Bài 1: Tây Ban Nha đối diện với doping

7 năm sau khi cảnh sát Tây Ban Nha bóc gỡ một mạng lưới doping rộng lớn liên quan đến nhiều vận động viên (VĐV), vụ án Puerto đã được đưa ra xét xử tại Mađrít từ thứ hai vừa qua.

Bác sĩ Fuentes tới phiên xét xử tại Mađrít ngày 29/1.

Muộn còn hơn không. 7 năm sau khi “Chiến dịch Puerto” nổ ra, các cơ quan chức năng Tây Ban Nha cuối cùng cũng tiến hành xét xử vụ án liên quan đến một đường dây gian lận doping máu, trong đó không chỉ các VĐV đua xe đạp, mà nhiều VĐV ở các môn thi đấu khác cũng có liên can. Mặc dù không VĐV nào xuất hiện trong tư cách bị cáo, người ta vẫn tin tưởng rằng vụ xét xử này sẽ đưa ra ánh sáng một phần nào đó bộ mặt thật của thể thao Tây Ban Nha, nhất là khi lời tự thú chấn động của Lance Armstrong chưa kịp lắng xuống.

Trên thực tế, vụ án Puerto liên quan ít nhất tới 5 bị cáo: Eufemiano Fuentes - bác sĩ bị nghi ngờ là bộ não của mạng lưới; em gái của ông này, Yolanda; các cựu giám đốc thể thao Manolo Saiz (Liberty Seguros), Vicente Belda (Comunitat Valenciana); và trợ lý của Fuentes, José Ignacio Labarta. Bác sĩ José Luis Merino Batres ban đầu cũng bị cáo buộc là “chuyên gia máu” của mạng lưới, nhưng trường hợp của ông này sau đó “tạm thời được gác lại” vì lý do sức khỏe. Chính xác là Batres hiện bị bệnh Alzheimer.

Những sản phẩm doping và khoảng 200 túi máu

Các VĐV đua xe đạp sẽ xuất hiện tại phiên tòa với tư cách nhân chứng và họ dự kiến sẽ không phải chịu bất cứ trách nhiệm hình sự nào, bởi vì doping không được xem là một tội tại Tây Ban Nha vào thời điểm vụ án được phanh phui ngày 23/5/2006. Tương tự như vậy đối với Saiz và Belda, các giám đốc thể thao này cũng không đứng trước nguy cơ phải ngồi tù.

Trở lại một chút với vụ việc: Sau một cuộc điều tra kéo dài nhiều tháng, cảnh sát Tây Ban Nha đã phát hiện ra nhiều sản phẩm doping và khoảng 200 túi máu ở nhiều căn hộ tại Mađrít, với nhân vật trung tâm là Fuentes.

Tuy vậy, 7 năm sau, tòa án sẽ chỉ có thể buộc tội các bị cáo là vi phạm bộ luật hình sự liên quan đến quy định về thuốc. Nghĩa là những chất kích thích mà đường dây này cung cấp cho các VĐV đua xe đạp, kể cả EPO, chỉ có nguy cơ bị xem là “nguy hại cho sức khỏe”. Các bị cáo sẽ đối diện với tội danh duy nhất là “chống lại sức khỏe công dân”, chứ không phải là xúi giục sử dụng doping. Tây Ban Nha mới chỉ thông qua luật chống doping vào tháng 11/2006, tức là 6 tháng sau khi vụ án nổ ra.

Truyền máu pha tạp

Nhìn chung, vụ xét xử dự kiến kéo dài tới ngày 12/3 sẽ xoay xung quanh chủ đề chính là truyền máu. Trước đó, trong các năm 2007 và 2008, tòa dự thẩm đã phải khép lại hồ sơ vì việc thiếu luật chống doping vào thời điểm vụ án được phanh phui, cũng như vì hàm lượng nhỏ EPO được phát hiện trong các túi máu bị tịch thu không phải là một mối nguy hại cho sức khỏe.

