Lầu Năm Góc tại Arlington, Virginia, Mỹ. Ảnh: THX/TTXVN phát
Theo truyền thông Mỹ, bức thư điện tử ngày 29/7 đó là của một sĩ quan thuộc bộ phận tình báo của CENTCOM gửi tới một nhóm nhà phân tích quân sự. Nội dung thư có đoạn: "Chúng tôi đang tìm kiếm những cách thức mới, sáng tạo và phi truyền thống để gây sức ép và trừng phạt Iran".
Theo các quan chức quân sự, lời kêu gọi đóng góp ý tưởng theo kiểu "huy động trí tuệ tập thể" qua email là điều khá hiếm gặp. Đây là dấu hiệu cho thấy các lựa chọn hiện có của Tổng thống Donald Trump nhằm buộc Iran chấp nhận thỏa thuận theo các điều kiện của Mỹ đang ngày càng hạn chế và có thể khó được chấp nhận. Với hy vọng tìm ra phương án thay thế, vị quan chức nói trên tại CENTCOM đã khởi động phiên động não qua email để xem liệu có ai đưa ra được ý tưởng tốt hơn hay không. CENTCOM đang xem xét mọi khả năng và thừa nhận cần phải đánh giá lại chiến lược.
Đại úy Timothy Hawkins, người phát ngôn của CENTCOM, cho biết trong một tuyên bố: "Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ có bề dày truyền thống trong việc tư duy và hành động theo những cách đổi mới. Đô đốc Cooper đặc biệt thường xuyên tham khảo ý kiến của các thành viên trong đội ngũ, bất kể cấp bậc, nhằm đạt được hiệu quả tác chiến ở mức cao nhất có thể".
Email này được gửi trước khi ông Trump cảnh báo mở các đợt không kích mới nhằm vào Iran, nhưng sau đó đã hủy bỏ kế hoạch vào cuối tuần sau khi các quan chức trong khu vực, đặc biệt là Thái tử Saudi Arabia, điện đàm và kêu gọi hạ nhiệt căng thẳng.
Trong nhiều tuần qua, Mỹ liên tục tiến hành các cuộc không kích nhằm làm suy giảm năng lực của Iran trong đe dọa hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz và buộc Iran quay trở lại bàn đàm phán. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có dấu hiệu cho thấy hai bên sẽ đạt được thỏa thuận.
Ông Trump đã cân nhắc tăng cường chiến dịch quân sự, trong đó có khả năng nối lại các cuộc không kích quy mô lớn nhằm vào những cơ sở hạt nhân còn lại của Iran. Quân đội Mỹ đang tích cực chuẩn bị phương án tấn công núi Pickaxe và một số địa điểm khác của Iran, nơi có thể chứa vật liệu hoặc thiết bị hạt nhân.
Tuy nhiên, ngay cả với những loại vũ khí thông thường mạnh nhất của Mỹ, tên lửa và bom khó có thể đạt hiệu quả đáng kể do các cơ sở này nằm sâu dưới lòng đất. Để phá hủy, Mỹ nhiều khả năng sẽ phải triển khai lực lượng trên bộ. Đây là bước đi tiềm ẩn rủi ro rất lớn mà ông Trump đến nay vẫn chưa sẵn sàng chấp nhận.
Một nguồn tin khác cho biết Tổng thống Trump đang cân nhắc các cuộc không kích mang tính phô trương nhằm vào chính các mục tiêu hoặc những địa điểm tương tự đã bị tấn công cách đây một năm. Mục tiêu là tạo ra chiến thắng mang tính tượng trưng để có thể rút khỏi cuộc chiến mà không cần thực sự hoàn thành một trong những mục tiêu ban đầu, đó là loại bỏ chương trình hạt nhân của Iran.
Dù vậy, điều này khó có thể giải quyết được vấn đề cốt lõi của cuộc xung đột hiện nay, đó là các yêu sách của Iran đối với eo biển Hormuz.
Một nguồn tin tham gia các cuộc thảo luận gần đây về kế hoạch quân sự cho biết: "Cuối cùng, Tổng thống sẽ vẫn muốn có thỏa thuận, vì vậy ông sẽ liên tục tìm cách vừa thể hiện lập trường cứng rắn vừa tìm đường rút khỏi cuộc chiến. Đôi khi cần đến những ý tưởng sáng tạo, đặc biệt khi các lựa chọn truyền thống đang dần cạn kiệt".
Cả Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ và Cơ quan Tình báo Quốc phòng Mỹ gần đây đều đánh giá rằng chiến dịch ném bom hiện nay của Mỹ khó có thể làm thay đổi lập trường đàm phán của Iran.
Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, Tướng Dan Caine, cố vấn quân sự cấp cao nhất của Tổng thống, cũng đã công khai thừa nhận rằng chỉ sử dụng sức mạnh không quân khó có thể giúp đạt được toàn bộ các mục tiêu mà ông Trump từng đề ra cho cuộc chiến. "Không quân cũng có những giới hạn", Tướng Caine phát biểu trước các nghị sĩ Mỹ vào tháng trước.
Trong nhiều tháng qua, các phương án leo thang xung đột đã được trình lên Tổng thống Trump và được thảo luận kỹ lưỡng. Mỹ cũng đã điều thêm nhiều khí tài quân sự tới khu vực để sẵn sàng triển khai khi Tổng thống bật đèn xanh. Theo các quan chức Mỹ, một kế hoạch do CENTCOM xây dựng đã đề xuất tiến hành các đợt oanh kích dữ dội kéo dài từ một đến hai tuần nhằm vô hiệu hóa năng lực tên lửa của Iran.
Đến nay, ông Trump vẫn chưa phê duyệt kế hoạch này, một phần do nghe những cảnh báo từ Tướng Caine về việc nguồn tên lửa đánh chặn phòng không đang dần cạn kiệt. Một số quan chức khác cũng bày tỏ lo ngại nguy cơ thương vong dân thường sẽ rất lớn nếu ông Trump thực hiện cảnh báo tấn công các cơ sở hạ tầng như cầu và các nhà máy khử mặn nước biển.
Tổng thống Trump cũng có thể leo thang bằng cách triển khai bộ binh Mỹ - điều ông nhiều lần nhắc đến khi nói về khả năng chiếm giữ đảo Kharg có vị trí chiến lược hoặc thu giữ lượng urani làm giàu ở cấp độ cao của Iran. Nếu thực hiện, điều đó sẽ đi ngược lại một trong những cam kết quan trọng mà ông từng đưa ra với những người ủng hộ.
Một lựa chọn khác là chấp nhận tình trạng bế tắc nguy hiểm hiện nay: các đợt tấn công và đáp trả liên tiếp giữa Mỹ và Iran, có nguy cơ tiếp tục khiến binh sĩ Mỹ thiệt mạng và khiến eo biển Hormuz luôn trong tình trạng bất ổn.