#thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen

Cuộc chiến tại Ukraine đang bước vào một giai đoạn leo thang mới, với những tác động có thể lan rộng ra ngoài châu Âu.

Trước tình hình xung đột với Nga leo thang, Ukraine đang thúc đẩy một chiến lược hòa bình mới dựa trên mô hình thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen, nơi các thỏa thuận được thực hiện với sự giám sát của các bên trung gian. 

Để giải quyết số ngũ cốc Ukraine bị một số nước châu Âu từ chối nhập khẩu, Ủy ban châu Âu (EC) nên mua lại số ngũ cốc này và chuyển chúng tới các nước châu Phi đang có nhu cầu.

Ngày 19/9, Phó Thủ tướng Ukraine Oleksandr Kubrakov cho biết 1 tàu chở ngũ cốc đã rời cảng Chornomorsk bên bờ Biển Đen của nước này lần đầu tiên kể từ khi Sáng kiến ngũ cốc Biển Đen hết hiệu lực hồi tháng 7 vừa qua.

Tổng thư ký Liên hợp quốc (LHQ) Antonio Guterres đang lên kế hoạch gặp riêng Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan và Tổng thống Ukraine Vladimir Zelensky vào tuần tới để thảo luận về việc gia hạn thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen. 

Ngày 7/9, Tổng Thư ký Liên hợp quốc (LHQ) Antonio Guterres cho biết LHQ đang tích cực tham gia vào nỗ lực cải thiện hoạt động xuất khẩu ngũ cốc và phân bón của Nga nhằm thuyết phục Moskva quay trở lại thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen. 

Tổng thống Vladimir Putin tuyên bố rằng Nga sẵn sàng quay lại thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen nhưng chỉ khi tất cả các bên tham gia thực hiện nghĩa vụ của mình.

Ngày 4/9, Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan đã tiến hành cuộc gặp thượng đỉnh ở thành phố Sochi bên bờ Biển Đen, trong đó nhà lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ tìm cách thuyết phục Nga trở lại thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen.

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan có lịch trình gặp người đồng cấp Nga Vladimir Putin vào ngày 4/9. Cuộc gặp diễn ra tại Sochi trên bờ biển phía Nam nước Nga trong một nỗ lực lâu dài nhằm khôi phục thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen kịp thời cho vụ thu hoạch mùa Thu.

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan từ lâu cho rằng vùng biển chiến lược này không nên là "hồ của Nga".

Ngày 28/8, người phát ngôn đảng Công lý và Phát triển (AK) cầm quyền ở Thổ Nhĩ Kỳ Omer Celik cho biết Tổng thống nước này, ông Recep Tayyip Erdogan sẽ sớm thăm Nga để thảo luận về việc khôi phục thỏa thuận cho phép xuất khẩu ngũ cốc của Ukraine qua Biển Đen.

Thổ Nhĩ Kỳ không thấy có bất cứ sự thay thế nào cho thỏa thuận Ngũ cốc Biển Đen đã ký hồi tháng 7/2022 và đã nhiều lần được gia hạn để tạo điều kiện thuận lợi cho tàu hàng chở ngũ cốc xuất khẩu của Ukraine.

Căng thẳng ở Biển Đen leo thang nghiêm trọng kể từ khi Nga rút khỏi thỏa thuận vận chuyển ngũ cốc với Ukraine do Liên hợp quốc làm trung gian vào tháng 7.

Các chuyên gia nhận định sau vụ Nga bắn cảnh cáo tàu hàng ở Biển Đen, vùng biển này có thể trở nên căng thẳng hơn.

Số người đói ăn trên toàn cầu tăng nhanh tới mức vượt quá khả năng hỗ trợ của các tổ chức nhân đạo trong bối cảnh giá gạo tăng lên mức cao nhất trong 12 năm.

Ngày 25/7, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đưa ra ước tính rằng việc tạm ngừng Thỏa thuận Ngũ cốc Biển Đen có thể khiến giá ngũ cốc toàn cầu tăng 10 - 15%, song cho biết cơ quan này vẫn đang tiếp tục đánh giá tình hình.

Việc Nga đình chỉ Thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen buộc Ukraine phải đẩy mạnh vận chuyển nông sản của mình qua những tuyến đường thay thế khác.

Sau khi Nga quyết định không gia hạn thỏa thuận Ngũ cốc Biển Đen, các nước bày tỏ quan ngại về quyết định này và cho biết đang nỗ lực tìm các giải pháp thay thế.

Sau khi Nga quyết định không gia hạn thỏa thuận Ngũ cốc Biển Đen, các nước bày tỏ quan ngại về quyết định này và cho biết đang nỗ lực tìm các giải pháp thay thế.

Moskva đã đình chỉ Thỏa thuận Ngũ cốc Biển Đen với cáo buộc phương Tây không thực hiện trách nhiệm theo thỏa thuận.