Hành trình tâm linh Hồ Tây giữ gìn truyền thống văn hóa

Trong không gian giao hòa giữa mặt nước mênh mang và những mái chùa cổ kính, hành trình lễ Phật tại chùa Vạn Niên, chùa Tảo Sách, chùa Võng Thị và chùa Dụ Ân (còn gọi là chùa Bái Ân) không chỉ là hoạt động tín ngưỡng đầu năm mà còn là dịp để tìm về những giá trị văn hóa, lịch sử lâu đời của Thăng Long – Hà Nội.

Không gian cổ tự và ký ức lịch sử

Tọa lạc trên đường Lạc Long Quân, chùa Vạn Niên là một trong những ngôi chùa cổ nổi tiếng ven Hồ Tây. Với bề dày hàng trăm năm, chùa mang đậm dấu ấn kiến trúc truyền thống cùng hệ thống tượng Phật trang nghiêm. Mỗi dịp đầu năm, dòng người về đây dâng hương cầu quốc thái dân an, gia đình hạnh phúc, công việc hanh thông.

Không xa đó, chùa Tảo Sách lại ghi dấu ấn bởi nét thanh tịnh, dung dị. Ngôi chùa được nhiều người tìm đến với mong ước cầu trí tuệ, học hành đỗ đạt. Giữa nhịp sống hiện đại, tiếng chuông chùa ngân vang như gợi nhắc con người sống chậm lại, hướng thiện và giữ gìn nền nếp gia phong.

Điểm chung của các ngôi chùa ven Hồ Tây là sự hài hòa giữa cảnh quan thiên nhiên và kiến trúc tâm linh. Mặt hồ rộng lớn như tấm gương phản chiếu mái chùa cong vút, tạo nên không gian vừa linh thiêng vừa thơ mộng – một nét đặc trưng khó tìm thấy ở nơi khác giữa lòng đô thị.

Trong hành trình ấy, chùa Võng Thị mang một sắc thái riêng khi vừa là chốn sinh hoạt Phật giáo lâu đời, vừa gắn với dấu tích lịch sử thời kháng chiến chống Mỹ.

Bên cạnh giá trị tâm linh, khu vực chùa còn lưu giữ hầm trú ẩn thời chiến, từng được sử dụng trong giai đoạn Hà Nội hứng chịu các đợt không kích ác liệt, đặc biệt là trong chiến dịch Chiến dịch Linebacker II cuối năm 1972 – sự kiện thường được gọi là “Điện Biên Phủ trên không”. Khi những loạt bom B52 dội xuống Thủ đô, hầm trú ẩn tại khu vực Võng Thị đã góp phần bảo vệ an toàn cho người dân.

Ngày nay, dấu tích ấy trở thành minh chứng sinh động về tinh thần kiên cường của Hà Nội. Giữa khói hương bảng lảng và tiếng chuông chùa ngân vang, sự hiện diện của hầm trú ẩn như nhắc nhớ về một thời bom đạn, để mỗi bước chân hành lễ không chỉ mang ý nghĩa cầu an mà còn là sự tri ân quá khứ.

Sự giao thoa giữa tâm linh và lịch sử khiến chùa Võng Thị trở thành điểm dừng chân đặc biệt trong tuyến tham quan – lễ Phật quanh Hồ Tây, góp phần làm sâu sắc thêm trải nghiệm của du khách.

Khép lại hành trình là chùa Dụ Ân, thường được người dân quen gọi gắn liền với làng cổ Bái Ân (chùa Bái Ân).

Bái Ân nằm trong vùng đất cổ Kẻ Bưởi, cùng với các làng như Đông Xã, Trích Sài, Võng Thị… thuộc khu vực ven phía Đông Hồ Tây. Đây là vùng cư trú lâu đời của cư dân nông nghiệp lúa nước, hình thành từ rất sớm trong tiến trình mở mang bờ cõi của người Việt ở châu thổ sông Hồng.

Theo gia phả và thần tích địa phương, làng Bái Ân được hình thành khoảng thời Lý – Trần, khi Phật giáo phát triển hưng thịnh và khu vực phía Tây kinh thành Thăng Long dần trở thành vành đai làng xã trù phú.

Không quá đồ sộ, ngôi chùa Bái Ân đang được xây mới lại mang vẻ ấm cúng, gần gũi. Nhiều gia đình chọn đến đây dâng lễ đầu năm, cầu mong sức khỏe, bình an, đồng thời bày tỏ lòng thành kính với ông bà tổ tiên. Trong không khí trang nghiêm, mỗi nén hương được thắp lên không chỉ là lời khấn nguyện mà còn là sợi dây kết nối truyền thống gia đình và đạo lý “uống nước nhớ nguồn”.

Gìn giữ bản sắc giữa nhịp sống hiện đại

Theo ghi nhận của văn hoá xã hội phường Tây Hồ, quanh khu vực Hồ Tây ở Hà Nội có hơn 20 ngôi chùa, đền, đình, miếu được coi là các điểm văn hoá – tín ngưỡng, nhiều nơi đã được xếp hạng là di tích lịch sử – kiến trúc, thu hút người dân và du khách đến thăm viếng và tìm hiểu văn hoá tâm linh.

Trong năm qua, phường Tây Hồ phối hợp với Sở Du lịch Hà Nội khảo sát hình thành liên kết tuyến du lịch, gắn các điểm di tích với nghề truyền thống. Dịp đầu năm mới, hành trình tâm linh quanh Hồ Tây ngày nay không chỉ là hoạt động tín ngưỡng cá nhân mà đã trở thành một nét sinh hoạt văn hóa cộng đồng. Người dân vừa đi lễ chùa, vừa thưởng ngoạn cảnh hồ, tìm hiểu lịch sử địa phương và chia sẻ những câu chuyện về quá khứ.

Theo các nhà nghiên cứu văn hóa, sự tồn tại song hành của những giá trị cổ truyền và ký ức lịch sử tại khu vực Hồ Tây góp phần làm phong phú bản sắc Hà Nội. Việc bảo tồn, trùng tu các ngôi chùa cùng những di tích liên quan đến kháng chiến không chỉ nhằm giữ gìn công trình kiến trúc mà còn là bảo vệ ký ức tập thể của Thủ đô.

Trong dòng người tấp nập những ngày đầu xuân, mỗi bước chân về chùa ven Hồ Tây như một hành trình tìm về cội nguồn. Ở đó có tiếng chuông ngân vang giữa sớm mai, có mặt hồ lặng sóng, có mái chùa rêu phong và cả dấu tích hầm trú ẩn nhắc nhớ về một thời lịch sử oanh liệt. Tất cả hòa quyện, tạo nên một không gian văn hóa – tâm linh – lịch sử đặc sắc, góp phần gìn giữ truyền thống văn hóa Thăng Long – Hà Nội qua bao thế hệ.