Nghị quyết 70-NQ/TW và mục tiêu thành 'thủ phủ' năng lượng tái tạo của Khánh Hòa - Bài 2: Từ quyết tâm chính trị đến hành động

Kế hoạch thực hiện Nghị quyết 70-NQ/TW của Tỉnh ủy Khánh Hòa đặt mục tiêu đến năm 2030 “phát triển Khánh Hòa trở thành trung tâm năng lượng sạch, năng lượng tái tạo Quốc gia”. Từ quyết tâm chính trị đó, tỉnh Khánh Hòa đã chủ động triển khai đồng bộ nhiều nhiệm vụ, giải pháp để từng bước thực hiện mục tiêu chiến lược đã đề ra.

Vạch rõ hướng phát triển

Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Quy hoạch Điện VIII) xác định phải tiếp tục phát triển nguồn điện từ năng lượng tái tạo (điện gió, điện mặt trời, điện sinh khối...). Quy hoạch này đề cập đến các dự án điện trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa như: nhà máy LNG Cà Ná với công suất 1.500MW; thủy điện tích năng Bác Ái (1.200 MW). Các dự án điện mặt trời xem xét sau năm 2030 được triển khai trong thời kỳ quy hoạch nếu thực hiện theo hình thức “tự sản, tự tiêu” gồm: Ninh Sim (32MW), Phước Trung (40MW); Phước Hữu 2 (184MW).

Nghị quyết 01/NQ-TU của Tỉnh ủy Khánh Hòa xác định phát triển năng lượng là động lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế, đóng góp đáng kể vào nguồn thu ngân sách. Định hướng phát triển năng lượng tái tạo gồm: xã Vĩnh Hải, xã Phước Dinh và khu vực lân cận (điện hạt nhân). Xã Thuận Nam, Thuận Bắc và khu vực lân cận (điện mặt trời, điện gió, LNG). Khu Vân Phong Khánh Hòa (LNG). Các xã Bác Ái, Ninh Sơn và khu vực lân cận (điện tích năng). Các khu vực khác theo Quy hoạch điện VIII phát triển điện lực quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Tỉnh Khánh Hòa là địa phương duy nhất (tính đến nay) của cả nước đã quy hoạch 5 khu vực điện gió ngoài khơi với công suất tiềm năng vượt 5.000MW. UBND tỉnh Khánh Hòa kiến nghị Bộ Công Thương xem xét, hướng dẫn các cơ chế đặc thù, đặc biệt là việc lựa chọn nhà đầu tư không qua đấu thầu tại các vùng kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. Bên cạnh đó, địa phương đề xuất điều chỉnh tiến độ Dự án Điện LNG Vân Phong 2 (1.500 MW) từ giai đoạn 2031-2035 sang giai đoạn 2026-2030 nhằm sớm thu hút nhà đầu tư chiến lược vào khu vực này.

Theo các chuyên gia nghiên cứu về năng lượng, một số dự án điện mặt trời, điện gió tại tỉnh Khánh Hòa có các vướng mắc giữa quy hoạch điện quốc gia và các vùng bảo vệ thủy sản ven biển. Việc bảo vệ rạn san hô, vùng nuôi trồng thủy sản trong vịnh Nha Trang - Ninh Thuận có thể hạn chế diện tích khả dụng. Ngoài ra, phát triển điện gió ngoài khơi cũng phải xét đến luồng tàu biển và tác động môi trường biển. Khánh Hòa cần cân nhắc đánh giá tác động môi trường kỹ lưỡng để đảm bảo phát triển bền vững.

Bà Trịnh Thị Tú Anh, Đại biểu Quốc hội chuyên trách (Quốc hội khóa XV) nhận định, việc minh bạch quy hoạch giúp nhà đầu tư giảm thiểu chi phí khảo sát, rủi ro pháp lý. Chính quyền địa phương có thể chủ động trong việc điều phối các nguồn lực đất đai và không gian biển. Nhờ vậy, Khánh Hòa đảm bảo sự phát triển của ngành năng lượng nhưng không xung đột với các ngành kinh tế mũi nhọn khác như: du lịch cao cấp hay bảo tồn đa dạng sinh học vịnh Nha Trang.

Xây “biểu tượng” của đất nước

Nghị quyết 70-NQ/TW đặt ra nhiệm vụ phải triển khai các dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2, đưa vào vận hành trong giai đoạn 2030 - 2035. Đây là lộ trình rõ ràng hướng tới chào mừng 100 năm thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam và 85 năm thành lập Nước Cộng hòa xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.  

Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu sự vào cuộc đồng bộ và quyết liệt của cả hệ thống chính trị cũng như sự đồng lòng, quyết tâm cao của Nhân dân, đặc biệt là người dân trong vùng dự án. Quốc hội đã thông qua Nghị quyết số 189/2025/QH15 quy định một số cơ chế, chính sách đặc biệt để đầu tư xây dựng Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận. Các cơ chế đặc biệt về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất ở đối với 1.688 hộ/1.135ha bị ảnh hưởng di dời, giải phóng mặt bằng (xã Phước Dinh 964 hộ/515ha; xã Vĩnh Hải 724 hộ/620,8ha).

Theo ông Nghiêm Xuân Thành, Bí thư Tỉnh ủy Khánh Hòa, Dự án nhà máy điện hạt nhân có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với địa phương. Các dự án này không những đóng góp vào tăng trưởng kinh tế mà còn giải quyết việc làm, tăng thu ngân sách, cũng như thu hút, phát triển đối với các lĩnh vực công nghiệp, nhất là công nghiệp xanh, công nghiệp hiện đại và các ngành công nghiệp sử dụng nhiều điện năng. Nhiệm vụ của địa phương đó là công tác tuyên truyền, vận động, bồi thường, hỗ trợ tái định cư và sớm bàn giao mặt bằng để Trung ương sớm triển khai khởi công 2 nhà máy đặc biệt quan trọng này.

Dự án Di dân, tái định cư Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 đã được khởi động khởi đầu cho “giấc mơ” điện hạt nhân của Việt Nam. Dự án này có tổng diện tích thu hồi khoảng 485 ha, ảnh hưởng đến khoảng 477 hộ dân, với hơn 2.000 nhân khẩu tại xã Phước Dinh. Khu tái định cư được quy hoạch với khoảng 730 lô đất, đầu tư đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, hướng tới mục tiêu ổn định lâu dài đời sống và sinh kế cho người dân. Tổng mức đầu tư dự án hơn 3.200 tỷ đồng, chủ yếu dành cho việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và xây dựng các công trình thiết yếu phục vụ người dân vùng dự án.

Là người dân trong vùng dự án, ông Nguyễn Văn Thắng (thôn Vĩnh Trường, xã Phước Dinh, tỉnh Khánh Hòa) bày tỏ sự đồng thuận và kỳ vọng vào tương lai ổn định hơn khi dự án được triển khai bài bản, minh bạch. “Người dân mong muốn quá trình bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được thực hiện công bằng, thỏa đáng; khu tái định cư sớm hoàn thiện hạ tầng điện, nước, trường học, y tế, chợ… để bà con sớm ổn định cuộc sống, yên tâm lao động, sản xuất. Nếu có thêm các chính sách hỗ trợ sinh kế, đào tạo nghề, tạo việc làm người dân vùng dự án sẽ càng tin tưởng, đồng hành cùng dự án,” ông Thắng chia sẻ.

Đại hội XIV của Đảng tiếp tục khẳng định: “Dân là gốc” - thước đo cao nhất của mọi quyết sách. Vì thế tại nơi có vùng dự án điện hạt nhân, Nhân dân được xác định là trung tâm, là chủ thể của quá trình tái định cư. Đảng và Nhà nước xem xét các chính sách hỗ trợ, bồi thường ở mức cao nhất.

Tại lễ khởi động Dự án Di dân, tái định cư Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1, Phó Thủ tướng Chính phủ Bùi Thanh Sơn yêu cầu chủ đầu tư tổ chức triển khai thi công với tiến độ nhanh nhất, đảm bảo an toàn, thẩm mỹ, bảo đảm môi trường sáng - xanh - sạch - đẹp. Các cấp, các ngành đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với phân bổ nguồn lực để “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.

Các cơ quan chức năng cắt giảm thủ tục hành chính rườm rà cho người dân và doanh nghiệp; phân công “6 rõ” (rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền); “3 dễ” (dễ kiểm tra, dễ đôn đốc, dễ đánh giá). Việc triển khai dự án trên tinh thần “3 có” (có lợi ích của Nhà nước, có lợi ích của người dân, có lợi ích của doanh nghiệp) và “2 không” (không tham nhũng, tiêu cực; không để thất thoát, lãng phí tài sản, công sức, tiền bạc của nhân dân).

Dự án Điện hạt nhân Ninh Thuận 1, Ninh Thuận 2 (tỉnh Khánh Hòa) đã nhận được sự chỉ đạo của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, mà thường xuyên, trực tiếp là Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Tổng Bí thư Tô Lâm. Chúng ta kỳ vọng, công trình này sẽ trở thành “biểu tượng” mới của đất nước Việt Nam; được bạn bè trong khu vực và trên thế giới nhắc tới và ngưỡng mộ.

Bài 3: Vượt qua thách thức