Theo tờ Sunday Times (Anh) và hãng thông tấn độc lập UNIAN (Ukraine) ngày 22/2, khi cuộc xung đột Nga - Ukraine chuẩn bị bước sang năm thứ 5, các báo cáo mới nhất từ tình báo quân sự NATO và các chuyên gia quốc tế đã chỉ ra những nút thắt quan trọng mà Ukraine cần giải quyết để thoát khỏi thế bế tắc hiện nay.

Thế bế tắc trên chiến trường

Tướng Mick Ryan, cựu sĩ quan quân đội Australia và nhà bình luận quân sự, nhận định sau 4 năm giao tranh, cục diện chiến trường đang ở trạng thái "bế tắc kinh điển". Dù các hoạt động tấn công vẫn diễn ra liên tục, nhưng chưa bên nào giành được chiến thắng quyết định. Tình báo NATO ước tính Nga đủ khả năng duy trì cường độ chiến đấu hiện tại thêm ít nhất một năm nữa.

Trên hầu hết các chiến tuyến, Ukraine đang ở thế bất lợi hơn so với Nga về số lượng binh lính và vũ khí, đặc biệt tại các khu vực trọng điểm như Lyman và Siversk. Tại Pokrovsk, ưu thế về không quân và tên lửa đạn đạo chiến thuật cho phép Nga tấn công hiệu quả vào các trung tâm hậu cần của Ukraine bằng bom dẫn đường chính xác.

Các nhà phân tích cũng cảnh báo, nếu lực lượng Nga tiếp tục tiến gần Huliaipole, trung tâm khu vực Zaporizhzhia có thể nằm trong tầm bắn của thiết bị bay không người lái (UAV) - mối đe dọa tương tự như những gì từng xảy ra với Kherson.

Hai yếu tố then chốt để xoay chuyển tình thế

Dựa trên thông tin từ tình báo quân sự NATO và các nhà phân tích độc lập, có hai yếu tố cốt lõi mà Kiev cần thực hiện để thay đổi cục diện chiến tranh.

Thứ nhất, Ukraine cần tăng cường đáng kể lực lượng bộ binh, với con số huy động thêm ít nhất 250.000 quân. Việc thiếu hụt các đơn vị tấn công đủ mạnh đang ngăn cản khả năng thực hiện các chiến dịch quy mô lớn và kéo dài.

Thứ hai, việc mua sắm các hệ thống vũ khí mạnh hơn là điều kiện tiên quyết. Theo ông Ryan, chỉ có sự cải tiến vượt bậc về học thuyết tác chiến hoặc một bước đột phá về công nghệ mới có thể phá vỡ sự cân bằng hiện tại.

Dựa trên kinh nghiệm lịch sử, ông Ryan chỉ ra ba cách để thoát khỏi tình trạng bế tắc hiện nay: một là có sự cải tiến đáng kể về học thuyết tác chiến hoặc một bước đột phá về công nghệ của một trong các bên; hai là sự sụp đổ ý chí chính trị của một bên do thất bại trên chiến trường, bất mãn trong dân chúng hoặc áp lực từ đồng minh; ba là sự kết hợp của cả hai yếu tố trên.

Chuyên gia Ryan nhấn mạnh: "Nếu không tính đến những yếu tố này, năm 2026 có thể sẽ chứng kiến nhiều cuộc giao tranh hơn, nhiều sự tàn phá hơn và nhiều thương vong hơn".

Về tiến trình đàm phán, ông Ryan lưu ý rằng những "tiến bộ" mà phía Mỹ đề cập đều chỉ xoay quanh cơ chế giám sát lệnh ngừng bắn - điều chỉ cần thiết sau khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực. Trong khi đó, Kiev và Moskva vẫn có lập trường trái ngược nhau, khiến triển vọng đạt được đồng thuận còn rất xa vời.

Phản ứng từ các bên

Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang Ukraine, Tướng Oleksandr Syrskyi, bác bỏ nhận định cho rằng cuộc chiến đang rơi vào bế tắc. Ông nhấn mạnh rằng không chỉ Nga mà Ukraine cũng đang tiến hành các hoạt động tấn công, dẫn đến việc kiểm soát một số vùng lãnh thổ liên tục "đổi chủ". Ông Syrskyi cũng cho rằng kể từ cuối năm ngoái, Nga đã bắt đầu tổn thất nhiều binh lính hơn so với số lượng tân binh được tuyển mộ - điều này có thể là một bước ngoặt.

Ngược lại, kênh RT (Nga) ngày 22/2 dẫn lời Tướng Sergey Rudskoy, người đứng đầu các hoạt động tác chiến tại Bộ Tổng tham mưu Nga, khẳng định Ukraine đang thua trong cuộc chiến tiêu hao do thiếu quân tiếp viện. Theo ông Rudskoy, số lượng tân binh Ukraine mỗi tháng đã giảm khoảng một nửa, khiến quân đội Ukraine ngày càng suy yếu.

Ông Rudskoy cũng nhận định chiến tranh hiện đại đòi hỏi việc ra quyết định nhanh hơn với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo và triển khai rộng rãi các hệ thống robot. Việc sử dụng UAV trong cuộc xung đột đã khiến chúng có sức công phá tương đương pháo binh, đồng thời định hình lại các chiến tuyến, tạo ra một "vùng tác chiến động học toàn diện" trải dài tới 15 km từ các vị trí của quân Nga.