Dù trong thời điểm thu hoạch chính cho niên vụ 2025 - 2026, nhưng người trồng mía tại tỉnh Đắk Lắk không mấy phấn khởi khi năng suất giảm và giá mía xuống thấp so với mọi năm. Các doanh nghiệp thu mua mía để sản xuất đường cũng gặp khó khăn khi sản phẩm khó tiêu thụ trên thị trường do phải cạnh tranh với đường nhập lậu. Người dân và doanh nghiệp đang tìm giải pháp ổn định chuỗi sản xuất và tiêu thụ mía đường.
Sau nhiều năm thăng trầm vì giá cả bấp bênh nhưng cây mía vẫn là cây trồng chủ lực, giúp nhiều hộ gia đình ở Tuyên Quang có cuộc sống ổn định. Vụ thu hoạch năm nay, trên khắp các cánh đồng mía, không khí lao động diễn ra khẩn trương, hối hả. Người trồng mía ở Tuyên Quang phấn khởi vì năng suất mía tăng cao và giá thu mua mía nguyên liệu cũng đạt mức cao nhất trong nhiều năm trở lại đây.
Trước bối cảnh hội nhập, ngành mía đường ở Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều khó khăn. Nhiều nơi nông dân không còn “mặn mà” với cây mía vì giá cả bếp bênh. Ngược lại một số nơi nông dân gắn bó lâu dài với cây mía và không ngừng mở rộng diện tích. Chính sự chia sẻ lợi ích và rủi ro giữa doanh nghiệp và nông dân đã giữ cho cây mía luôn “ngọt”. Kinh nghiệm từ các tỉnh Phú Yên, Gia Lai có thể là sự gợi mở để nhiều địa phương khác áp dụng.
Vụ mía năm nay, đa số nông dân trồng mía phấn khởi vì lợi nhuận khá hơn. Tuy nhiên, có nơi, doanh nghiệp vẫn thu mua chậm, thậm chí “ép giá”, khiến công sức cả vụ mùa không mang lại thành quả xứng đáng.
Người trồng mía trên địa bàn tỉnh Phú Yên đang bước vào giai đoạn đầu mùa thu hoạch mía nguyên liệu của niên vụ 2024 - 2025. Năm nay, mía tiếp tục được thu mua với giá cao nên nông dân phấn khởi, có thêm thu nhập để trang trải dịp Tết Nguyên đán.
Vụ ép mía mới 2022 - 2023 tại Gia Lai đã bắt đầu khởi động. Để chuẩn bị cho vụ ép mới, các nhà máy đường trên địa bàn đã thực hiện chính sách ký kết “giá mía bảo hiểm” với người dân. Chính sách này đã tạo niềm tin, sự an tâm của người dân bao năm gắn bó với cây mía trước biến động thất thường của giá cả thị trường.
Những ngày này, nông dân các huyện miền núi Sơn Hòa, Sông Hinh (Phú Yên) đang tất bật thu hoạch mía niên vụ 2020-2021. Vụ mía năm nay không những năng suất tăng mà mía đang được các nhà máy thu mua với giá rất cao 1,2 triệu đồng/tấn mía 10 trữ đường khiến nông dân trồng mía rất phấn khởi.
Gác lại nỗi buồn về mùa vụ không mấy suôn sẻ khi hạn hán đã gây ảnh hưởng lớn đến sản lượng vụ mía 2021, những người trồng mía ở phía Đông và Đông Nam tỉnh Gia Lai phấn khởi khi giá mía đạt mức cao nhất từ trước tới nay. Giá mía cao từ đầu mùa vụ báo hiệu một vụ mía ngọt giữa lúc dịch COVID-19 đang gây ảnh hưởng nặng nề.
Gần một nửa số nhà máy đường phải đóng cửa, người trồng phá mía trồng cây khác, có nơi diện tích trồng mía giảm đến 40%. Chưa bao giờ vấn đề của ngành mía đường lại nóng như hiện nay.
Theo Hội người trồng mía tỉnh Tây Ninh, niên vụ mía đường 2018 – 2019, do giá thu mua mía của nhà máy đường Thành Thành Công – Biên Hòa (Tây Ninh) thấp kỷ lục, chỉ đạt 750.000 đồng/tấn mía 10 chữ đường (thấp hơn 150.000 đồng/tấn so niên vụ 2017-2018.
Cuối vụ mía 2018-2019 này, dù diện tích mía trên đồng ở Sóc Trăng không còn nhiều nhưng giá mía ở Cù Lao Dung, Sóc Trăng vẫn đang ở mức “chạm đáy”, chỉ từ 150 - 300 đồng/kg bán tại ruộng tùy theo ruộng mía gần đường, gần sông lớn hay sâu trong đồng.
Hiện nay, giá thu mua mía nguyên liệu trên địa bàn tỉnh Phú Yên xuống thấp, lại không có sự đồng đều về giá giữa các nhà máy. Điều này khiến nông dân bức xúc và đã xảy ra tình trạng tranh chấp nguyên liệu.
Vụ mía 2018 - 2019, Công ty cổ phần Mía đường Sơn Dương thu mua mía nguyên liệu giảm từ 900 đồng/kg xuống còn 800 đồng/kg khiến nhiều hộ trồng mía ở Tuyên Quang cảm thấy lo lắng và có ý muốn phá bỏ cây mía để trồng cây trồng khác.
Huyện Cù Lao Dung từ lâu được coi như “thủ phủ” trồng mía của tỉnh Sóc Trăng. Tuy nhiên, từ vài năm trở lại đây, giá mía liên tục giảm sâu khiến người dân không còn mặn mà với loại cây trồng truyền thống này. Hiện giá mía cây tại ruộng đang ở mức thấp kỷ lục với chỉ từ 200-300 đồng/kg, trong khi thời “hoàng kim” của cây mía có khi giá tới trên 1.000 đồng/kg. Việc này đang khiến người dân lao đao vì “bỏ thì thương, mà vương thì tội”.
Nông dân tỉnh Trà Vinh đang vào vụ thu hoạch mía năm 2018 - 2019. Niên vụ mía này, người trồng mía ở Trà Vinh tiếp tục bị thua lỗ nặng do giá bán, năng suất và chữ đường đều giảm.
Với việc gia nhập vào Khu vực mậu dịch tự do ASEAN (AFTA), cùng với việc các doanh nghiệp Việt Nam có cơ hội thâm nhập thị trường rộng lớn các nước ASEAN là sự cạnh tranh gay gắt về giá cả hàng hóa đầu ra. Và mặt hàng đường là một trong những sản phẩm đang chịu sự cạnh tranh quyết liệt nhất và phải đối mặt với nhiều thách thức.
