Theo tờ The Week, virus Nipah lần đầu được phát hiện vào năm 1999 tại Malaysia. Một số người chăn nuôi lợn tại làng Sungai Nipah nằm ven sông Nipah, đã mắc bệnh và tử vong. Qua điều tra, nhà chức trách xác định bệnh lây từ lợn sang người. Đàn lợn địa phương nhiễm virus sau khi ăn phải các loại trái cây đã bị dơi ăn dở.
Giới chức nhận thấy loài dơi di cư chính là tác nhân phát tán mầm bệnh, khi nước bọt của dơi còn lưu lại trên trái cây mà lợn tiêu thụ. Những người tiếp xúc với dịch tiết từ mũi và các bộ phận khác của lợn sau đó phát bệnh. Tổng cộng, hơn 300 người mắc bệnh và trên 100 người tử vong trong đợt bùng phát đó.
Các biện pháp kiểm soát mang tính quyết định
Malaysia đã giải quyết bài toán kiểm soát dịch bệnh do virus Nipah từ 27 năm trước nhờ cách tiếp cận hiệu quả trong xử lý. Khi các ca nhiễm được xác nhận, hơn 2 triệu con lợn đã bị tiêu hủy. Theo The Week, đây là bước đi mang tính quyết định, giúp chặn đứng đà lây lan của virus.
Sau đó, Malaysia áp dụng loạt biện pháp nghiêm ngặt đối với hoạt động chăn nuôi lợn. Cán bộ thuộc cơ quan phúc lợi động vật thanh tra định kỳ các trang trại đồng thời kiểm tra sức khỏe đàn vật nuôi. Nước này cũng cấm nuôi lợn tại các khu vực ngoài trời, dựa trên bằng chứng cho thấy lợn nhiễm virus Nipah từ trái cây bị dơi ăn dở trong môi trường tự do.
Các cơ sở y tế vẫn tiến hành xét nghiệm máu và dịch não tủy của những bệnh nhân mắc viêm não để kiểm tra sự hiện diện của virus Nipah. Ngành y tế đã đưa ra những quy định kiểm soát hết sức nghiêm ngặt.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và các cơ quan y tế khác đánh giá virus Nipah chủ yếu tấn công phổi và não của người mắc. Các triệu chứng bao gồm sốt, đau đầu, buồn ngủ, lú lẫn và hôn mê.
Diệt dơi không phải là giải pháp
Tỷ lệ tử vong ở bệnh nhân nhiễm virus Nipah là hơn 40%. Virus Nipah là loại bệnh truyền nhiễm cấp tính, có khả năng lây từ động vật (đặc biệt là dơi ăn quả và lợn) sang người và nguy cơ lây từ người sang người qua tiếp xúc gần. Hiện nay chưa có vaccine hoặc thuốc điều trị đặc hiệu đối với Nipah. Việc điều trị chủ yếu chỉ dừng lại ở chăm sóc hỗ trợ và giảm nhẹ triệu chứng.
Do đó, cần đặc biệt thận trọng để tránh tiếp xúc với nguồn lây. Tuy nhiên, tiêu diệt dơi không phải là cách giải quyết, bởi dơi là một mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái. Các loài dơi di cư có tập tính sinh tồn và sinh sản riêng. Con người cần tránh xâm nhập vào môi trường sống của chúng, đồng thời bảo đảm người và vật nuôi không sử dụng những loại trái cây đã bị dơi cắn hoặc ăn dở.
Tại các cơ sở chăn nuôi, vệ sinh và sạch sẽ phải là yêu cầu bắt buộc. Thực hiện nghiêm túc điều này sẽ giúp kiểm soát không chỉ virus Nipah mà còn nhiều bệnh truyền nhiễm khác. Đây là bài học đã được đúc kết từ lâu: giữ gìn vệ sinh môi trường và vệ sinh cá nhân chính là tuyến phòng thủ hiệu quả nhất trước dịch bệnh. Bài học ấy chưa bao giờ lỗi thời.
