75 năm bền bỉ vun đắp bản lĩnh chính trị của Quân đội

Từ chiến trường đến giảng đường

Trong lịch sử xây dựng và phát triển của Quân đội nhân dân Việt Nam, công tác giáo dục chính trị, xây dựng đội ngũ cán bộ luôn giữ vị trí đặc biệt quan trọng. Giữa yêu cầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, sự ra đời của Học viện Chính trị đã đặt nền móng cho một cơ sở đào tạo, bồi dưỡng cán bộ chính trị, đáp ứng nhiệm vụ xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức.

Từ thực tiễn tổ chức hai lớp bồi dưỡng chính trị ngắn ngày cho cán bộ quân đội trong giai đoạn từ tháng 11/1950 đến tháng 4/1951, tháng 7/1951, Tổng Quân ủy quyết định thành lập Trường Chính trị Trung cấp Quân đội nhân dân Việt Nam, tiền thân của Học viện Chính trị ngày nay. Ngày 25/10/1951, tại bản Nà Lang, xã Phượng Tiến, huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên (nay là xã Phượng Tiến, tỉnh Thái Nguyên), Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm và huấn thị cán bộ, học viên tại khóa bồi dưỡng cán bộ đầu tiên của nhà trường. Sự kiện có ý nghĩa đặc biệt trong lịch sử phát triển của Học viện; ngày 25/10 hằng năm trở thành Ngày truyền thống - dấu mốc nhắc nhớ về sứ mệnh đào tạo, bồi dưỡng cán bộ chính trị gắn với yêu cầu xây dựng Quân đội cách mạng.

Trong những năm đầu thành lập, dù điều kiện vật chất còn nhiều thiếu thốn, nhà trường vẫn kiên trì thực hiện phương châm gắn lý luận với thực tiễn, gắn giảng đường với chiến trường, lấy yêu cầu nhiệm vụ cách mạng và chiến đấu của Quân đội làm căn cứ cho hoạt động giáo dục, đào tạo. Từ năm 1951 - 1954, nhà trường mở 6 khóa học, huấn luyện chính trị cho gần 2.000 cán bộ trung, cao cấp của Quân đội. Kết quả đào tạo góp phần nâng cao nhận thức chính trị, củng cố niềm tin, ý chí chiến đấu và quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ của đội ngũ cán bộ, qua đó đóng góp vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đỉnh cao là Chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954.

Bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, yêu cầu xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị càng trở nên cấp thiết. Học viện vừa xây dựng đội ngũ cán bộ, giảng viên, hoàn thiện chương trình đào tạo, vừa chủ động chuyển hướng hoạt động theo yêu cầu thời chiến... Thực tiễn chiến đấu là phép thử trực tiếp đối với chất lượng đào tạo và bản lĩnh của đội ngũ cán bộ chính trị. Trên các chiến trường, nhiều cán bộ trưởng thành từ Học viện đã anh dũng hy sinh, lập công xuất sắc; nhiều đồng chí trở thành tướng lĩnh, cán bộ lãnh đạo, chỉ huy, cán bộ khoa học trong và ngoài Quân đội. Bằng hoạt động giáo dục, động viên và tổ chức thực hiện nhiệm vụ, đội ngũ cán bộ chính trị đã góp phần giữ vững bản chất cách mạng, củng cố quyết tâm chiến đấu, xây dựng sức mạnh tinh thần của bộ đội, cùng toàn Đảng, toàn dân, toàn quân làm nên Đại thắng mùa Xuân năm 1975, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước...

Bản lĩnh tôi luyện qua thực tiễn

Những dấu ấn qua các thời kỳ lịch sử của dân tộc đã cho thấy một đặc điểm xuyên suốt trong quá trình phát triển của Học viện Chính trị: đào tạo cán bộ không tách rời thực tiễn, mà luôn hướng tới khả năng vận dụng kiến thức, bản lĩnh và năng lực tổ chức vào những nhiệm vụ cụ thể. Dù trải qua nhiều lần đổi tên và điều chỉnh tổ chức, sứ mệnh xây dựng đội ngũ cán bộ chính trị có phẩm chất, năng lực, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của Quân đội vẫn được giữ vững.

Trung tướng, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đặng Sỹ Lộc, Giám đốc Học viện Chính trị cho biết, trước yêu cầu mới của nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, Học viện Chính trị đã từng bước chuyển hướng nội dung, chương trình đào tạo, đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, biên soạn giáo trình, tài liệu, bồi dưỡng đội ngũ giảng viên. Quá trình phát triển đó thể hiện tinh thần chủ động thích ứng với thực tiễn, vừa kế thừa kinh nghiệm đã được tích lũy, vừa tìm tòi phương pháp tổ chức giáo dục - đào tạo phù hợp với nhiệm vụ mới.

Trong thời kỳ đổi mới, Học viện tiếp tục mở rộng loại hình, đối tượng và trình độ đào tạo; chú trọng chuẩn hóa chương trình, đổi mới phương pháp giảng dạy, tăng cường nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn quân sự. Từ một nhà trường chủ yếu đào tạo, bồi dưỡng chính trị cho cán bộ trung, cao cấp trong điều kiện chiến tranh, Học viện từng bước phát triển thành cơ sở đào tạo, bồi dưỡng nhiều loại hình cán bộ của Quân đội, đào tạo trình độ cao học, nghiên cứu sinh và bồi dưỡng kiến thức quốc phòng, an ninh cho cán bộ các ban, bộ, ngành Trung ương và địa phương.

