Chuyển đổi số tạo không gian phát triển mới - Bài cuối: Cần lời giải đồng bộ để bứt phá

Đồng bộ giải pháp từ Nhà nước đến doanh nghiệp

Sau những chuyển biến rõ nét trong quản trị nhà nước, hoạt động sản xuất kinh doanh và đời sống, chuyển đổi số đang bước sang giai đoạn phát triển mới. Để tận dụng cơ hội từ kinh tế số, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI), cần triển khai đồng bộ các giải pháp từ Trung ương đến địa phương, từ cơ quan quản lý đến cộng đồng doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Phú Tiến, Phó Vụ trưởng Vụ Kinh tế số và Xã hội số (Bộ Khoa học và Công nghệ), cho biết: Từ tham mưu của Bộ, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chương trình phát triển kinh tế số và xã hội số giai đoạn mới với các mục tiêu cụ thể đến năm 2030.

Đối với khu vực doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, Chính phủ đã ban hành Đề án hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi số theo Quyết định số 433/QĐ-TTg, đặt mục tiêu hỗ trợ khoảng 500.000 doanh nghiệp tiếp cận các giải pháp số.

Theo ông Nguyễn Phú Tiến, các chính sách hỗ trợ không chỉ dừng ở việc giới thiệu công nghệ mà còn bao gồm tư vấn xây dựng lộ trình chuyển đổi số, kết nối doanh nghiệp với các nền tảng số phù hợp, hỗ trợ tiếp cận các sản phẩm công nghệ số và các chương trình ưu đãi từ doanh nghiệp công nghệ.

Thông qua các chương trình này, doanh nghiệp từng bước đầu tư trang thiết bị, ứng dụng công nghệ số vào sản xuất, kinh doanh, nâng cao năng lực quản trị và sức cạnh tranh.

Bên cạnh phát triển kinh tế số, xã hội số cũng được xác định là một trong những trọng tâm của giai đoạn tới. Tỷ lệ sử dụng Internet của Việt Nam thuộc nhóm cao trên thế giới, nhưng hiệu quả khai thác công nghệ số để nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển kinh tế vẫn còn nhiều dư địa.

Một trong những yêu cầu cấp thiết hiện nay là nâng cao kỹ năng số cho người dân. Khi các hoạt động ngày càng chuyển dịch lên môi trường số, nguy cơ lừa đảo trực tuyến, giả mạo thông tin và mất an toàn dữ liệu cá nhân cũng gia tăng.

Bên cạnh đó, việc tiếp tục đầu tư hạ tầng số, mở rộng khả năng tiếp cận Internet và trang thiết bị tại vùng sâu, vùng xa sẽ là điều kiện quan trọng để mọi người dân đều có cơ hội tham gia vào môi trường số.

Theo ông Nguyễn Phú Tiến, giai đoạn tới, nhiệm vụ quan trọng nhất là nâng cao kỹ năng số cho người dân. Hiện Bộ Khoa học và Công nghệ đã tham mưu ban hành Khung kỹ năng số cơ bản để làm nền tảng xây dựng chương trình đào tạo. Trên cơ sở đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ xây dựng tài liệu giảng dạy phù hợp, trong khi Bộ Công an tiếp tục triển khai chương trình "Bình dân học vụ số", góp phần phổ cập kỹ năng số trong cộng đồng.

Ở góc độ cộng đồng doanh nghiệp, ông Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội cho rằng Nghị quyết 57-NQ/TW đã tạo động lực quan trọng để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư cho khoa học, công nghệ và chuyển đổi số.

Theo ông, doanh nghiệp cần chủ động tận dụng các cơ chế, chính sách hỗ trợ của Nhà nước thay vì chờ đợi. Cùng với đó, việc đầu tư cần có trọng tâm và theo lộ trình trung hạn bởi công nghệ thay đổi rất nhanh. Nếu đầu tư dàn trải hoặc thiếu chiến lược sẽ khó theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ.

Một giải pháp khác được ông Mạc Quốc Anh nhấn mạnh là tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp nhỏ và vừa với các doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp đầu ngành để học hỏi kinh nghiệm lựa chọn công nghệ, phương thức triển khai và mô hình quản trị. Đây là con đường giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian chuyển đổi số, hạn chế rủi ro và nâng cao hiệu quả đầu tư.

Trong khi đó, theo ông Lê Hồng Quang, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần MISA, Ủy viên Hội Các nhà quản trị doanh nghiệp Việt Nam, sau khi Nghị quyết 57-NQ/TW được ban hành, nhận thức của doanh nghiệp về vai trò của khoa học, công nghệ và chuyển đổi số đã có sự thay đổi rõ rệt.

