#người ba na

Người Ba Na quan niệm, có thể sống thiếu cơm, thiếu áo trong một thời gian ngắn, nhưng không thể sống thiếu nước. Vì vậy, thần Nước (Yang Đak hoặc Yang Ia) được tôn sùng và cúng tế long trọng như vị thần bảo hộ sự sống. Hằng năm, lễ cúng Giọt nước được tổ chức vào hai dịp: Tháng 3–4 (cuối mùa khô, chuẩn bị vụ trồng mới) và tháng 10–11 (cuối năm) để tạ ơn thần linh ban nguồn nước trong lành, cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, dân làng mạnh khỏe, vạn vật tươi tốt.

Làng Kret Krot, xã H’Ra, huyện Mang Yang (Gia Lai) từng là địa bàn trọng điểm về an ninh, chính trị bởi tác động của hoạt động tà đạo Hà Mòn. Nơi đây, có khoảng 180 hộ dân, đa số là người dân tộc thiểu số Ba Na không biết chữ, dễ bị kẻ xấu lợi dụng, lôi kéo. Để giúp đồng bào Ba Na nâng cao trình độ văn hóa, Trung úy Lê Tuấn Thành, một chiến sỹ Công an xã H’Ra đã đứng ra mở lớp học tình thương để truyền đạt kiến thức cho bà con.

Sau hơn hai tháng chính thức có điện lưới quốc gia, cuộc sống của đồng bào Ba Na ở Làng Cát, Làng Chồm và làng Kà Bông thuộc xã Canh Liên, huyện Vân Canh, tỉnh Bình Định đã có những đổi thay tích cực.

Người Ba Na là một trong những cư dân sinh tụ lâu đời, có dân số đông thứ hai trong số các dân tộc thiểu số (DTTS) tại chỗ (sau người Xê Đăng) ở tỉnh, địa bàn cư trú tập trung ở quanh thành phố Kon Tum và một phần ở các huyện Đăk Hà, Kon Rẫy, Sa Thầy... Cũng như nhiều dân tộc khác ở Tây Nguyên, người Ba Na ở Kon Tum có những phong tục tập quán, văn hóa phong phú và giàu bản sắc, trong đó nhà sàn là một di sản văn hóa độc đáo.

Dân tộc Ba Na có địa bàn cư trú tập trung ở hai tỉnh Gia Lai và Kon Tum, còn ở tỉnh Đắk Lắk có một làng người Ba Na ở xã Ia Jlơi, huyện Ea Súp. Cũng như các tộc người khác, người Ba Na tin mọi thứ xung quanh họ đều có sự hiện hữu của thần linh (Yang) và Yang chi phối, quy định những suy nghĩ, hành động của họ.

Dân tộc Ba Na là một trong những cư dân sinh tụ lâu đời ở Trường Sơn - Tây Nguyên đã kiến lập nên nền văn hoá độc đáo ở đây. Họ là tộc người có dân số đông nhất, chiếm vị trí rất quan trọng trong các lĩnh vực văn hoá, xã hội ở các cao nguyên miền Trung nước ta.

Đối với người Ba Na, dựng nhà là một việc lớn và cần nhờ đến nhiều công sức của bà con trong buôn, làng. Mọi người chung sức, đồng lòng, tương trợ nhau để hoàn thành ngôi nhà.