Theo đó, Dự án “Tu sửa cấp thiết mái vòm và bảo tồn cổng thành phía Nam, di sản Thành Nhà Hồ, tỉnh Thanh Hóa” được Quỹ Bảo tồn văn hóa Đại sứ quán Hoa Kỳ tài trợ 92.500USD. Đây là một trong 33 dự án được lựa chọn để cấp vốn trong tổng số 106 đề xuất từ rất nhiều quốc gia trên thế giới.
Thông qua nguồn tài trợ này, tỉnh Thanh Hóa có thể khắc phục và ngăn chặn kịp thời tình trạng xuống cấp, sụt lở mái vòm cổng thành phía Nam; loại bỏ sự xâm hại, tác động của các loài thực vật, rêu mốc, địa y, muối lên tường cổng thành phía Nam, đảm bảo tính toàn vẹn, mỹ quan của Di sản Văn hóa Thế giới Thành nhà Hồ.
Dự án được tiến hành với 4 mục tiêu chính: Tu sửa cấp thiết, bảo tồn cấu trúc mái vòm cổng thành phía Nam; loại bỏ sự xâm hại, tác động của các loài thực vật, rêu mốc, địa y, muối lên tường cổng thành phía Nam của Thành Nhà Hồ, đảm bảo tính toàn vẹn, mỹ quan của di sản; nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý di sản và người dân trong vùng trong công tác bảo tồn di sản; phát huy giá trị di sản vì cổng chính của thành là điểm dừng chân đầu tiên của du khách.
Phát biểu tại lễ công bố, bà Molly Stephenson, Tham tán Thông tin Văn hóa (Đại sứ quán Hoa Kỳ) khẳng định: "Thông qua việc hỗ trợ bảo tồn mái vòm và bảo tồn cổng thành phía Nam Thành nhà Hồ, chúng tôi bày tỏ sự ngưỡng mộ sâu sắc đối với các truyền thống và di sản giàu có của Việt Nam. Chúng tôi vinh dự được đồng hành cùng các bạn để bảo tồn di sản này vì lợi ích của các thế hệ mai sau.”
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa Phạm Đăng Quyền khẳng định: Dự án “Tu sửa cấp thiết mái vòm và bảo tồn cổng thành phía Nam, di sản Thành Nhà Hồ, tỉnh Thanh Hóa” được thực hiện là minh chứng rõ ràng về tầm quan trọng, cấp thiết của dự án cũng như thể hiện sự quan tâm đặc biệt từ Đại sứ quán Hoa Kỳ đối với công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản thế giới Thành Nhà Hồ.
Đó là sự ghi nhận thành quả tích cực của quá trình hợp tác hữu nghị trong lĩnh vực bảo tồn di sản văn hóa giữa Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam và tỉnh Thanh Hóa trong thời gian qua. Đây cũng là một bước ngoặt quan trọng góp phần củng cố và thắt chặt mối quan hệ hữu nghị giữa hai quốc gia Việt Nam và Hoa Kỳ.
Cổng thành phía Nam, Di sản Thành Nhà Hồ có chiều dài 34,850m, sâu 15m và cao 10m, được xây dựng kiểu cuốn vòm với các phiến đá lớn hình chữ nhật bằng phẳng tạo thân cổng, các khối đá có mặt cắt hình múi bưởi tạo vòm cửa. Đây là một trong những điểm thu hút khách tham quan du lịch mỗi khi đến với Di sản Văn hóa thế giới Thành Nhà Hồ.
Tuy nhiên, trải qua thời gian hơn 600 năm, dưới tác động của thiên nhiên, con người, cổng thành phía Nam, đặc biệt là mái vòm bên trái (phía Tây) là cấu trúc nguyên gốc quan trọng nhất trong quần thể khu di sản cũng là nơi bị hư hại nhiều nhất; phần kiến trúc như vọng lâu, các cánh cổng cũng bị sụt vỡ các khối đá tạo vòm. Hiện trạng này đã xảy ra nhiều năm nay.
Theo đánh giá của các chuyên gia bảo tồn và Trung tâm Bảo tồn Di sản Thành Nhà Hồ, hiện tượng sụt vỡ của các viên đá vẫn đang tiếp tục diễn ra. Đá xây dựng vòm cửa Nam là đá vôi rất giòn và cứng, vì vậy hiện tượng nứt vỡ là hoàn toàn tự nhiên. Khối đá nứt vỡ có trọng lượng khoảng 200kg, đá vỡ và tụt xuống tạo thành khe hở khoảng 5cm. Tại khu vực cửa Nam, đang chịu tác động của tự nhiên, môi trường như mưa, nắng, rêu, ẩm, địa y và đặc biệt là tác động ăn mòn của muối.
Thời gian thực hiện dự án từ ngày 20/10/2018 - 20/6/2019. Sau khi hoàn thành, dự án sẽ là một dấu ấn trong chặng đường 25 năm quan hệ ngoại giao Hoa Kỳ - Việt Nam.
