Tổng Thư ký Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) Mark Rutte (thứ 4, trái sang) trong cuộc gặp Bộ trưởng Quốc phòng Đan Mạch Troels Lund Poulsen (thứ 4, phải sang) và quan chức phụ trách đối ngoại của Greenland, bà Vivian Motzfeldt (thứ 5, phải sang) tại Brussels, Bỉ ngày 19/1/2026. Ảnh: AA/TTXVN
Thứ trưởng Ngoại giao Nga Alexander Grushko cáo buộc các nước phương Tây đang cố tình phá hủy mọi công cụ hợp tác hòa bình ở Bắc Cực với Nga, nhằm quân sự hóa khu vực và biến nơi đây thành đấu trường đối đầu trực tiếp. Ông Grushko cho biết trong cuộc phỏng vấn với báo Izvestia (Nga) mới đây rằng hoạt động của Hội đồng Bắc Cực, vốn là diễn đàn quốc tế chính để quản lý tình hình ở Bắc Cực và thiết lập hợp tác, đã bị đình trệ.
Theo ông Grushko, sự đổ vỡ trong quan hệ đang bị lợi dụng để quân sự hóa khu vực. Cấu trúc hòa bình của Bắc Cực được xây dựng qua nhiều thập kỷ đang bị phá vỡ khi các nước phương Tây phớt lờ nhiều năm tương tác mang tính xây dựng. Ông Grushko nhấn mạnh rằng tại khu vực này, hợp tác quốc tế hiện nay cần thiết hơn bao giờ hết, nhưng các nước phương Tây lại đột nhiên biến nơi đây thành đấu trường đối đầu với cả Nga và Trung Quốc.
Sự gia tăng căng thẳng này được thể hiện rõ qua việc các lãnh đạo quốc phòng NATO ngày 12/2 đã họp tại Brussels để thảo luận về Chiến dịch Arctic Sentry, được phát động vào ngày hôm trước. Theo báo Izvestia, không chỉ những nỗ lực nhằm răn đe Moskva và Bắc Kinh, mà cả mục tiêu của châu Âu trong việc bảo vệ Greenland khỏi tham vọng thâu tóm của Tổng thống Mỹ Donald Trump đối với hòn đảo này cũng đang thúc đẩy sự tăng cường quân sự của NATO trong khu vực.
Washington khẳng định Greenland là điểm then chốt để kiểm soát các tuyến đường ở Bắc Đại Tây Dương và là vùng đệm cần thiết để răn đe Moskva và Bắc Kinh, đồng thời sở hữu nguồn tài nguyên quý giá. Tuy nhiên, Greenland đã nhiều lần khẳng định không có tàu chiến nước ngoài nào gần bờ biển của mình, đồng nghĩa với việc hòn đảo này không cảm nhận bất kỳ mối đe dọa nào từ Nga hay Trung Quốc.
Trong bối cảnh căng thẳng xuyên Đại Tây Dương và sự bất ổn giữa Mỹ và các đồng minh NATO, các cường quốc châu Âu hàng đầu như Pháp đang tìm cách tăng cường sự hiện diện quân sự mang tính biểu tượng ở Greenland. Nikita Lipunov, nhà nghiên cứu trẻ tại Viện Nghiên cứu Quốc tế thuộc Đại học Quan hệ quốc tế quốc gia Moskva (MGIMO), giải thích với báo Izvestia rằng một mặt, các nước châu Âu đang chiều theo ý Tổng thống Trump, người tuyên bố rằng Nga và Trung Quốc đang đe dọa an ninh của hòn đảo và do đó cần được bảo vệ.
Đồng thời, chuyên gia Lipunov cho rằng châu Âu có thể thực sự bị thúc đẩy bởi tham vọng ngăn chặn đồng minh chính của họ (Mỹ) phát động bất kỳ chiến dịch quân sự nào hoặc sử dụng vũ lực để giải quyết vấn đề Greenland. Chuyên gia này nhấn mạnh rằng trong khi châu Âu muốn cho Tổng thống Trump thấy họ sẵn sàng đầu tư vào quốc phòng của Greenland, bất kỳ sự tăng cường quân sự nào ở đó cũng sẽ gửi đi thông điệp rằng việc sử dụng vũ lực chống lại một đồng minh là không thể chấp nhận được.
Theo hãng thông tấn TASS (Nga), Washington hiện đã thành lập nhóm làm việc chung với Đan Mạch và Greenland để thảo luận về một thỏa thuận tiềm năng. Theo quan điểm của Washington, thỏa thuận này sẽ cho phép Mỹ tiếp cận hoàn toàn Greenland và bao gồm việc triển khai các thành phần của hệ thống phòng thủ tên lửa Golden Dome (Vòm Vàng), giúp Mỹ mở rộng khả năng tiếp cận các khoáng sản quan trọng.
Ông Lipunov cảnh báo rằng việc Mỹ có khả năng mở rộng sự hiện diện quân sự, đặc biệt là hệ thống tên lửa bảo vệ, tiềm ẩn những rủi ro lâu dài đối với an ninh khu vực và toàn cầu. Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov mới đây cũng tuyên bố rằng Moskva sẽ có các biện pháp thích hợp trong trường hợp Greenland bị quân sự hóa hoặc nếu các năng lực quân sự nhắm vào Nga được triển khai tại đó.