Theo phóng viên TTXVN tại Argentina, các chuyên gia nhận định nguyên nhân hàng đầu khiến cá voi non chết hàng loạt là do nhiễm khuẩn, trong khi hiện tượng tảo độc nở hoa có thể là thủ phạm giết chết các cá thể trưởng thành.
Hàng năm, cá voi trơn phương nam di cư đến vùng biển lặng sóng ngoài khơi Bán đảo Valdes (Argentina) để sinh sản và nuôi con.
Từ tháng 5 đến tháng 12, việc cá voi con chết dọc bờ biển tỉnh Chubut không phải là hiện tượng hiếm gặp. Thông thường, có khoảng 20-30% cá thể con sinh ra trong mùa không thể sống sót. Tuy nhiên, năm nay, tỷ lệ tử vong cao hơn mức bình thường rất nhiều. Dữ liệu sơ bộ cho thấy hơn 300 cá voi con đã chết kể từ tháng 6, cao gần gấp ba lần mức kỷ lục 113 con được ghi nhận vào năm 2012.
Mariano Coscarella, nhà sinh vật học thuộc Trung tâm Nghiên cứu Hệ thống Biển Argentina, cho biết: "Tỷ lệ tử vong (ở cá voi non) đặc biệt cao trong mùa này". Trước tình trạng này, các nhà khoa học đã tiến hành phân tích mô sớm hơn thường lệ. Kết quả cho thấy các mẫu mô dương tính với Erysipelothrix rhusiopathiae, một loại vi khuẩn gây ra bệnh nhiễm trùng da.
Các nhà nghiên cứu nghi ngờ mòng biển chính là vật trung gian lây truyền vi khuẩn khi chúng mổ vào cá voi con lúc ngoi lên mặt nước để thở, để lại các vết thương hở trên da. Mặc dù vi khuẩn này từng được phát hiện ở cá voi trơn phương nam non vào năm 2013, giới khoa học vẫn đang tìm hiểu nguyên nhân khiến nó gây ra tỷ lệ tư vong cao như vậy trong năm nay. Một giả thuyết cho rằng bản thân vi khuẩn đã tiến hóa.
Một khả năng khác là sự suy giảm nguồn thức ăn đã làm ảnh hưởng đến thể trạng của cá mẹ, từ đó làm giảm sức khỏe và sức đề kháng của cá non. Sự việc cũng có thể liên quan đến các biến đổi của đại dương như nhiệt độ nước, độ mặn hoặc độ pH do biến đổi khí hậu hoặc hiện tượng El Niño gây ra. Bên cạnh đó, hơn 10 cá thể cá voi trưởng thành cũng được phát hiện đã chết tại vùng Patagonia, một hiện tượng được đánh giá là bất thường.
Các nhà khoa học cho rằng những trường hợp này có thể liên quan đến tảo độc nở hoa, hiện tượng từng gây ra một đợt tử vong hàng loạt chủ yếu ở cá cái trưởng thành vào năm 2022.Khám nghiệm tử thi cho thấy một số cá voi vị thành niên và trưởng thành có thể trạng tốt và dạ dày chứa đầy thức ăn khi chết, gợi ý rằng chúng có thể đã ăn phải các con mồi bị nhiễm độc tảo.
Cá voi trơn phương nam là loài ăn lọc, sử dụng tấm sừng hàm để lọc động vật chân kiếm và nhuyễn thể từ nước. Víctor Fratto, Giám đốc Chương trình Cứu hộ Động vật Hoang dã Bản địa tại Argentina, khẳng định: "Điều này không chứng minh được sự nhiễm độc, nhưng đó là một yếu tố chúng tôi đang xem xét như một phần của cuộc điều tra".
Hiện tại, các nhà khoa học cho rằng vẫn còn quá sớm để xác định mức độ ảnh hưởng của đợt tử vong này đối với quần thể cá voi trơn phương nam (ước tính khoảng 12.000 đến 15.000 con ở Nam bán cầu). Loài vật khổng lồ này có tuổi thọ rất cao, có thể lên tới 150 năm, do đó sự hao hụt của một lứa cá non sẽ có tác động tương đối nhỏ đến toàn bộ quần thể. Dù vậy, nhà sinh vật học Coscarella nhận định, nếu 3-4 đợt tử vong số lượng lớn như vậy diễn ra thì nguy cơ với quần thể cá voi là rất đáng lo ngại.
