Ngày 14/10, Ngày Văn hóa ASEAN 2026 đã diễn ra tại Trung tâm Cộng đồng Silver Spring, bang Maryland (Mỹ) với chủ đề “Những sợi dây gắn kết tình hữu nghị ASEAN: Từ trang phục truyền thống đến hiện đại – Dệt nên hòa bình khắp thế giới”.
Sắc đỏ trên trang phục truyền thống của phụ nữ Pà Thẻn ở xã Tân Trịnh (tỉnh Tuyên Quang) hiện diện bền bỉ trong đời sống thường ngày, lễ hội, đám cưới hỏi và cả những buổi truyền dạy nghề thêu, dệt giữa các thế hệ. Từng đường kim, mũi chỉ, hoa văn không chỉ tạo vẻ đẹp độc đáo, riêng có cho bộ trang phục mà còn góp phần lưu giữ ký ức văn hóa, tín ngưỡng và tri thức dân gian của đồng bào.
Ở miền Tây Nghệ An, nơi đại ngàn Pu Pá trùng điệp, cộng đồng dân tộc Ơ Đu - một trong 5 dân tộc ít người nhất Việt Nam vẫn đang gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống của mình.
Ơ Đu là 1 trong 5 dân tộc ít người nhất của Việt Nam. Hiện nay, đồng bào Ơ Đu cư trú tập trung tại bản tái định cư Văng Môn, xã Nga My, tỉnh Nghệ An với hơn 100 hộ, gần 350 nhân khẩu.
Trong tiến trình bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc thiểu số, việc nghiên cứu, xây dựng và đưa vào sử dụng trang phục sinh hoạt cộng đồng cho đồng bào Chứt, tỉnh Quảng Trị mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Không chỉ lấp đầy “khoảng trống” văn hóa suốt nhiều năm, những bộ áo quần truyền thống được nghiên cứu công phu và trao cho cộng đồng còn tạo nền tảng để các giá trị văn hóa Chứt được gìn giữ, lan tỏa, tiếp nối bền vững trong đời sống đương đại.
Để có được trang phục truyền thống với sắc màu sặc sỡ, trang trí tinh xảo, phụ nữ Dao ở xã Phong Thổ (tỉnh Lai Châu) phải trải qua rất nhiều công đoạn và làm hoàn toàn thủ công. Trong đó, công đoạn kéo sợi cần phải tỉ mỉ, kỳ công để từ những sợi vải nhỏ, ngắn đan bện với nhau thành những cuộn vải bền đẹp.
Lo ngại các giá trị văn hóa truyền thống, nhất là nghề may trang phục dân tộc bị mai một, đồng bào Pa Dí ở Mường Khương (Lào Cai) đã và đang phối hợp tích cực với chính quyền địa phương, cơ quan chức năng bảo tồn di sản truyền thống.
Hơn 15 năm qua, bà Vi Thị Dung, gần 80 tuổi, dân tộc Thái tại bản Văng Môn (xã Nga My, tỉnh Nghệ An), nơi đồng bào Ơ Đu tập trung sinh sống, vẫn luôn đau đáu việc gìn giữ, trao truyền bộ trang phục truyền thống của người Ơ Đu. Hiện nay, bà Vi Thị Dung là một trong số rất ít người tại bản Văng Môn nắm bắt được kỹ thuật dệt và nhớ được các mẫu họa tiết, hoa văn trên các bộ phận váy, dây thắt lưng, áo, khăn quàng của bộ trang phục truyền thống phụ nữ Ơ Đu.
Với cách làm sáng tạo, nhiều trường học ở tỉnh Lâm Đồng đã đưa trang phục truyền thống vào học đường, giúp học sinh có cơ hội khoác lên mình những bộ váy, áo mang đậm bản sắc các dân tộc thiểu số.
Trong không gian bảng lảng khói sương của núi rừng, của bản làng, bên những ngôi nhà sàn gỗ, những mế (phụ nữ lớn tuổi), ẻm (cô gái trẻ) trong trang phục áo pắn (áo ngắn), váy dài quấn kết hợp với cạp váy dệt hoa văn tinh xảo, đeo tênh (thắt lưng), xà tích và vấn khăn trắng trên đầu. Tiếng chiêng mường vang vọng cùng lời mo rì rầm đưa con người về lại với cội nguồn, về với những giá trị cốt lõi từ ngàn xưa… Đó là văn hóa Mường, là di sản, kho báu tinh thần của cộng đồng người Mường Hòa Bình cũ, nay là tỉnh Phú Thọ.
Điện Biên là vùng đất hội tụ 19 dân tộc anh em cùng chung sống, tạo nên bức tranh văn hóa rực rỡ sắc màu, từ trang phục truyền thống đến phong tục, lễ hội đặc sắc. Nhiều giá trị văn hóa được tôn vinh là di sản của quốc gia, nhân loại. Người thổi niềm đam mê, là “linh hồn sống” của các di sản ấy chính là những nghệ nhân, họ thắp lên ngọn lửa đam mê, gìn giữ và truyền dạy tinh hoa văn hóa, để mạch nguồn di sản mãi lan tỏa, trường tồn cùng thời gian.
Bù Đăng hiện có 34 dân tộc anh em cùng sinh sống, trong đó, người S’tiêng đã sinh sống lâu đời ở vùng đất này. Với những đặc điểm riêng biệt trong ngôn ngữ, trang phục truyền thống, phong tục tập quán và nghệ thuật, đồng bào S’tiêng đã góp phần tạo dựng nền văn hóa phong phú cho địa phương.
Mùa xuân Tây Nguyên, khi những vạt cà phê nở hoa trắng trời cũng là lúc đồng bào dân tộc K’ho ở huyện Di Linh (Lâm Đồng) tung tăng trong các bộ thổ cẩm du xuân, qua đó góp phần bảo tồn trang phục truyền thống của dân tộc bản địa trên mảnh đất Nam Tây Nguyên...
