Rừng không chỉ được nhìn nhận như nguồn tài nguyên mà còn dần trở thành nền tảng sinh thái, là “bệ đỡ” quan trọng cho phát triển kinh tế bền vững và ổn định đời sống người dân. Từ những chủ trương đúng hướng đến cách làm bài bản, đồng bộ rừng đang được bảo vệ, phục hồi và phát triển hài hòa giữa lợi ích kinh tế và giá trị môi trường.
Thực hiện đề án phát triển cây quế giai đoạn 2017 - 2030, đến nay trên địa bàn tỉnh đã có 12.700 ha cây quế được trồng, sau hơn 8 năm triển khai một số diện tích quế đã cho thu hoạch từ tỉa lá, tỉa cành đem lại nguồn thu nhập lớn cho nhiều hộ dân. Từ hiệu quả bước đầu, người trồng quế trong tỉnh thêm vững tin vào định hướng phát triển loại cây trồng này bởi không chỉ có thêm việc làm, nâng cao thu nhập, xóa đói giảm nghèo mà còn góp phần quan trọng vào công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng.
Tỉnh Yên Bái có trên 80.000 ha quế, trồng tập trung chủ yếu ở huyện Văn Yên. Hiện vùng trồng quế của tỉnh đã được mở rộng sang hầu hết các huyện như Trấn Yên, Yên Bình, Lục Yên và Văn Chấn. Tại các huyện vùng cao như Trạm Tấu, Mù Cang Chải, đồng bào cũng chú trọng phát triển cây quế.
Theo ông Kiều Tư Giang, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Yên Bái, tỉnh hiện có trên 80.000 ha quế, chiếm 1/3 tổng diện tích rừng trồng trên địa bàn toàn tỉnh. Đáng chú ý, cây quế đã trở thành cây mũi nhọn chủ lực trong phát triển kinh tế đồi rừng của người dân, vì vậy Yên Bái đang tập trung thực hiện tốt chủ trương, giải pháp nhằm phát triển cây quế bền vững.
Ông Vũ Minh Phúc, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Văn Yên cho biết: Trước tình trạng nông dân ở các xã Phong Dụ Thượng, Phong Dụ Hạ, Châu Quế Thượng, Xuân Tầm... xâm lấn đất rừng tự nhiên để trồng quế, UBND huyện Văn Yên chỉ đạo Hạt Kiểm lâm, chính quyền các xã cùng các phòng, ban hữu quan tăng cường tuyên truyền, kiểm tra, xử lý nghiêm để trả lại đất cho rừng tái sinh tự nhiên.
Ông Vũ Minh Phúc, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Văn Yên cho biết: Trước tình trạng nông dân ở các xã Phong Dụ Thượng, Phong Dụ Hạ, Châu Quế Thượng, Xuân Tầm... xâm lấn đất rừng tự nhiên để trồng quế, UBND huyện Văn Yên chỉ đạo Hạt Kiểm lâm, chính quyền các xã cùng các phòng, ban hữu quan tăng cường tuyên truyền, kiểm tra, xử lý nghiêm để trả lại đất cho rừng tái sinh tự nhiên.
Người Dao ở Bắc Hà, Lào Cai ví cây quế như “cây vàng”, cấp ủy chính quyền địa phương nơi đây coi cây quế là cây trồng chủ lực xóa đói, giảm nghèo, động lực xây dựng nông thôn mới bền vững. Các sản phẩm từ quế đang có sức cạnh tranh, giá bán ổn định, từng bước chinh phục thị trường trong nước và quốc tế. Để nông dân Lào Cai thêm gắn bó với cây quế quê hương, chính quyền nơi đây đã và đang xây dựng, nhân rộng được cách làm hay, phát huy nội lực của địa phương.
Tại huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái, hầu hết người dân sống dựa vào sản xuất nông - lâm nghiệp; nhờ có khí hậu, thổ nhưỡng phù hợp với cây quế mà đời sống của người dân trên địa bàn huyện ngày được cải thiện, nâng cao chất lượng cuộc sống và làm giàu từ quế.
Nhắc đến Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngãi, người ta thường nghĩ ngay đến cây quế là một loại cây trồng đã gắn liền với bao thế hệ đồng bào Cor, Kinh sinh sống tại mảnh đất anh hùng, cho họ của ăn của để.
Người Dao, người Phù Lá... ở xã Nậm Đét, huyện Bắc Hà (Lào Cai) trước đây quanh năm vật lộn với lúa, ngô nhưng vẫn không đủ ăn. Tuy nhiên, giờ đây đời sống của dân bản đã hoàn toàn thay đổi nhờ vào việc trồng quế.
Với phương thức sản xuất truyền thống là chăn nuôi nhỏ lẻ, trồng rừng manh mún theo phương pháp thủ công, hiệu quả kinh tế không cao, giá cả lại bấp bênh, chất lượng không bảo đảm, nhiều người dân ở vùng cao Yên Bái đã thay đổi phương thức sản xuất theo chuỗi giá trị, khép kín, bao tiêu sản phẩm theo quy trình. Nhờ đó, đã mang lại hiệu quả kinh tế cao, đời sống người dân được cải thiện, tỷ lệ hộ nghèo giảm.
Cây quế là một vị thuốc thường dùng trong đông và tây y, quế được xem như một loại dược liệu quý nhất là quế Thanh Hóa. Tại Việt Nam có nhiều loài quế bao gồm ba loại quế chính là Quế Thanh Hóa (Cinnamomum Loureirii Nees), Quế Quan hay còn gọi là quế Sri Lanca (Cinnamomum Zeylannicum Nees) và Quế Trung Quốc (Cinnamomum cassia Blume).
Có thể gieo quế từ hạt hoặc chiết cành nhưng phương pháp gieo hạt cho vỏ dày và nhiều tinh dầu hơn. Nên chọn hạt giống của cây 15 năm tuổi trở lên, sinh trưởng tự nhiên, không bị bóc vỏ hoặc chặt cành lá, không bị sâu bệnh.
Đồng bào dân tộc Cor tỉnh Quảng Ngãi, sống chủ yếu ở các huyện Tây Trà, Trà Bồng, với nghề chính là trồng quế và lúa rẫy. Hằng năm, đồng bào Cor tổ chức Tết Giã rạ từ tháng 10 - 11 Âm lịch.
