Ngày 10/8, Hội nghị Ngoại trưởng ASEAN lần thứ 47 (AMM-47) - diễn ra tại thủ đô Naypyidaw của Myanmar - đã ra thông cáo chung, trong đó có nhiều điểm liên quan đến Biển Đông.
 Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam Phạm Bình Minh (thứ 6, từ trái sang) và Tổng thư ký ASEAN Lê Lương Minh (thứ nhất, phải) chụp ảnh tại Hội nghị. Ảnh: AFP/TTXVN |
Thông cáo chung có đoạn: "ASEAN vẫn quan ngại sâu sắc về những diễn biến gần đây làm gia tăng căng thẳng ở Biển Đông và khẳng định lại tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định, an ninh trên biển cũng như quyền tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông... ASEAN thúc giục các bên liên quan kiềm chế và tránh các hành động làm phức tạp tình hình và gây phương hại đến hòa bình, ổn định và an ninh ở Biển Đông. Giải quyết tranh chấp phải thông qua các biện pháp hòa bình, không đe dọa hoặc sử dụng vũ lực, bao gồm đối thoại thân thiện, tham vấn và thương lượng, phù hợp với các nguyên tắc được công nhận của luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước Liên hợp quốc về Luật biển năm 1982 (UNCLOS)". Điều được giới quan sát chú ý là các ngoại trưởng ASEAN đã có lập trường chung kiên quyết hơn về vấn đề Biển Đông.
Hãng tin AFP của Pháp cũng ghi nhận những lời lẽ cứng rắn trong bản thông cáo chung của AMM-47, đồng thời nhấn mạnh lời kêu gọi chấm dứt các hành vi gây bất ổn. Các nước Đông Nam Á cũng đã tán thành lời kêu gọi của Mỹ thúc giục các bên tranh chấp "tự kiềm chế" và "đóng băng" các hành vi khiêu khích tại Biển Đông.
Theo hãng tin AFP, Mỹ hết sức hoan nghênh lập trường cứng rắn của ASEAN.
 Ngoại trưởng Malaysia Anifah Aman (trái), Ngoại trưởng Myanmar Wunna Maung Lwin (giữa) và Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị tại lễ khai trương logo Cuộc diễn tập giảm thiểu thiên tai của Diễn đàn khu vực ASEAN, ngày 10/8. Ảnh: AFP-TTXVN |
Ngày 10/8, Mỹ kêu gọi ngừng ngay mọi hành động thù địch tại vùng biển mà Trung Quốc và các nước láng giềng ASEAN đang tranh chấp, đồng thời nói rõ rằng Washington không muốn vì những chiến lược của họ ở khu vực mà phải "đối đầu" với Trung Quốc. Ngoại trưởng Mỹ John Kerry kêu gọi các bên tranh chấp nỗ lực đạt được một thỏa thuận nhằm chấm dứt mọi hành động có nguy cơ thổi bùng cẳng thẳng sau một số vụ đối đầu trên Biển Đông trong năm nay. Phát biểu tại Naypyidaw sau Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF), ông Kerry cho biết các cuộc thảo luận giữa ông và những người đồng cấp Đông Nam Á và Trung Quốc đã diễn ra tốt đẹp. Tối 10/8, trước khi rời Naypyidaw, ông nói với giới báo chí: "Tôi nghĩ rằng chúng tôi sẽ đạt được một số tiến triển trong vấn đề Biển Đông dựa trên các cuộc thảo luận mà chúng tôi đã có ở đây".
Trước đó, ngày 9/8, ông Kerry đã đưa ra đề xuất của phía Mỹ về việc giảm những căng thẳng trên Biển Đông bằng cách kiềm chế các hành động có thể "làm phức tạp hay làm leo thang căng thẳng". Các nước ASEAN ủng hộ đề xuất của Mỹ về việc làm giảm căng thẳng trên Biển Đông, trong đó đặc biệt ủng hộ việc soạn thảo một Bộ Quy tắc Ứng xử (COC) mang tính ràng buộc về pháp lý.
Trong một diễn biến liên quan, Hãng tin Kyodo dẫn lời một quan chức Bộ Ngoại giao Nhật Bản cho biết phát biểu tại Hội nghị Ngoại trưởng ASEAN-Nhật Bản tại thủ đô Naypyidaw, Ngoại trưởng Nhật Bản Fumio Kishida đã cam kết sẽ tăng cường hợp tác về an ninh trên biển với các nước ASEAN để giúp Đông Nam Á nâng cao hiệu quả hoạt động của lực lượng tuần duyên, đặc biệt Tokyo sẵn sàng cung cấp tàu tuần tra, các hệ thống thông tin liên lạc cũng như nhiều thiết bị khác cho các đối tác ASEAN, tăng cường giúp đỡ các nước ASEAN trong việc huấn luyện lực lượng bảo vệ bờ biển. Ông Kishida cũng nhấn mạnh rằng mọi quốc gia cần phải tôn trọng luật pháp trong cách xử lý tranh chấp ở Biển Đông. Quan chức ngoại giao trên của Nhật Bản cho biết nhiều đại diện của ASEAN đã hoan nghênh "vai trò xây dựng" của Nhật Bản trong lĩnh vực an ninh và ủng hộ các đóng góp của Tokyo trong việc duy trì các quy tắc của luật pháp.
TTK
