Theo báo Korea Herald, Hiệp hội Bản quyền Âm nhạc Hàn Quốc (KOMCA) ngày 3/8 thông báo các nhà sáng tạo có thể đăng ký bản quyền đối với các tác phẩm âm nhạc được phát triển với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI), với điều kiện con người giữ vai trò chủ đạo trong quá trình sáng tác. Theo quy định mới, các tác phẩm chỉ đủ điều kiện đăng ký nếu tác giả đóng vai trò quan trọng trong việc viết lời, sáng tác hoặc phối khí. Trong khi đó, những bài hát được AI tạo ra hoàn toàn từ các câu lệnh văn bản đơn giản sẽ không được chấp nhận đăng ký bản quyền.
Động thái này đánh dấu sự thay đổi trong chính sách của KOMCA, vốn trước đây từ chối đăng ký các tác phẩm có sự hỗ trợ của AI do lo ngại về tranh chấp bản quyền và thiếu các tiêu chuẩn đánh giá rõ ràng.
Trong tuyên bố, KOMCA cho biết việc sửa đổi quy định nhằm chính thức công nhận các phương thức sáng tạo có sự hỗ trợ của AI, đồng thời bảo đảm quyền và lợi ích của các nhà sáng tạo là con người.
Theo quy định, người nộp đơn phải khai báo các công cụ AI đã sử dụng, giải thích cách thức tích hợp AI vào quá trình sáng tạo và cam kết tính chính xác của các thông tin cung cấp.
Trong trường hợp cần xác minh, KOMCA có thể yêu cầu bổ sung các tài liệu như tệp dự án từ phần mềm sản xuất âm nhạc (DAW), lịch sử chỉnh sửa, bản phổ nhạc, hồ sơ câu lệnh hoặc nhật ký tạo nội dung của AI nhằm đánh giá mức độ đóng góp của con người đối với tác phẩm.
Trên thực tế, các nhà sản xuất có thể sử dụng AI để hỗ trợ tạo ý tưởng, giai điệu hoặc bản phối, song phải chứng minh rằng những quyết định sáng tạo mang tính cốt lõi đều do con người thực hiện.
KOMCA cho biết đây là bộ tiêu chuẩn chính thức đầu tiên của Hàn Quốc về đăng ký bản quyền đối với các tác phẩm âm nhạc có sự hỗ trợ của AI, đồng thời tạo cơ sở để đưa các tác phẩm này vào hệ thống bản quyền hiện hành.
Động thái của Hàn Quốc diễn ra trong bối cảnh ngành công nghiệp âm nhạc toàn cầu đang xây dựng các tiêu chuẩn mới đối với nội dung được tạo ra hoặc hỗ trợ bởi AI.
Ngày 30/7, Liên đoàn Công nghiệp Ghi âm Quốc tế (IFPI) cũng công bố các nguyên tắc quy định điều kiện để các bản ghi âm có sự hỗ trợ của AI được đưa vào hệ thống bảng xếp hạng chính thức. Theo đó, các bản ghi phải sử dụng dịch vụ AI được cấp phép, có sự đóng góp đáng kể của con người và không làm dấy lên lo ngại về hành vi thao túng lượt phát trực tuyến (streaming) hoặc bảng xếp hạng.
Nhu cầu xây dựng các tiêu chuẩn rõ ràng xuất hiện trong bối cảnh các ca khúc có sự hỗ trợ của AI ngày càng phổ biến trên các nền tảng phát trực tuyến và mạng xã hội, thậm chí một số tác phẩm đã tạo thành các xu hướng lan truyền và lọt vào các bảng xếp hạng âm nhạc.
Các ca khúc như "GG EZ" của nhà sáng tạo AI người Nhật Bản M.Sasuke hay "10count" và "Love Nebula" của nghệ sĩ AI Rym đã thu hút sự chú ý trên mạng, tiếp tục làm dấy lên các cuộc tranh luận về vai trò ngày càng lớn của AI trong quá trình sáng tạo và sản xuất âm nhạc.
Câu chuyện tại Hàn Quốc cho thấy khi AI ngày càng tham gia sâu vào quá trình sáng tạo, vấn đề bản quyền không còn đơn giản là xác định ai tạo ra một sản phẩm, mà còn phải làm rõ mức độ đóng góp của con người trong quá trình đó. Đây cũng là vấn đề Việt Nam đang từng bước đặt ra trong quá trình hoàn thiện khung pháp lý về AI và quyền tác giả.
