Thành phố hiện có 903 sản phẩm OCOP đạt từ 3 - 5 sao. Qua rà soát, có tới 270 sản phẩm OCOP đã hết thời hạn công nhận. Đáng chú ý, trong số này chỉ có 145 sản phẩm tiếp tục đăng ký đánh giá, phân hạng lại, còn 125 sản phẩm chủ thể chủ động không tiếp tục tham gia chương trình. Ngoài ra, có thêm 272 sản phẩm dự kiến hết thời hạn công nhận trong năm 2026.
Con số 125 sản phẩm không tiếp tục tham gia chương trình phản ánh đúng những nút thắt thực tế của mô hình sản xuất nông nghiệp địa phương. Là người nối nghiệp gia truyền làm chanh muối có lịch sử 30 năm của gia đình, anh Nguyễn Hòa An, chủ thể sản phẩm chanh muối Thuận An (xã Vị Thanh 1) cho biết, sản phẩm của gia đình được địa phương hỗ trợ đăng ký chứng nhận OCOP từ năm 2023 và năm 2026 này sản phẩm hết hạn. Dẫu đã được chứng nhận hay chưa chứng nhận OCOP, sản phẩm chanh muối Thuận An cũng chủ yếu được tiêu thụ tại các chợ trong khu vực như: Chợ Phường 3, Chợ 7 Ngàn, Chợ 14 Ngàn, Chợ Hội Đồng và một số chợ xã lân cận. Mặc dù, được chính quyền địa phương hỗ trợ giới thiệu sản phẩm nhưng khó khăn lớn nhất hiện nay vẫn là đầu ra.
Mỗi tháng gia đình anh An sản xuất khoảng hơn 100 hũ chanh muối, tùy thời tiết và sức mua. Giá bán mỗi hũ chanh muối khoảng 16.000 đồng, mang lại mức lợi nhuận khoảng từ 3.000 - 4.000 đồng/hũ. Vì lý do này nên anh An chia sẻ không có ý định tái chứng nhận OCOP.
Chung quan điểm, chị Lý Hồng Liên, đại diện công ty sở hữu 14 sản phẩm OCOP 4 sao nhưng quyết định chỉ tái đăng ký 6 sản phẩm OCOP. Chị Liên chia sẻ thẳng thắn, làm hồ sơ OCOP tốn khá nhiều chi phí. Trong khi đó, nhiều khách hàng mua sản phẩm cũng không quan tâm đến OCOP mà họ mua vì thương hiệu của công ty đã được ưa chuộng, biết đến trên thị trường.
Theo ông Lâm Hoàng Khải, Trưởng phòng Kinh tế xã Đông Thuận, trong quá trình thực hiện Chương trình Mỗi xã một sản phẩm, xã Đông Thuận đã tích cực vận động người dân tham gia và từng bước xây dựng được 2 sản phẩm đạt chuẩn OCOP. Tuy nhiên, tính đến thời điểm hiện tại, cả hai sản phẩm này đều đã hết hạn chứng nhận. Việc duy trì và tái chứng nhận sản phẩm OCOP trên địa bàn đang gặp nhiều vướng mắc.
Là địa phương thuần nông, Đông Thuận chưa thu hút được doanh nghiệp đầu tư đồng hành cùng người dân. Mặt khác, hầu hết các hộ sản xuất vẫn còn phụ thuộc lớn vào sự hỗ trợ ban đầu của Nhà nước; nếu không có nguồn ngân sách hỗ trợ, người dân chưa chủ động tự kinh phí đăng ký tái chứng nhận hay nâng cao tiêu chuẩn.
Để khắc phục tình trạng trên và duy trì tính bền vững cho các sản phẩm OCOP, đại diện xã Đông Thuận kiến nghị cấp trên xem xét hỗ trợ kinh phí giúp các hộ dân hoàn thiện các thủ tục nhằm tái công nhận sản phẩm OCOP, qua đó góp phần nâng cao giá trị nông sản và phát triển kinh tế địa phương.
