Sáng 25/8, ông Lô Khăm Kha, Chủ tịch UBND xã Nga My, tỉnh Nghệ An cho biết, do mưa lớn kéo dài nhiều ngày, nước từ thượng nguồn hai dòng suối Nậm Ngân và Nậm Kho đổ về với lưu lượng lớn khiến ngầm tràn Co Nóc, bản Xốp Kho, bị ngập sâu, dòng chảy mạnh, xiết khiến người và phương tiện không thể qua lại. 3 bản Na Kho, Na Ngân và Xốp Kho, xã Nga My, nằm trong vùng đệm Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Huống, bị cô lập từ chiều 24/8.
Mưa lớn kéo dài từ chiều 19/8/2026 khiến nước suối dâng cao, hàng chục điểm sạt lở xuất hiện, đất đá và cây rừng tràn xuống đường, nhiều đoạn bị sụt lún, đứt gãy, bản làng bị cô lập. Sau 5 ngày, việc đi lại, vận chuyển lương thực, hàng hóa và tiếp cận các dịch vụ thiết yếu của người dân vẫn gặp nhiều khó khăn. Trong đêm 23 và rạng sáng 24/8, mưa lớn tiếp tục, một số điểm sạt lở tái diễn, nước suối Nậm Ngân tại khu vực khe Đền dâng cao, khu vực này tiếp tục đối diện với nguy cơ bị chia cắt nếu mưa lũ kéo dài.
Tuyến đường đất độc đạo dài hơn 20 km xuyên đại ngàn Pù Huống, nối các bản Na Ngân, Na Kho, Xốp Kho với trung tâm xã Nga My (tỉnh Nghệ An) và quốc lộ 48C, nhiều năm qua xuống cấp nghiêm trọng. Mỗi mùa mưa bão về, gần 300 hộ dân với hơn 1.400 nhân khẩu thấp thỏm lo bị cô lập.
Liên tiếp những ngày qua, nắng nóng gay gắt kéo dài, nền nhiệt nhiều nơi tại Nghệ An vượt 40 độ C khiến nguy cơ cháy rừng tăng lên cấp IV - cấp nguy hiểm. Để bảo vệ hơn 46.460 ha rừng, trong đó có trên 40.150 ha rừng đặc dụng thuộc vùng lõi Khu dự trữ sinh quyển thế giới miền Tây Nghệ An, lực lượng kiểm lâm Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Huống đang đồng loạt triển khai các phương án phòng cháy, chữa cháy rừng.
Xã Bình Chuẩn (tỉnh Nghệ An) nằm lọt thỏm, biệt lập trong thung lũng, được bao bọc bởi những dãy núi trùng điệp và đại ngàn khu sinh quyển Pù Huống. Hàng trăm năm qua, khi cộng đồng dân tộc Thái về đây khai hoang, định cư, lập bản, họ đã biết chế tác, sử dụng cọn nước thay thế sức người múc nước từ các dòng suối chảy để tưới cho diện tích đất ở vị trí cao, tạo nên những thửa ruộng bậc thang Na Cọ, Nà Bó…trù phú.
Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Huống được ví như “lá phổi xanh” của vùng Bắc Trung Bộ khi lưu giữ hệ sinh thái rừng hơn 46.460 ha; trong đó, hơn 40.150 ha là rừng đặc dụng cùng nguồn tài nguyên đa dạng sinh học phong phú bậc nhất Nghệ An.
Bản Na Ngân (xã Nga My, tỉnh Nghệ An) có 156 hộ với gần 740 nhân khẩu đều là dân tộc Thái, nằm cách trung tâm xã hơn 20 km, biệt lập giữa đại ngàn Pù Huống. Từ sau cơn bão số 3 xảy ra vào cuối tháng 7/2025, cả bản mất điện do hệ thống cột điện bị gãy, nghiêng đổ, đường dây truyền tải bị đứt, hư hỏng. Đến nay, sau gần 7 tháng “khát” điện, bản làng Na Ngân đã có điện trở lại. Niềm vui có điện của người dân trong bản càng được nhân lên khi bản làng kịp có điện trước thời điểm Tết nguyên đán Bính Ngọ năm 2026 chỉ còn tính bằng ngày.
Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Huống (tỉnh Nghệ An) có diện tích gần 46.500ha, là một trong 3 khu rừng đặc dụng nằm trong vùng lõi Khu dự trữ sinh quyển thế giới, được UNESCO công nhận vào tháng 9/2007.
Thành lập từ năm 2008, Nhà bảo tàng Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Huống (xã Quỳ Hợp, tỉnh Nghệ An) là nơi lưu giữ và bảo tồn các nguồn gen quý hiếm của hệ động, thực vật của Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Huống - một trong ba khu rừng đặc dụng thuộc vùng lõi khu dự trữ sinh quyển miền Tây Nghệ An, được UNESCO công nhận năm 2007. Nơi đây còn phục vụ công tác nghiên cứu khoa học cho các cá nhân và tổ chức khi đến với khu bảo tồn.
Dù đã bước sang ngày thứ 9 sau trận lũ ống, lũ quét lịch sử nhưng bản Na Ngân (Nghệ An), nơi có 153 hộ dân với 730 nhân khẩu đồng bào Thái, vẫn bị cô lập hoàn toàn do đường đất độc đạo dài 24km nối với trung tâm xã bị chia cắt bởi những điểm sạt lở núi nghiêm trọng chưa được khắc phục.
Từ ngày 29/9, ảnh hưởng của mưa cường suất lớn, kéo dài khiến địa bàn xã Nga My (tỉnh Nghệ An) xảy ra lũ ống, lũ quét trên diện rộng, gây chia cắt, cô lập nhiều bản làng. Hơn 1 tuần trôi qua, bản Na Ngân nằm giữa đại ngàn Pù Huống, cách trung tâm xã Nga My 24 km vẫn còn bị cô lập do đường đất độc đạo vào bản bị sạt lở núi; sụt trượt vách ta-luy âm, ta-luy dương nghiêm trọng với hàng chục điểm và nhiều cầu tạm bắc qua suối bị lũ cuốn trôi.
Từ ngày 29/9/2025, do ảnh hưởng của mưa lớn, kéo dài nhiều giờ đồng hồ khiến địa bàn xã Nga My (tỉnh Nghệ An) xảy ra lũ ống, lũ quét cực đoan trên diện rộng, gây chia cắt, cô lập nhiều bản làng.
Trong tâm thức của đồng bào các dân tộc Ơ Đu, Thái, Mông, Khơ Mú, Thổ,… ở Nghệ An, Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc đã trở thành sự kiện trọng đại, được người dân háo hức mong chờ.
Giữa tháng 4, trong cái nắng gắt gao của miền núi phía Tây Nghệ An, chúng tôi theo chân các cán bộ, kiểm lâm Trạm quản lý, bảo vệ rừng Nga My thực hiện chuyến tuần tra, kiểm soát rừng ở 4 bản Canh, Xốp Kho, Na Ngân, Na Kho (huyện Tương Dương, Nghệ An) nằm biệt lập giữa vùng lõi của Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Huống.
Là một trong 9 bản của xã vùng sâu, vùng xa Nga My (huyện Tương Dương, Nghệ An), Na Ngân thuộc địa bàn khó khăn, xa xôi nhất so với những bản còn lại. Bản Na Ngân ở cách trung tâm xã Nga My, kết nối bằng con đường đất độc đạo dài hơn 20 km, lắm dốc cao, vực sâu, chạy dọc sườn núi Pù Hiêng, xuyên vào vùng lõi đại ngàn Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Huống.
Điểm trường bản Na Ngân là một trong những điểm “vệ tinh” của Trường Tiểu học Nga My (xã Nga My, huyện Tương Dương, Nghệ An), vùng khó khăn bậc nhất của huyện Tương Dương.
Bản Na Ngân cách trung tâm xã Nga My (Tương Dương, Nghệ An) gần 30 km bằng con đường đất độc đạo chạy dọc sườn núi Pù Hiêng, xuyên vào vùng lõi đại ngàn Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Huống. Nơi đây hiện có hơn 150 hộ với gần 760 nhân khẩu, 100% là đồng bào Thái sinh sống. Những năm qua, nhờ sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, chính quyền địa phương các cấp, đặc biệt là sự nỗ lực, cố gắng của người dân mà bản làng Na Ngân đã ngày một khởi sắc, đời sống kinh tế của người dân trong bản ngày một ấm no.