Nếu trước đây doanh nghiệp công nghệ phải chủ động tìm đến khách hàng để tư vấn, nâng cao nhận thức thì nay nhiều doanh nghiệp đã chủ động tìm kiếm các giải pháp công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả quản trị.

Không chỉ dừng lại ở các phần mềm phục vụ từng nghiệp vụ riêng lẻ như kế toán, bán hàng hay nhân sự, doanh nghiệp hiện có xu hướng lựa chọn các giải pháp quản trị tổng thể, có khả năng kết nối dữ liệu giữa các bộ phận.

Đặc biệt, trí tuệ nhân tạo đang trở thành lĩnh vực được nhiều doanh nghiệp quan tâm nhằm hỗ trợ ra quyết định nhanh hơn, tối ưu vận hành và nâng cao năng suất.

Theo ông Lê Hồng Quang, qua quá trình đồng hành cùng gần 400.000 doanh nghiệp, khó khăn lớn nhất hiện nay không phải là chi phí đầu tư mà là nhiều doanh nghiệp chưa biết bắt đầu từ đâu và xây dựng lộ trình chuyển đổi số như thế nào. Không ít doanh nghiệp vẫn lo ngại về hiệu quả đầu tư hoặc đang sử dụng nhiều phần mềm riêng lẻ khiến dữ liệu bị phân tán, quy trình thiếu liên thông và khó khai thác.

Theo ông Lê Hồng Quang, Nghị quyết 57-NQ/TW mở ra cơ hội để doanh nghiệp công nghệ Việt Nam tham gia giải quyết những bài toán lớn của đất nước thông qua việc phát triển các nền tảng số, làm chủ dữ liệu và trí tuệ nhân tạo.

Ở góc nhìn nghiên cứu, ông Lê Văn Châm, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Ứng dụng Công nghệ mới cho rằng, giai đoạn tới Việt Nam cần xác định dữ liệu là tài nguyên chiến lược quốc gia, được chuẩn hóa, kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả phục vụ quản trị, sản xuất kinh doanh và đời sống xã hội; phát triển nguồn nhân lực số chất lượng cao, đồng thời nâng cao kỹ năng số cho người dân để thu hẹp khoảng cách số giữa các vùng miền. Quan trọng hơn cả, chuyển đổi số cần được đánh giá bằng hiệu quả thực chất, thông qua việc giảm chi phí, nâng cao năng suất lao động, cải thiện chất lượng dịch vụ công và tạo ra giá trị kinh tế - xã hội cụ thể, thay vì chỉ dừng ở số hóa quy trình.

Lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm

Theo Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương, chuyển đổi số phải bắt đầu từ những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn của người dân, doanh nghiệp và cơ quan nhà nước.

Theo đó, công nghệ số cần được sử dụng để tái thiết kế quy trình, tạo ra phương thức quản lý mới hiệu quả hơn thay vì chỉ đưa quy trình cũ lên môi trường điện tử.

"Chuyển đổi số không phải là số hóa quy trình cũ, mà là tạo ra cách làm mới bằng công nghệ số với hiệu quả vượt trội", Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương nhấn mạnh.

Theo ông Phương, thành công của chuyển đổi số chỉ được khẳng định khi người dân thực hiện thủ tục hành chính nhanh hơn, doanh nghiệp giảm chi phí vận hành và đội ngũ cán bộ có điều kiện tập trung cho công việc chuyên môn thay vì xử lý hồ sơ giấy.

Khi những lợi ích đó được cảm nhận rõ ràng trong thực tế, người dân, doanh nghiệp và các cơ quan quản lý sẽ chủ động tham gia, tạo động lực để chuyển đổi số phát triển bền vững.

Sau hơn 5 năm kiên trì xây dựng nền móng, Việt Nam đã từng bước hoàn thiện hạ tầng số, dữ liệu số và các nền tảng kết nối quan trọng. Giai đoạn phát triển mới đang mở ra khi dữ liệu trở thành tài nguyên chiến lược, trí tuệ nhân tạo trở thành công cụ thúc đẩy năng suất và đổi mới sáng tạo trở thành động lực tăng trưởng mới.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, chuyển đổi số không chỉ cần những đột phá về công nghệ mà còn đòi hỏi sự đồng hành của Nhà nước, doanh nghiệp và toàn xã hội trong việc hoàn thiện thể chế, phát triển nguồn nhân lực và xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Khi những giải pháp này được triển khai đồng bộ, chuyển đổi số sẽ thực sự trở thành nền tảng quan trọng để hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW, tạo động lực đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.