Các cơ quan chức Tây Ban Nha bây giờ buộc phải mở lại hồ sơ vụ việc. Tuy nhiên, đối với Viện kiểm sát - đơn vị đã đề nghị mức xử lý dành cho 5 bị cáo là 2 năm tù giam và 2 năm cấm hành nghề - và đối với 6 phiên tòa dân sự, vấn đề đặt ra vẫn chỉ là chứng minh xem liệu bác sĩ Fuentes và các đồng sự có gây nguy hại tới sức khỏe của VĐV hay không khi truyền máu cho những người này, nhằm gia tăng khả năng thi đấu.

Cáo buộc này tất nhiên đã bị bác bởi Fuentes, người được mệnh danh là Bác sĩ Mabuse. Bác sĩ Mabuse là nhân vật nổi tiếng trong một tác phẩm văn học đầu thế kỷ 20 và sau đó được dựng thành phim “Di chúc của bác sĩ Mabuse”, nói về một nhà tâm lý, một người có khả năng thôi miên và một “tài năng gây án” dưới nhiều mặt nạ và tính cách khác nhau.

Trong lập luận bào chữa của mình đăng trên tờ El Pais, vị bác sĩ này đảm bảo rằng “máu và dịch vẫn luôn ở trong những điều kiện lý tưởng” và “không một VĐV nào trong vụ việc này bị ảnh hưởng tới sức khỏe”. Tuy nhiên, nhiều nhân chứng - trong đó có cựu VĐV đua xe đạp Jesus Manzano, người sẽ được tòa triệu tập vào ngày 11/2 tới - có thể sẽ bác lập luận này. Năm 2004, cựu tay đua của đội Kelme - một đội đua xe đạp Tây Ban Nha mà Fuentes khi đó là bác sĩ trưởng - từng tố cáo việc sử dụng doping trong đội đua. Manzano thậm chí còn tiết lộ rằng chính anh đã được truyền máu pha tạp. Về phần Alberto Contador, người đã trở lại thi đấu sau 2 năm bị treo giò vì doping, anh dự kiến cũng sẽ hiện diện trước tòa vào ngày 5/2.

Không chỉ là các VĐV đua xe đạp

7 năm sau khi bị phanh phui, vụ án Puerto đang cho thể thao Tây Ban Nha một cơ hội duy nhất để đưa ra ánh sáng những cáo buộc về tình trạng sử dụng doping tràn lan. Năm 2006, các nhà điều tra đã khẳng định rằng vụ án này không chỉ liên quan duy nhất tới các VĐV đua xe đạp. Trong phiên chất vấn ngày 29/1 vừa qua, chính Fuentes cũng tái khẳng định điều này.

Ngược dòng thời gian, Fuentes từng khẳng định trên tờ Le Monde ngày 8/12/2006 về việc có “những VĐV khác là khách hàng: điền kinh, quần vợt, bóng đá”, trước khi vị bác sĩ này rút lại tuyên bố.

Trong báo cáo điều tra của mình, cảnh sát Tây Ban Nha từng lập một danh sách 58 khách hàng của Fuentes. Tất cả đều là VĐV đua xe đạp, trong đó chỉ 6 người đã phải nhận những án phạt thể thao: Alejandro Valverde (Tây Ban Nha), Jan Ullrich và Jorg Jaksche (Đức), Ivan Basso, Michele Scarponi và Giampaolo Caruso (Italia). Riêng người cuối cùng sau đó đã được Tòa trọng tài thể thao quốc tế (TAS) xóa tội.

Vụ án Puerto có thể sẽ kéo theo nhiều đơn tố cáo khác liên quan đến doping trong thể thao khi Tây Ban Nha đang chuẩn bị một bộ luật chống doping mới nhằm phù hợp với luật chống doping thế giới. Nhưng ở đó, dự kiến vẫn chỉ các VĐV đua xe đạp bị cáo buộc, bởi cho tới thời điểm này, không một cầu thủ bóng đá hay tay vợt tennis nào phải ra làm chứng trong vụ án phức tạp Puerto.

Bảo An

Bài 2: “Vòi bạch tuộc” của Eufemiano Fuentes