Phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia về Khoa học Thực phẩm và khai thác tài nguyên của Đại học Giang Nam cho biết nhóm nghiên cứu do giáo sư Khuông Hoa dẫn đầu đã tổng hợp thành công tá dược nano xốp chứa mangan dựa trên công nghệ cảm ứng tính đối quang (chirality). Loại tá dược này có khả năng vận chuyển kháng nguyên ung thư hiệu quả, qua đó kích hoạt hệ miễn dịch tấn công các tế bào khối u. Kết quả nghiên cứu đã được công bố trực tuyến ngày 24/3 trên tạp chí khoa học Science Bulletin (bản tiếng Anh).
Theo các nhà khoa học, khác với các phương pháp điều trị truyền thống như xạ trị hay hóa trị, vaccine ung thư hoạt động bằng cách kích thích hệ miễn dịch tự nhiên của cơ thể, do đó có ít tác dụng phụ hơn. Tuy nhiên, hiệu quả của loại vaccine này lâu nay bị hạn chế do thiếu các tá dược phù hợp, trong khi trên thế giới hiện vẫn chưa có sản phẩm hoàn thiện. Bên cạnh đó, một thách thức lớn khác là các tế bào ung thư có thể tiết ra các chất như PD-L1 nhằm “đánh lừa” hệ miễn dịch. Việc giúp hệ miễn dịch nhận diện chính xác và tiêu diệt tế bào ung thư vì vậy trở thành vấn đề then chốt.
Nhóm nghiên cứu cho biết từ năm 2022, họ đã phát hiện các hạt nano có tính đối quang, được tạo ra dựa trên nguyên lý tăng trưởng bất đối xứng, có thể kích hoạt mạnh mẽ phản ứng miễn dịch của cơ thể.
Trong nghiên cứu mới, nhóm đã sử dụng nguyên tố vi lượng thiết yếu mangan để tổng hợp hai dạng tá dược nano oxit mangan xốp, gồm dạng “tay trái” và “tay phải”. Theo giáo sư Tôn Mậu Trung, đồng tác giả liên hệ của công trình, kết quả thử nghiệm cho thấy tá dược dạng “tay trái” có hiệu quả vận chuyển kháng nguyên vượt trội so với dạng “tay phải”, đồng thời cao gấp 3 lần so với các tá dược vắc-xin hiện đang sử dụng phổ biến.
Đáng chú ý, giáo sư Tư Truyền Lai cho biết tá dược “tay trái” còn có khả năng làm suy giảm đáng kể cơ chế “ngụy trang” của tế bào ung thư. Thí nghiệm trên động vật cho thấy lượng PD-L1 do tế bào ung thư tiết ra giảm gần 80% sau khi sử dụng tá dược này. Vật liệu có thể phân hủy trong cơ thể, cho thấy tính tương thích sinh học tốt.
Theo giáo sư Khuông Hoa, việc phát triển thành công tá dược nano đối quang chứa mangan đã cung cấp hướng tiếp cận mới nhằm vượt qua những nút thắt trong nghiên cứu và phát triển vaccine điều trị ung thư. Thời gian tới, nhóm sẽ tiếp tục thúc đẩy sản xuất quy mô lớn và đánh giá độ an toàn, hướng tới các nghiên cứu tiền lâm sàng.
