Trong nhiều năm, giới khoa học tin rằng hành tinh láng giềng của Trái Đất đã "chết" về mặt địa chất. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới chỉ ra rằng Sao Kim vẫn đang "sống", thậm chí có thể đang tự xé toạc từ bên trong thông qua các thung lũng đứt gãy khổng lồ.
Dấu hiệu mạnh mẽ nhất cho thấy hoạt động kiến tạo trên Sao Kim chính là các thung lũng đứt gãy, với những dải vỡ nứt có thể kéo dài tới 10.000 km. Trước đây, nhiều nhà khoa học địa chất cho rằng các cấu trúc này được hình thành từ hơn 100 triệu năm trước và chỉ đơn thuần là những di tích cổ xưa còn "đóng băng" trên bề mặt. Thế nhưng, một nghiên cứu mới từ Viện Công nghệ Liên bang Thụy Sĩ (ETH), được công bố trên tạp chí Nature Geoscience, đã đưa ra một góc nhìn hoàn toàn khác. Bằng cách sử dụng mô hình máy tính tiên tiến, nhóm nghiên cứu do Giáo sư Taras Gerya dẫn đầu chứng minh rằng một số thung lũng đứt gãy trên Sao Kim có thể trẻ hơn nhiều so với suy nghĩ trước đây.
Nhờ tạo ra các mô hình 3D độ phân giải cao đầu tiên về các đứt gãy trên Sao Kim, các nhà nghiên cứu đã có cái nhìn chân thực hơn về cách lớp vỏ của hành tinh này căng ra, dịch chuyển và biến đổi theo thời gian. Kết quả mô phỏng chỉ ra rằng các đứt gãy này có thể mở rộng nhanh hơn nhiều so với ước tính cũ, với tốc độ từ 3 đến 10 centimet mỗi năm. Bên cạnh đó, mô hình cho thấy khi các đứt gãy còn trẻ về mặt địa chất hoặc vẫn đang chuyển động, các sườn núi nhô cao (được gọi là sườn đứt gãy) sẽ xuất hiện dọc theo hai bên thung lũng.
Đặc biệt, khi quá trình chuyển động kiến tạo dừng lại, các sườn núi này sẽ nhanh chóng xẹp xuống và phẳng ra. Quá trình này diễn ra hoàn toàn khác với Trái Đất. Ở hành tinh của chúng ta, các ngọn núi chủ yếu bị san phẳng bởi sự xói mòn dần dần của các yếu tố môi trường. Trong khi đó, trên Sao Kim, các sườn đứt gãy chìm xuống vì lớp vỏ từ từ "chùng lại" và thư giãn sau khoảng thời gian bị kéo căng.
Đáng chú ý, những sườn đứt gãy rộng và nhô cao mà mô hình dự đoán hoàn toàn trùng khớp với các hình ảnh thực tế do tàu thăm dò Magellan của NASA ghi lại vào những năm 1990. Sự tương đồng này củng cố thêm giả thuyết rằng một số đứt gãy mới chỉ được hình thành gần đây. Việc kết hợp kết quả mô phỏng với dữ liệu quan sát từ tàu vũ trụ đã đi đến kết luận rằng cấu trúc bên trong của Sao Kim năng động và hoạt động mạnh mẽ hơn những gì chúng ta từng giả định. Giáo sư Gerya khẳng định: "Các kết quả giúp chúng ta đánh giá tốt hơn hoạt động kiến tạo trên Sao Kim".
Phát hiện này không chỉ giúp mở rộng sự hiểu biết về cách các hành tinh đá tiến hóa mà còn đóng vai trò như một bản đồ định hướng quan trọng. Mô hình mới sẽ giúp các nhà khoa học khoanh vùng những khu vực có thể vẫn đang diễn ra hoạt động địa chất, từ đó biến chúng thành mục tiêu ưu tiên cho các sứ mệnh thám hiểm trong tương lai. Hiện tại, sự quan tâm của giới khoa học đối với hành tinh này đang ngày một tăng cao khi NASA và Cơ quan Vũ trụ Châu Âu (ESA) chuẩn bị cho hàng loạt sứ mệnh mới. Điển hình là sứ mệnh EnVision của ESA, dự kiến phóng vào đầu những năm 2030, hứa hẹn sẽ mang đến những nghiên cứu cực kỳ chi tiết về Sao Kim, trải dài từ lõi hành tinh cho đến bầu khí quyển phía trên cùng.
