Nhà dài truyền thống của người Ê Đê trên cao nguyên Đắk Lắk từ lâu đã vượt lên giá trị của một không gian sinh hoạt, trở thành biểu tượng kiến trúc độc đáo, nơi lưu giữ tinh hoa văn hóa mẫu hệ và tinh thần cộng đồng bền chặt.
Đó là chủ đề của buổi giao lưu giữa 13 người thợ dựng nhà là đồng bào Ê Đê và TS. Lưu Hùng cùng PGS. TS Phạm Lợi được Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam tổ chức ngày 17/4 tại Hà Nội.
Tết Tân Sửu 2021, gia đình ông Điểu K’Bôi, ở xã Đồng Nai Thượng, huyện Cát Tiên (Lâm Đồng) đã có nhà mới. Căn nhà dài truyền thống được phục dựng theo nguyên tác của cha ông người Mạ (hay còn gọi là Châu Mạ) bản xứ.
Tết Tân Sửu 2021, gia đình ông Điểu K’Bôi, ở xã Đồng Nai Thượng, huyện Cát Tiên (Lâm Đồng) đã có nhà mới. Căn nhà dài truyền thống được phục dựng theo nguyên tác của cha ông người Mạ (hay còn gọi là Châu Mạ) bản xứ.
Trong “cơn lốc” đô thị hóa, những ngôi nhà xây bê tông kiên cố mọc lên ngày càng nhiều, những ngôi nhà dài của đồng bào Êđê dần vắng bóng ở những buôn làng. Đứng trước thực trạng trên, nhiều người Êđê đã nhận thức sâu sắc về trách nhiệm của mình trong việc giữ gìn và dựng lại nhà dài truyền thống của dân tộc.
Buôn Êga , xã Ea Kmút, huyện Ea Ka (Đắk Lắk) hiện nay còn lưu giữ được nhiều ngôi nhà dài cùng những vật dụng quý hiếm của người Ê-đê. Góp phần trong việc bảo tồn vốn quý này phải kể đến vai trò của những người già trong buôn.
Giữa đại ngàn nam Tây Nguyên, xã Lộc Bắc, huyện Bảo Lâm (Lâm Đồng), vẫn tồn tại một ngôi nhà Dài cổ xưa của người Mạ. Chính bà Ka Dít (chủ nhân ngôi nhà) cũng không nhớ nổi ngôi nhà khai sinh từ lúc nào.
Trong ngôi nhà dài truyền thống của người Ê Đê, những nghệ nhân đánh cồng chiêng cùng nhau ngồi trên ghế K’pan. Phụ nữ và trẻ con quây quần bên bếp lửa. Giữa không gian yên lặng có thể nghe được tiếng củi nổ tí tách.
Nhà dài là một trong những nét văn hóa truyền thống, mang bản sắc độc đáo riêng của đồng bào các dân tộc Nam Tây Nguyên, trong đó có đồng bào Mạ (Lâm Đồng).
Nhà dài là một trong những nét văn hoá truyền thống, mang bản sắc độc đáo riêng của đồng bào các dân tộc Nam Tây Nguyên. Tuy nhiên, hiện nay nhà dài trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng còn lại rất ít và đang dần bị mai một.
