Hình ảnh mới tiết lộ các biến cố gần một hố đen siêu lớn

Sau khi nghiên cứu các bức ảnh đầu tiên trong lịch sử về các hố đen, các nhà khoa học ngày 26/4 công bố bức ảnh đầu tiên cho thấy các biến cố mạnh xung quanh một trong những "quái vật phàm ăn khổng lồ" của vũ trụ này, trong đó có điểm phóng một luồng khổng lồ các hạt năng lượng cao bắn vào không gian.
Chú thích ảnh
Hình ảnh đầu tiên của hố đen siêu lớn tại ở khu vực Sagittarius A* (Nhân Mã A*) ở trung tâm của Dải Ngân hà được công bố ngày 12/5/2022. Ảnh minh họa: Yonhap/TTXVN

Hình ảnh mới này có được nhờ sử dụng 16 kính thiên văn tại các địa điểm khác nhau trên Trái Đất thực chất đã tạo ra một đĩa quan sát kích thước bằng một hành tinh. Hố đen siêu lớn nằm ở trung tâm một thiên hà tương đối gần đó có tên Messier 87, hay M87, cách Trái Đất khoảng 54 triệu năm ánh sáng (1 năm ánh sáng là khoảng cách ánh sáng di chuyển trong 1 năm, tương đương 9,5 nghìn tỉ km). Hố đen này có khối lượng gấp 6,5 tỉ lần khối lượng Mặt Trời của chúng ta.     

Khó quan sát do đặc tính, các hố đen là các thực thể vũ trụ có lực hấp dẫn mạnh đến mức không vật chất hoặc ánh sáng nào có thể thoát khỏi một khi rơi vào trường hấp dẫn của chúng.

Phần lớn các thiên hà được hình thành xung quanh các hố đen siêu lớn. Một số hố đen không chỉ "nuốt" bất kỳ vật chất nào xung quanh nó mà còn phóng ra những luồng hạt năng lượng cao sáng chói khổng lồ vào không gian - vượt ra bên ngoài chính thiên hà mà từ đó chúng hình thành.

Hình ảnh mới cho thấy chân đế của một luồng hạt như vậy kết nối như thế nào với vật chất xoáy quanh hố đen trong một cấu trúc giống hình chiếc nhẫn.  

Lần đầu tiên toàn bộ hệ thống quanh một hố đen này được chụp hình. Bức ảnh cho thấy chân đế của luồng plasma nóng, một vòng mờ ánh sáng từ plasma nóng rơi vào hố đen và một vùng tối trung tâm. Plasma - trạng thái vật chất thứ 4 sau trạng thái rắn, lỏng và khí - là vật chất nóng đến mức một số hoặc toàn bộ nguyên tử của nó phân chia thành các hạt hạ nguyên tử năng lượng cao.

Nhà vật lý thiên văn Ru-Sen Lu thuộc Viện Hàn lâm khoa học Trung Quốc tại Thượng Hải, tác giả chính của nghiên cứu đăng trên tạp chí Nature cho biết: "Hình ảnh này lần đầu tiên cho thấy rõ kết nối giữa dòng bồi tụ (vật chất bị hút vào trong) gần hố đen siêu lớn ở trung tâm và khởi nguyên của luồng hạt plasma".

Theo nhà vật lý thiên văn và đồng tác giả nghiên cứu Thomas Krichbaun thuộc Viện Thiên văn vô tuyến Max Planck ở Đức, việc nhìn thấy toàn bộ cảnh tượng ở vùng lân cận một hố đen siêu lớn giúp hiểu rõ hơn vật lý phức tạp xung quanh các hố đen, cách thức các luồng hạt plasma được phóng ra và tăng tốc cũng như cách thức vật chất bị hút vào hố đen và dòng vật chất phun ra liên quan như thế nào.

Nhà vật lý thiên văn Kazunori Akiyama thuộc Đài quan sát thiên văn Haystack của Viện Công nghệ Masachusetts nhấn mạnh: "Đó là điều các nhà thiên văn học và vật lý thiên văn muốn thấy trong hơn một nửa thế kỉ nay. Đây là bình minh của một kỉ nguyên mới kì diệu".

Các nhà khoa học Lu, Krichbaum và Akiyama là thành viên của dự án Kính thiên văn Chân trời sự kiện (EHT) - một dự án hợp tác quốc tế bắt đầu năm 2012 với mục đích trực tiếp quan sát môi trường gần hố đen. 

Chân trời sự kiện của hố đen là điểm mà bên ngoài đó, bất cứ thứ gì - các ngôi sao, các hành tinh, khí, bụi và tất cả các hình thái bức xạ điện từ - đều bị nuốt chửng.

Thúc Anh (TTXVN)

Dành cho bạn

Đồn Biên phòng Long Sơn đồng hành cùng phụ nữ chuyển đổi số.

Đồn Biên phòng Long Sơn lan tỏa chuyển đổi số trong cộng đồng

Ngày 11/10, Đồn Biên phòng Long Sơn (Bộ đội Biên phòng TP Hồ Chí Minh) phối hợp với Hội Liên hiệp phụ nữ phường Tân Phước tổ chức chương trình “Tháng cùng phụ nữ hành động” năm 2026, với nhiều hoạt động thiết thực nhằm chăm lo đời sống hội viên phụ nữ, thúc đẩy chuyển đổi số.

Một robot được trưng bày tại khu vực triển lãm của Hội nghị Internet Công nghiệp Toàn cầu năm 2025 ở Thẩm Dương, tỉnh Liêu Ninh, Trung Quốc, ngày 6/9/2025. Ảnh: Tân Hoa Xã

Trung Quốc thúc đẩy AI, cảnh báo cuộc đua đầu tư mù quáng

Trung Quốc tiếp tục thúc đẩy trí tuệ nhân tạo (AI), đồng thời cảnh báo nguy cơ đầu tư tràn lan, chạy theo phong trào. Động thái này gợi mở bài toán với Việt Nam trong triển khai Nghị quyết 57: làm thế nào để biến nguồn lực đầu tư công nghệ thành sản phẩm và hiệu quả kinh tế thực chất.

Đón dòng vốn FDI - Bài cuối: Kết nối để tạo giá trị mới

Đón dòng vốn FDI - Bài cuối: Kết nối để tạo giá trị mới

Để thu hút FDI, khu công nghiệp cần gắn mặt bằng sản xuất với giao thông, nhà ở và dịch vụ phù hợp. Những yếu tố này sẽ quyết định một địa điểm đầu tư có đáp ứng được nhu cầu của doanh nghiệp và đời sống người lao động trong dài hạn hay không.

Đón dòng vốn FDI - Bài 3: Biến phụ phẩm thành nguồn lực mới

Đón dòng vốn FDI - Bài 3: Biến phụ phẩm thành nguồn lực mới

Nhà đầu tư FDI quan tâm đến khả năng sử dụng nước, xử lý chất thải và chứng minh tác động môi trường trong chuỗi sản xuất. Việc kết nối doanh nghiệp để tận dụng phụ phẩm có thể trở thành lợi thế của khu công nghiệp, với điều kiện có dữ liệu, hạ tầng phù hợp.