#điện than

Bất chấp nhu cầu than toàn cầu có dấu hiệu chững lại, hàng loạt dự án khai thác mới vẫn được đề xuất trong năm 2025, với Ấn Độ nổi lên là động lực chính của xu hướng này.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) ngày 23/7 cho biết sản lượng điện từ than đá trên toàn cầu được dự báo tăng trong năm 2026 do những khó khăn về nguồn cung năng lượng và giá khí đốt tự nhiên tăng cao liên quan đến xung đột tại Trung Đông. 

Với vai trò là “nguồn điện nền linh hoạt” trong giai đoạn chuyển tiếp năng lượng, việc sớm ban hành các chính sách gỡ vướng cho điện khí LNG không chỉ giúp đảm bảo an ninh năng lượng mà còn giúp từng bước thay thế điện than công nghệ lạc hậu, góp phần giảm phát thải.

Khoản tài trợ này bao gồm 425 triệu USD cho 12 dự án được lựa chọn nhằm mở rộng và khôi phục chuỗi nhà máy điện than của Mỹ, cùng 75 triệu USD cho Dự án Cảng West Gateway – một cảng xuất khẩu hàng hóa đường biển có kết nối đường sắt, có khả năng xử lý hơn 10 triệu tấn hàng rời mỗi năm.

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang buộc Mỹ điều chỉnh lại các ưu tiên chính sách năng lượng.

Trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông tiếp tục gây ra những biến động mạnh trên thị trường năng lượng toàn cầu, vấn đề đảm bảo an ninh năng lượng ngày càng trở thành ưu tiên chiến lược của nhiều quốc gia.

Trước tình trạng thiếu hụt năng lượng và giá cả leo thang do cuộc xung đột tại Iran, nhiều quốc gia châu Á đang đẩy mạnh sử dụng than đá như một giải pháp tình thế. Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định cuộc khủng hoảng này cũng có thể là một cú hích thúc đẩy khu vực chuyển đổi sang năng lượng tái tạo nhanh hơn.

Xung đột căng thẳng tại Trung Đông đang gây gián đoạn nghiêm trọng nguồn cung khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG), buộc nhiều quốc gia châu Á tăng cường sử dụng điện than nhằm đảm bảo an ninh năng lượng và giảm chi phí.

Tổng thống Donald Trump đã ra lệnh cho Lầu Năm Góc mua thêm điện sản xuất từ than đá, đưa quân đội Mỹ tham gia vào chiến dịch trợ cấp cho một loại nhiên liệu hóa thạch gây ô nhiễm nặng nề và đang gặp khó khăn trong cạnh tranh trên thị trường.

Theo phóng viên TTXVN tại Washington, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 11/2 đã ra lệnh cho Bộ Chiến tranh mua điện từ các nhà máy điện than nhằm bảo đảm những căn cứ quân sự và các cơ sở quốc phòng trọng yếu có nguồn điện nền ổn định, liên tục, sẵn sàng theo nhu cầu.

Theo phóng viên TTXVN tại Italy, các phương tiện truyền thông nước này ngày 29/4 đồng loạt đưa tin về việc Bộ trưởng Năng lượng các nước thành viên Nhóm Các nước công nghiệp phát triển (G7) đã cam kết đóng cửa các nhà máy điện sử dụng than chậm nhất là vào năm 2035. 

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết lượng tiêu thụ than ở các thị trường mới nổi và các nền kinh tế đang phát triển vẫn ở mức cao và nhu cầu than toàn cầu dự kiến sẽ đạt mức cao kỷ lục trong năm nay, trước khi giảm vào thời điểm cuối năm 2026.

Theo đặc phái viên TTXVN, trưa 2/12 (giờ địa phương), Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã tham dự và phát biểu tại tọa đàm về “Đẩy nhanh chuyển đổi điện than” do Tổng thống Pháp Emmanuel Macron chủ trì trong khuôn khổ Hội nghị lần thứ 28 Các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc (LHQ) về biến đổi khí hậu (COP28) tại Dubai, Các tiểu Vương quốc Arab Thống nhất (UAE).

Nhiệt độ cao kỷ lục khắp châu Á đang đặt ra thử thách cho nguồn năng lượng tái tạo, nêu bật lên nhu cầu nguồn cung dự phòng, nâng cấp hệ thống truyền tải và cải cách thuế quan để đảm bảo độ tin cậy của việc sử dụng năng lượng xanh.

Để đảm bảo cung ứng điện cho đất nước, năm 2023, Tập đoàn Điện lực Việt Nam EVN dự tính phải huy động tối đa các nhà máy nhiệt điện than. Do đó, các công ty nhiệt điện tập trung mọi nguồn lực, vận hành hết công sức, đáp ứng huy động cao từ hệ thống. Ghi nhận tại Nhà máy nhiệt điện Quảng Ninh.

Để đảm bảo cung ứng điện cho đất nước, năm 2023, Tập đoàn Điện lực Việt Nam EVN dự tính phải huy động tối đa các nhà máy nhiệt điện than. Do đó, các công ty nhiệt điện tập trung mọi nguồn lực, vận hành hết công sức, đáp ứng huy động cao từ hệ thống. Ghi nhận tại Nhà máy nhiệt điện Quảng Ninh.

Ngày 15/5, Thủ tướng Chính phủ ký ban hành quyết định phê duyệt Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn 2050 (Quy hoạch điện VIII). Đây được coi là bản Quy hoạch "xanh" khi Việt Nam thể hiện quyết tâm loại bỏ dần điện than, điện khí trong tổng cơ cấu nguồn năng lượng và xác định tập trung phát triển năng lượng tái tạo để thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 theo cam kết tại Hội nghị Các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu lần thứ 26 (COP 26).  

Với ưu điểm lượng phát thải thấp hơn 50% so với điện than và có thể đạt hơn 90% hệ số công suất khi cần thiết mà không gặp phải tình trạng gián đoạn và phụ thuộc vào thiên nhiên như điện gió hay mặt trời, nhiệt điện sử dụng khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) nhập khẩu đang được đánh giá là nguồn "điện sạch" có thể thay thế một phần điện than trong tiến trình hiện thực hóa các mục tiêu cắt giảm phát thải, bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, việc phát triển các dự án điện LNG nhập khẩu tại Việt Nam vẫn đang gặp nhiều thách thức lớn.

Liên hợp quốc (LHQ) sẵn sàng hỗ trợ Việt Nam trong thiết lập quan hệ đối tác về chuyển đổi năng lượng với Nhóm các nền công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7).

Theo dự thảo Quy hoạch Điện VIII mới đây của Bộ Công Thương trình Chính phủ, ngành điện đặt ra lộ trình cắt giảm điện than mạnh mẽ để chuyển đổi, thay thế bằng các nguồn năng lượng sạch, đặc biệt là điện gió và điện khí. Nhiều chuyên gia đánh giá, đây sẽ là cơ hội cho ngành điện gió ngoài khơi phát triển.