Đi khắp vùng đất An Giang, dường như nơi nào có những hàng thốt nốt cao vút cũng đều tập trung đồng bào Khmer sinh sống. Đặc biệt ở huyện Tri Tôn và Thị xã Tịnh Biên nằm ở phía Tây Bắc của tỉnh An Giang, thương hiệu thốt nốt Bảy Núi đã là thương hiệu nổi tiếng được nhiều người trong và ngoài nước biết đến.
Từ bao đời nay, cây thốt nốt luôn gắn liền với đời sống của đồng bào Khmer ở An Giang. Với hơn 60 ngàn cây thốt nốt nằm rải rác tại các xã An Phú, Văn Giáo, An Cư, An Hảo (Thị xã Tịnh Biên) và Lương Phi, Ô Lâm (huyện Tri Tôn) trong thời kỳ thu hoạch đã giúp gần 1.000 hộ người dân tộc Khmer mưu sinh bằng nghề lấy nước thốt nốt và sơ chế thành đường chảy cùng với hơn chục cơ sở tinh chế đường...
Hàng nghìn cây thốt nốt tại các xã An Phú, Văn Giáo, An Cư, An Hảo (TX. Tịnh Biên) và Lương Phi, Ô Lâm, Châu Lăng (huyện Tri Tôn), nguồn nguyên liệu dồi dào cung cấp mật hoa thốt nốt, giúp bà con Khmer trong việc nấu sản phẩm đường. Ảnh: An HiếuThốt nốt từ lúc cây con đến khoảng 10 năm mới ra bông, tuy nhiên chỉ cho bông khoảng 3 - 4 tháng và cho nước với trữ lượng đường rất ít. Thốt nốt có tuổi thọ cao, cây càng già càng cho nhiều nước, sản lượng mỗi năm tăng thêm và có trữ lượng đường cao. Cây thốt nốt 30 - 40 năm tuổi hầu như ra bông, cho trái và nước quanh năm. Trong ảnh: Anh Châu Sóc Chiếp xã Châu Lăng (Tri Tôn, An Giang) leo cây tre dùng làm thang lấy mẻ nước thốt nốt cuối mùa ... Ảnh: Trọng Chính... đây là công việc khởi đầu của quá trình sản xuất đường thốt thốt nốt. Mùa thu mật, nhìn trên ngọn cây thốt nốt rất dễ bắt gặp những người đi lấy nước nước thốt nốt để nấu đường... Ảnh: An Hiếu... bởi để lấy mật, phải cắt phần ngọn những cuống bông, nước từ cuống bông sẽ chảy ra. Sau đó, dùng ống tre hoặc bình nhựa để hứng sẵn. Sau 1 ngày, người lấy nước thốt nốt sẽ leo lên lấy nước, đổi bình và tiếp tục công đoạn cắt cuống bông thốt nốt dần cho đến khi hết bông. Ảnh: An Hiếu
Anh Châu Sóc Chiếp với những can nhựa đựng mật thốt nốt thu hoạch được từ một cây thốt nốt trong vườn của gia đình. Ảnh: Trọng Chính Mật thốt nốt sau khi được lấy xuống từ cây... Ảnh: Trọng Chính ... phải lọc qua miếng màng mỏng cho sạch bông, bụi sau đó, cho vào chảo lớn, nấu khoảng 5 - 6 tiếng là cô đặc thành đường. Ảnh: An Hiếu Mật thốt nốt lấy về phải nấu liền, nếu không sẽ chua, không thể nấu đường nên gia đình anh Châu Sóc Chiếp phải xây lò nấu đường gần nơi lấy mật, để thuận tiện cho việc nấu đường... Ảnh: Trọng Chính ... trong quá trình nấu, theo anh anh Châu Sóc Chiếp cần sự kiên trì để giữ lửa đỏ đều và mật thốt nốt được nấu khoảng hơn 4 giờ là cô đặc lại thành đường dạng lỏng. Ảnh: Trọng Chính
Lò nấu đường của gia đình anh Chau Sóc Chiếp, xã Châu Lăng, huyện Tri Tôn (An Giang). Ảnh: An HiếuĐể có sản phẩm đường ngon thì chị Neáng Chanh Tha, vợ anh Chau Sóc Chiếp phải khuấy đều liên tục phẩn mật thốt nốt. Ảnh: An HiếuMẻ đường chất lượng hay không tùy thuộc vào kinh nghiệm của người nấu. Trong lúc nấu phải khuấy và vớt bọt liên tục. Nấu đến khi đường có màu vàng tươi đặc trưng là đạt yêu cầu. Ảnh: An HiếuMẻ đường thốt nốt có màu vàng sánh đặc trưng của gia đình chị Neáng Chanh Tha, xã Châu Lăng, huyện Tri Tôn (An Giang). Ảnh: An HiếuChị Neáng Chanh Tha, xã Châu Lăng, huyện Tri Tôn (An Giang), người có nhiều năm kinh nghiệm trong việc nấu đường thốt nốt truyền thống. Ảnh: An HiếuĐường thốt nốt chất lượng thường thì sau khi nấu cô đặc lại và có màu vàng sậm và có vị ngọt thanh. Ảnh: An Hiếu
Vào tháng 2/2024, nghề làm đường thốt nốt của đồng bào Khmer huyện Tri Tôn và TX. Tịnh Biên được Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
An Hiếu - Trọng Chính - Thu Hương
An Hiếu - Trọng Chính - Thu Hương((Báo ảnh Dân tộc và Miền núi))
