Theo truyền thông Pháp, nằm sau hệ thống hàng rào an ninh nghiêm ngặt, cơ sở của Xưởng đúc tiền Hoàng gia Anh (Royal Mint), đơn vị thuộc sở hữu nhà nước chuyên sản xuất tiền xu và huy chương, đang ứng dụng công nghệ tái chế để biến rác thải điện tử thành nguồn nguyên liệu chế tác trang sức.

Đây được xem là một trong những mô hình tiêu biểu của kinh tế tuần hoàn trong bối cảnh phần lớn rác thải điện tử trên thế giới vẫn chưa được thu gom và xử lý đúng quy chuẩn.

Ông Sean Millard, Giám đốc phát triển của Royal Mint, cho biết nhà máy đi vào hoạt động cách đây hai năm và có khả năng xử lý khoảng 4.000 tấn rác thải điện tử mỗi năm, với lượng vàng thu hồi ước tính khoảng 400 kg.

Quy trình xử lý được thực hiện trên dây chuyền tự động với công nghệ do công ty Excir (Canada) phát triển và đã được cấp bằng sáng chế. Do liên quan đến công nghệ độc quyền, khu vực sản xuất không được phép quay phim hoặc chụp ảnh.

Theo Royal Mint, mỗi điện thoại văn phòng của Ngân hàng Trung ương Anh chứa khoảng 30 miligam vàng, tương đương giá trị khoảng 3 bảng Anh (khoảng 102.000 đồng) theo giá thị trường hiện nay, trong khi một điện thoại thông minh hiện đại có thể chứa lượng vàng trị giá khoảng 4 bảng Anh (141.000 đồng).

Vàng được sử dụng phổ biến trong các bảng mạch điện tử nhờ khả năng dẫn điện tốt và chống ăn mòn. Tuy nhiên, chính đặc tính bền vững này cũng khiến việc tách vàng khỏi các linh kiện điện tử trở nên phức tạp.

Khác với nhiều cơ sở tái chế sử dụng phương pháp nấu chảy toàn bộ thiết bị ở nhiệt độ cao, Royal Mint tháo rời các thiết bị trước khi xử lý. Đồng, tantali, nhựa và nhiều vật liệu khác từ bảng mạch được phân loại để chuyển tới các đơn vị tái chế chuyên biệt.

Theo phương pháp truyền thống, vàng thường được thu hồi bằng nhiệt độ rất cao hoặc bằng các dung dịch axit mạnh, có nguy cơ tạo ra chất thải độc hại. Trong khi đó, công nghệ mà Royal Mint đang áp dụng cho phép hòa tan vàng ở nhiệt độ phòng.

Chuyên gia phân tích hóa học Kate Griffiths cho biết quy trình này không cần bổ sung năng lượng từ bên ngoài và dung dịch xử lý có thể tái sử dụng cho nhiều mẻ nguyên liệu liên tiếp. Trong quá trình trình diễn, bà lần lượt cho các linh kiện điện tử vào bể hóa chất, thêm các chất phản ứng để tách vàng thành dạng bột mịn.

Sau khi được tinh luyện nhằm nâng cao độ tinh khiết, vàng thu hồi được sử dụng để chế tác các sản phẩm trang sức mang thương hiệu "886" của Royal Mint, lấy cảm hứng từ năm thành lập của đơn vị này. Bên cạnh vàng, xưởng cũng sử dụng bạc tái chế, trong đó có một phần được thu hồi từ các thiết bị y tế cũ do các bệnh viện tại Anh cung cấp.

Tại xưởng chế tác trang sức, ông John Powell, 63 tuổi, cho biết ông không nhận thấy bất kỳ khác biệt nào giữa vàng tái chế và vàng khai thác theo phương thức truyền thống trong quá trình gia công.

Theo báo cáo của Liên hợp quốc, chỉ khoảng 22,3% lượng rác thải điện tử toàn cầu được thu gom và tái chế đúng quy chuẩn trong năm 2022. Báo cáo cũng cảnh báo việc xử lý không đúng cách có thể làm phát tán chì, thủy ngân, nhựa và nhiều chất độc hại khác ra môi trường, đồng thời góp phần làm gia tăng phát thải khí gây hiệu ứng nhà kính.

Trong bối cảnh giá vàng duy trì ở mức cao, việc thu hồi kim loại quý từ rác thải điện tử ngày càng trở nên hấp dẫn về mặt kinh tế. Giá vàng từng lập mức kỷ lục gần 5.600 USD/ounce vào cuối tháng 1 trước khi giảm về quanh mốc 4.000 USD/ounce.

Giáo sư Jason Hallett, chuyên ngành công nghệ hóa học bền vững tại Đại học Imperial College London, nhận định khi giá vàng ở mức cao, chi phí xử lý rác thải để thu hồi kim loại quý không còn là rào cản lớn đối với tính khả thi thương mại của các công nghệ tái chế. Theo ông, đây là giải pháp mang lại lợi ích kép nếu quá trình tách chiết không làm gia tăng đáng kể mức tiêu thụ năng lượng hoặc lượng khí thải phát sinh.