xét ông Merz muốn thay đổi hiện trạng và thúc đẩy cải cách, trong khi bà Merkel lại thiên về duy trì sự ổn định. “Merkel luôn đóng vai trò hòa giải, rất thận trọng và chỉ hành động khi biết điều gì được công chúng ủng hộ”, ông nói.
Bà Merkel chưa muốn trở lại chính trường
Trước những đồn đoán về khả năng quay lại chính trường, Merkel khẳng định bà chỉ cố “tìm một nhịp điệu phù hợp” với vai trò công dân quan tâm đến chính trị. Bà cho biết hiện thích dành thời gian tại vùng Uckermark gần biên giới Ba Lan - nơi bà lớn lên - nhưng không hoàn toàn rút lui khỏi đời sống công chúng.
Theo các chuyên gia, việc Merkel được giới trẻ yêu thích phản ánh tâm lý bất an về tương lai. “Điều Merkel tượng trưng chính là cảm giác an toàn”, giáo sư König nhận định. Tuy nhiên, ông cũng cho rằng tại miền Đông Đức – nơi AfD có ảnh hưởng lớn – Merkel không còn được yêu thích như trước.
Merkel bác bỏ khả năng quay lại nắm giữ chức vụ công, kể cả ý tưởng tranh cử Tổng thống Đức. “Đó là cương vị cao nhất của đất nước. Tôi đã làm thủ tướng suốt 16 năm và giờ không còn đủ năng lượng nữa”, bà chia sẻ.
Bà cũng cho rằng việc một số người nhắc tên mình như ứng viên trung gian đàm phán với Tổng thống Nga Vladimir Putin là không phù hợp. Theo Merkel, vai trò đó nên dành cho những người đang nắm quyền lực thực tế.
Dù không muốn trở lại chính trường, Merkel hiểu rằng tiếng nói của mình vẫn có sức ảnh hưởng lớn. Bà kêu gọi không nên “đánh giá thấp ông Putin”, đồng thời nhắc lại những kinh nghiệm từng đối mặt với Nga, Tổng thống Trump và sự trỗi dậy của đảng AfD trong suốt 16 năm cầm quyền.
