Không chỉ thúc đẩy dòng vốn đổ vào các trung tâm dữ liệu, ngành bán dẫn và hạ tầng số, AI còn làm gia tăng đầu tư vào phần mềm, dữ liệu, nghiên cứu - phát triển (R&D) và các tài sản vô hình khác, phản ánh sự chuyển dịch sâu sắc của nền kinh tế toàn cầu.
Theo báo La Tribune, Báo cáo Đầu tư thế giới của Cơ quan Phát triển và Thương mại Liên hợp quốc (UNCTAD) cho thấy dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) toàn cầu năm 2025 tăng 6%, đạt khoảng 1.600 tỷ USD, chấm dứt hai năm suy giảm liên tiếp. Tuy nhiên, UNCTAD cho rằng đà phục hồi này còn mong manh và không đồng đều, chủ yếu được tạo ra bởi một số ít dự án quy mô rất lớn.
Động lực chính của xu hướng trên là AI. Theo UNCTAD, giá trị các dự án đầu tư tăng mạnh nhất tập trung ở các trung tâm dữ liệu, tiếp đến là lĩnh vực dầu khí và sản xuất chất bán dẫn. Trong khi đó, nhiều lĩnh vực khác như năng lượng tái tạo, hạ tầng và công nghiệp chế tạo lại ghi nhận mức giảm, cho thấy dòng vốn đang tập trung vào một số ngành gắn chặt với sự phát triển của AI.
Nhu cầu ngày càng lớn về năng lực tính toán phục vụ AI cũng thúc đẩy làn sóng đầu tư vào các trung tâm dữ liệu quy mô lớn, chip thế hệ mới và hạ tầng năng lượng phục vụ vận hành các hệ thống này.
UNCTAD cũng cho biết sự tập trung của dòng vốn ngày càng rõ nét về mặt địa lý. Hai mươi nền kinh tế đứng đầu hiện thu hút hơn 80% tổng vốn FDI toàn cầu. Trong năm 2025, dòng vốn vào các nước phát triển tăng 11%, trong khi các nền kinh tế đang phát triển chỉ tăng 2%.
Trong khi đó, nghiên cứu mới của Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) cho thấy tác động lâu dài hơn của AI lại nằm ở sự gia tăng đầu tư vào các tài sản vô hình. Lần đầu tiên, tổng vốn đầu tư vào các lĩnh vực như nghiên cứu - phát triển, phần mềm, cơ sở dữ liệu, thương hiệu, thiết kế và đổi mới tổ chức doanh nghiệp đã vượt mốc 10.000 tỷ USD tại 29 nền kinh tế được khảo sát, chiếm khoảng 57% GDP toàn cầu.
Theo WIPO, kể từ năm 2008, đầu tư vào các tài sản vô hình tăng nhanh gấp 3,6 lần so với đầu tư vào tài sản hữu hình. Bình quân mỗi năm, nhóm tài sản này tăng 3,5% theo giá thực tế, trong khi đầu tư vào tài sản hữu hình chỉ tăng gần 1%.
Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng AI không chỉ tạo ra nhu cầu xây dựng hạ tầng số mà còn thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư nhiều hơn vào phần mềm, dữ liệu, nghiên cứu, đổi mới mô hình quản trị và sở hữu trí tuệ. Trong số các tài sản vô hình, phần mềm và cơ sở dữ liệu là nhóm tăng nhanh nhất, với tốc độ bình quân 7,3% mỗi năm trong giai đoạn 2013-2023.
Sự dịch chuyển này cũng làm gia tăng cạnh tranh giữa các quốc gia trong việc thu hút đầu tư vào những ngành chiến lược. Riêng trong năm 2025, các chính phủ trên thế giới đã ban hành kỷ lục 229 chính sách mới liên quan đến đầu tư, phần lớn theo hướng khuyến khích nhà đầu tư nhưng đồng thời ưu tiên các lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược đối với từng quốc gia.
Hiện Mỹ vẫn dẫn đầu thế giới về đầu tư vào các tài sản vô hình với gần 5.000 tỷ USD, bỏ xa các nước đứng sau như Nhật Bản và Đức. Nếu tính theo quy mô nền kinh tế, Thụy Điển đứng đầu, tiếp theo là Mỹ và Pháp, trong khi Ấn Độ, Nhật Bản và Philippines là những nước có tốc độ tăng nhanh nhất.
Dù vậy, UNCTAD vẫn thận trọng về triển vọng năm 2026. Tổ chức này cho rằng dòng vốn đầu tư toàn cầu sẽ tiếp tục chịu tác động từ căng thẳng thương mại, bất ổn địa chính trị, xung đột, chi phí vốn cao và xu hướng phân mảnh của nền kinh tế thế giới. Trong bối cảnh đó, cạnh tranh giữa các quốc gia nhằm thu hút đầu tư vào các lĩnh vực chiến lược được dự báo sẽ còn gia tăng.
