Trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương trở nên phức tạp, nhiều ý kiến trong nội bộ Liên minh châu Âu (EU) cho rằng việc tiếp tục phụ thuộc vào vai trò dẫn dắt của Washington không còn là lựa chọn chiến lược lâu dài.
Theo phân tích của Politico ngày 23/6, thái độ không rõ ràng của Mỹ đối với NATO - thể hiện qua việc Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth không cam kết rõ ràng với Điều 5 của liên minh - đang làm dấy lên nghi ngại về khả năng phòng thủ chung. Đồng thời, chính sách thương mại thiếu định hướng, cùng các phát ngôn gây tranh cãi của Tổng thống Trump liên quan tới Nga, cũng khiến giới chức châu Âu lúng túng trong việc hoạch định quan hệ song phương.
Một điểm gây chú ý là quan điểm chưa thống nhất từ phía Mỹ trong xử lý khủng hoảng Ukraine. Trong khi Nga tiếp tục không kích các mục tiêu dân sự bằng UAV và tên lửa, Mỹ vẫn giữ lập trường thận trọng, không đưa ra phản ứng rõ ràng. Thời hạn “hai tuần” mà Tổng thống Trump từng đặt ra để đánh giá thiện chí đàm phán của Moskva đã trôi qua mà không có động thái đáng kể từ phía Washington.
Trên thực tế, nhiều dấu hiệu cho thấy chính quyền Mỹ đang nghiêng về xu hướng “bình thường hóa quan hệ” với Nga hơn là tăng cường sức ép. Trong một số tuyên bố gần đây, Tổng thống Trump tỏ thái độ “thất vọng với cả hai phía” và chúc mừng Ngày Quốc khánh Nga - hành động chưa từng xảy ra từ năm 2022.
Trước tình hình này, các chuyên gia và nhà hoạch định chính sách châu Âu kêu gọi EU và Anh xây dựng một chiến lược độc lập, chủ động hơn. Với tổng quy mô kinh tế khoảng 24.000 tỷ USD, châu Âu được cho là đủ năng lực để củng cố quốc phòng, hỗ trợ Ukraine và thúc đẩy hội nhập kinh tế nội khối mà không cần trông đợi chỉ đạo từ Washington.
Ngoài ra, việc thúc đẩy các sáng kiến thương mại riêng và giảm phụ thuộc vào các chính sách bảo hộ từ Mỹ cũng được coi là ưu tiên chiến lược trong giai đoạn bất ổn hiện nay.
Giới phân tích nhận định, việc để các tranh luận nội bộ của Mỹ chi phối chiến lược chung của EU và Anh sẽ tạo ra rủi ro dài hạn cho an ninh và ổn định của châu lục. Thay vào đó, một lộ trình hành động rõ ràng, phù hợp với bối cảnh địa chính trị mới, sẽ là cơ sở để khối này tăng cường vai trò và vị thế trên trường quốc tế.
