Theo Financial Times ngày 15/6, Bộ Thương mại Mỹ đã áp dụng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với hai mô hình Fable và Mythos của Anthropic, đồng thời cấm công dân nước ngoài sử dụng công nghệ này. Quyết định buộc công ty phải đình chỉ cả hai hệ thống trên phạm vi toàn cầu.
Nguồn tin thân cận với Anthropic cho biết công ty chỉ có khoảng 90 phút để thực hiện yêu cầu từ chính phủ và không được cung cấp trước những giải thích chi tiết về các mối lo ngại dẫn tới quyết định này.
Trước diễn biến bất ngờ, Anthropic đã điều động một nhóm kỹ thuật cấp cao tới Washington trong cuối tuần nhằm tìm cách hạn chế tác động và tìm tiếng nói chung với các cơ quan quản lý.
Theo các nguồn tin am hiểu vấn đề, động thái của chính phủ được đưa ra sau khi các nhà nghiên cứu của Amazon phát hiện một hình thức “jailbreak” trong Fable. Đây là phương thức cho phép người dùng vượt qua các cơ chế bảo vệ của mô hình để khai thác thông tin liên quan đến những điểm yếu bảo mật trong phần mềm.
Amazon đã chia sẻ các phát hiện này với Anthropic trước khi vấn đề được chuyển tới các cơ quan chức năng Mỹ. Giám đốc điều hành Amazon Andy Jassy cũng được cho là đã trao đổi với các quan chức chính phủ về những lo ngại liên quan đến năng lực của các mô hình AI tiên tiến.
Tuy nhiên, Anthropic phản đối việc trở thành mục tiêu của biện pháp hạn chế. Công ty cho rằng khả năng bị khai thác theo cách tương tự không phải hiện tượng riêng của Fable hay Mythos mà cũng có thể được chứng minh trên các hệ thống cạnh tranh, bao gồm các mô hình do OpenAI phát triển.
Một nguồn tin thân cận với công ty cho biết Anthropic đang hợp tác chặt chẽ với chính phủ Mỹ để tìm giải pháp cho bất đồng hiện nay. Tuy nhiên, các chuyên gia an ninh nhận định việc xử lý triệt để dạng lỗ hổng này có thể mất nhiều tuần nghiên cứu và phát triển, trong khi không có gì bảo đảm những hình thức khai thác mới sẽ không tiếp tục xuất hiện.
Vụ việc càng gây chú ý bởi Anthropic từ lâu được xem là một trong những công ty thận trọng nhất trong lĩnh vực AI. Giám đốc điều hành Dario Amodei là một trong những lãnh đạo công nghệ thường xuyên cảnh báo về những rủi ro mà các mô hình AI ngày càng mạnh có thể tạo ra.
Mô hình Mythos mới nhất của Anthropic được cho là đã thể hiện khả năng vượt qua một số cơ chế phòng thủ mạng hiện có. Trước khi được phát hành rộng rãi, công ty cũng đã làm việc với các cơ quan chính phủ Mỹ về một lộ trình triển khai có kiểm soát.
Tuy nhiên, chính Anthropic lại trở thành doanh nghiệp đầu tiên phải đối mặt với biện pháp can thiệp mạnh tay từ Washington.
Sự việc cũng diễn ra trong bối cảnh quan hệ giữa Anthropic và một số cơ quan chính phủ Mỹ xuất hiện nhiều bất đồng liên quan đến các vấn đề như quy định AI, hoạt động giám sát trong nước hay việc sử dụng công nghệ AI cho các hệ thống vũ khí tự động. Bộ Quốc phòng Mỹ từng đưa Anthropic vào danh sách rủi ro đối với an ninh chuỗi cung ứng và hai bên hiện vẫn đang theo đuổi vụ kiện liên quan đến quyết định này.
Dù Nhà Trắng khẳng định đây là biện pháp xuất phát từ các cân nhắc an ninh quốc gia và không liên quan tới các tranh chấp nói trên, vụ việc vẫn làm dấy lên nhiều câu hỏi trong giới công nghệ.
Nhiều chuyên gia cho rằng những lỗ hổng dạng “jailbreak” hiện là thách thức chung của hầu hết các mô hình AI tiên tiến. Bà Helen Toner, cựu thành viên hội đồng quản trị OpenAI, nhận định việc loại bỏ hoàn toàn các hình thức “jailbreak” là mục tiêu rất khó đạt được bởi đây không phải một lĩnh vực có thể kiểm soát tuyệt đối.
Trong khi đó, bà Katie Moussouris, Giám đốc điều hành công ty an ninh mạng Luta Security, cho rằng những khả năng mà Amazon phát hiện không phải điều bất thường. Theo bà, các mô hình cạnh tranh, bao gồm GPT 5.5 của OpenAI, cũng có thể thực hiện các tác vụ tương tự.
Điều khiến nhiều lãnh đạo và nhà nghiên cứu AI lo ngại không chỉ là số phận của Fable hay Mythos, mà còn là tiền lệ mà vụ việc có thể tạo ra. Theo họ, việc sử dụng công cụ kiểm soát xuất khẩu để xử lý một vấn đề liên quan đến an toàn mô hình có nguy cơ tạo ra sự thiếu chắc chắn trong quá trình phát triển và triển khai các hệ thống AI tiên tiến.
Đối với Anthropic, ưu tiên trước mắt là tìm cách khôi phục hoạt động của hai mô hình mới nhất. Tuy nhiên, đối với toàn bộ ngành AI, cuộc đối đầu hiện nay đang trở thành phép thử đầu tiên cho cách chính quyền của Tổng thống Trump sẽ giám sát những công nghệ được xem là mạnh nhất và có ảnh hưởng lớn nhất trong những năm tới.