Bên cạnh việc thực hiện nhiệm vụ trong nước, Học viện còn đào tạo, bồi dưỡng hàng nghìn cán bộ cho Quân đội nhân dân Lào và Quân đội Hoàng gia Campuchia, góp phần vun đắp quan hệ đoàn kết đặc biệt, hữu nghị truyền thống và hợp tác toàn diện giữa Việt Nam, Lào và Campuchia.

Trong gần 40 năm Đổi mới đất nước, Học viện đã đào tạo hàng vạn cán bộ chính trị cấp phân đội; hơn 30.000 cán bộ chính trị cấp trung, sư đoàn và giáo viên khoa học xã hội và nhân văn; bồi dưỡng lý luận chính trị cho hơn 600 cán bộ cao cấp; đào tạo trên 6.000 thạc sĩ, tiến sĩ thuộc các chuyên ngành Khoa học xã hội và nhân văn cho Quân đội và quốc gia; bồi dưỡng kiến thức quốc phòng, an ninh cho hơn 140 khóa với hơn 7.000 cán bộ cấp cục, vụ, viện của các bộ, ban, ngành Trung ương.

Đằng sau những con số ấy là sự trưởng thành của nhiều thế hệ cán bộ chính trị, chính ủy, chính trị viên, những người trực tiếp tham gia xây dựng tổ chức đảng, tiến hành công tác đảng, công tác chính trị và củng cố sức mạnh tinh thần trong các đơn vị. Hàng nghìn cán bộ được đào tạo tại Học viện đã trở thành cán bộ cao cấp; khoảng 1.000 đồng chí được thăng quân hàm cấp tướng, nhiều đồng chí đảm nhiệm những cương vị trọng trách của Đảng, Nhà nước và Quân đội, đóng góp vào việc hoạch định, tổ chức thực hiện các chủ trương, chiến lược quốc phòng, an ninh qua từng giai đoạn cách mạng.

Cùng với đào tạo, nghiên cứu khoa học ngày càng trở thành một trụ cột quan trọng trong hoạt động của Học viện. Các công trình, đề tài không chỉ phục vụ trực tiếp việc đổi mới nội dung, phương pháp dạy và học mà còn góp phần cung cấp cơ sở khoa học cho công tác lãnh đạo, chỉ đạo, hoạch định đường lối quân sự, quốc phòng. Trên mặt trận tư tưởng, lý luận, Học viện tích cực tham gia đóng góp ý kiến vào quá trình xây dựng dự thảo văn kiện các kỳ Đại hội Đảng; đồng thời là một trong những đơn vị đi đầu trong các cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, nhiều năm dẫn đầu toàn quân và đạt giải cao ở cấp toàn quốc.

Năng lực đào tạo và nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng đội ngũ cán bộ, giảng viên ngày càng trưởng thành. Học viện đã có 108 cán bộ, giảng viên được phong quân hàm cấp tướng; 5 đồng chí được phong hàm Giáo sư, 125 đồng chí được phong hàm Phó Giáo sư, 7 đồng chí được phong tặng danh hiệu Nhà giáo nhân dân và 31 đồng chí được phong tặng danh hiệu Nhà giáo ưu tú... Hiện nay, 100% cán bộ, giảng viên của Học viện có trình độ đại học và sau đại học, trong đó tỷ lệ sau đại học chiếm gần 80%.

Truyền thống của Học viện còn được bồi đắp từ những việc làm cụ thể, gắn bó với nhân dân. Trong đại dịch COVID-19, Học viện triển khai các giải pháp vừa phòng, chống dịch, vừa hoàn thành nhiệm vụ; đồng thời huy động hàng nghìn ngày công giúp nhân dân khắc phục hậu quả thiên tai và tổ chức phong trào hiến máu nhân đạo, trao đi hàng nghìn đơn vị máu. Những hoạt động ấy góp phần làm sáng rõ phẩm chất người quân nhân cách mạng, tinh thần trách nhiệm với cộng đồng và mối quan hệ gắn bó giữa Quân đội với nhân dân.

Trải qua 75 năm xây dựng và phát triển, Học viện Chính trị đã được Đảng, Nhà nước và Quân đội trao tặng nhiều phần thưởng cao quý, trong đó có 1 Huân chương Sao vàng năm 2011, 2 Huân chương Hồ Chí Minh vào các năm 1991 và 2001, 2 danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vào các năm 2000 và 2020, cùng nhiều huân chương, bằng khen, giấy khen... Những phần thưởng ấy ghi nhận quá trình phấn đấu bền bỉ và đóng góp quan trọng của các thế hệ cán bộ, giảng viên, học viên, nhân viên, chiến sĩ đối với sự nghiệp cách mạng.

Trung tướng, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đặng Sỹ Lộc khẳng định, kỷ niệm 75 năm Ngày truyền thống là dịp để các thế hệ cán bộ, giảng viên, học viên, nhân viên, chiến sĩ Học viện Chính trị ôn lại chặng đường vẻ vang, tri ân những đóng góp, hy sinh của các thế hệ đi trước và xác định rõ hơn trách nhiệm trước yêu cầu nhiệm vụ mới.

Trước yêu cầu xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, Học viện Chính trị tiếp tục phát huy truyền thống “Kiên định và phát triển, đoàn kết và kỷ luật, chủ động, sáng tạo, khắc phục khó khăn, hoàn thành nhiệm vụ”; giữ vững chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học, xây dựng đội ngũ cán bộ chính trị có bản lĩnh, trí tuệ và năng lực thực tiễn. Đó cũng là nền tảng để Học viện tiếp tục thực hiện tốt sứ mệnh đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, góp phần xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong tình hình mới.