Tại Thanh Hóa, do đặc thù địa hình có nhiều đồi núi cao, hiểm trở, quỹ đất ở hạn hẹp, cùng với tập quán du canh, du cư tự do của đồng bào dân tộc thiểu số đã dẫn đến hệ lụy có hàng trăm hộ dân xây dựng nhà trái phép trên đất nông nghiệp, chủ yếu là đất lúa, hoa màu, đất rừng. Hiện các huyện miền núi Thanh Hóa đang tích cực rà soát để có phương án sớm bố trí đất ở cho người dân ổn định cuộc sống.
Hiện nay, mặc dù có nhiều chính sách định canh, định cư cho đồng bào dân tộc thiểu số ở khu vực miền núi đã được thực hiện rất lâu nhưng vẫn còn một bộ phận người dân chủ yếu là người dân tộc Mông vẫn du canh du cư từ nơi này sang nơi khác để phát nương, làm rẫy.
Trước đây, đồng bào dân tộc Chứt sống du canh du cư, nay đây mai đó. Từ khi được Đảng, Nhà nước quan tâm, bà con đã thành lập bản làng và ổn định cuộc sống. Đóng góp không nhỏ vào quá trình định canh định cư của bà con, phải kể đến tấm gương bà Phạm Thị Lâm (Trưởng bản Cáo, xã Lâm Hóa, huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình) với công tác dân vận khéo, hóa giải những khó khăn “bất khả thi”.
Trong năm 2017, số vụ vượt biên trái phép vào Liên minh châu Âu (EU) bị phát hiện ghi nhận ở mức thấp nhất kể từ khi cuộc khủng hoảng người di cư bắt đầu từ năm 2014.