Theo đánh giá từ Văn phòng Điều phối các Chương trình mục tiêu quốc gia thành phố Cần Thơ điểm nghẽn phát triển sản phẩm OCOP trên địa bàn thành phố chính là nhiều ngành hàng tiềm năng như cá thát lát, mắm, bánh dân gian có nhiều cơ sở cùng làm, nhưng do hoạt động riêng lẻ, chưa liên kết thành chuỗi giá trị nên quy mô sản lượng nhỏ, chi phí sản xuất cao và khó tạo dựng thương hiệu đủ mạnh. Mặt khác, một số chủ thể chưa chú trọng đầu tư cho sở hữu trí tuệ, truy xuất nguồn gốc và duy trì chất lượng theo tiêu chí mới.
Thực tế này đòi hỏi cơ quan quản lý phải có cái nhìn kiên quyết và thực chất hơn. Năm 2026 đánh dấu bước ngoặt quan trọng khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 26/2026/QĐ-TTg ngày 22/5/2026 về Bộ tiêu chí và quy trình đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP mới. Bộ tiêu chí này đòi hỏi cao hơn về tính pháp lý, minh chứng sở hữu trí tuệ, truy xuất nguồn gốc và các tiêu chuẩn môi trường.
Tại cuộc họp với các xã về Chương trình OCOP, ông Huỳnh Thành Hữu, Chánh Văn phòng Điều phối các chương trình Mục tiêu quốc gia thành phố Cần Thơ nhấn mạnh, cần kiên quyết rà soát và loại bỏ các sản phẩm hết thời hạn chứng nhận mà chủ thể không đăng ký đánh giá lại. Các xã phải làm việc trực tiếp với chủ thể để lập cam kết ngưng lưu thông sản phẩm OCOP trên thị trường, sau đó trình Văn phòng Điều phối để tham mưu UBND Thành phố ban hành quyết định thu hồi chứng nhận và công khai rộng rãi, tránh tình trạng vi phạm nhãn hiệu hay mạo danh.
Đối với kế hoạch mỗi xã, phường phát triển một sản phẩm mới, các đơn vị phải thực hiện nghiêm túc theo Bộ tiêu chí mới. Đối với các sản phẩm có nhu cầu gia hạn hoặc nâng hạng sao, địa phương hướng dẫn chủ thể lập hồ sơ đúng trình tự quy định để trình Hội đồng thành phố xem xét, công nhận. Các xã, phường không chỉ rà soát sản phẩm tiềm năng gắn với vùng nguyên liệu và làng nghề đặc trưng, mà còn phải đồng hành cùng chủ thể thực hiện các thủ tục sở hữu trí tuệ, nhãn hiệu ngay từ bước khởi đầu chứ không chờ đến khi nộp hồ sơ OCOP. Dự kiến từ nay đến cuối năm 2026, Cần Thơ sẽ tổ chức 3 đợt Hội đồng đánh giá, phân hạng cho khoảng 140 sản phẩm đang rà soát.
Cần Thơ đặt mục tiêu đến năm 2030 duy trì và phát triển 1.400 sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên. Thành phố xác định đây không chỉ là mục tiêu về số lượng mà phải gắn với nâng chất lượng, nâng hạng, mở rộng thị trường và nâng cao năng lực của chủ thể OCOP một cách bền vững. Nhà nước đóng vai trò kiến tạo, hỗ trợ về cơ chế, kết nối giao thương và tạo môi trường thuận lợi; còn doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất mới là chủ thể quyết định sự tồn tại và vươn xa của sản phẩm.
Ông Huỳnh Thành Hữu cho biết, địa phương đang triển khai đồng bộ 5 nhóm giải pháp cốt lõi: chủ động rà soát vùng nguyên liệu địa phương; tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị; chuyển trọng tâm hỗ trợ sang nâng cao năng lực thực chất (quản trị, công nghệ, sở hữu trí tuệ, truy xuất nguồn gốc); lấy thị trường làm thước đo hiệu quả và nâng chất đi đôi với kiên quyết sàng lọc.
"Thước đo thành công cuối cùng của Chương trình OCOP Cần Thơ giai đoạn 2026-2030 sẽ không tính bằng số lượng ngôi sao trao ra trên các quyết định công nhận, mà được đo bằng doanh số bán hàng, thu nhập của người nông dân và vị thế của nông sản sông nước Cần Thơ trên thị trường trong và ngoài nước", ông Hữu nhận định.
