Tuy nhiên, tình trạng săn bắt, mua bán, vận chuyển động vật hoang dã trái phép vẫn diễn biến phức tạp, đe dọa đa dạng sinh học và sự bền vững của hệ sinh thái rừng. Trước thực tế đó, tỉnh đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, xây dựng "lá chắn" bảo vệ động vật hoang dã, góp phần gìn giữ màu xanh của rừng và bảo tồn tài nguyên thiên nhiên.

"Lá chắn" từ cơ sở bảo vệ động vật hoang dã

Liên tiếp các vụ vận chuyển, nuôi nhốt động vật hoang dã trái phép bị phát hiện trong thời gian gần đây cho thấy cuộc chiến bảo vệ các loài động vật quý hiếm tại Tây Ninh vẫn đang được lực lượng kiểm lâm duy trì quyết liệt.

Vừa qua, Chi cục Kiểm lâm tỉnh Tây Ninh tổ chức tiêu hủy bằng hình thức chôn hủy toàn bộ 127 kg Tắc kè Bà Đen (Gekko badenii), tang vật vi phạm hành chính bị tịch thu trong vụ vận chuyển động vật hoang dã trái pháp luật xảy ra trên địa bàn tỉnh. Đây là kết quả của công tác đấu tranh, phát hiện và ngăn chặn hiệu quả các hành vi xâm hại động vật hoang dã ngay từ cơ sở của lực lượng kiểm lâm Tây Ninh.

Trước đó, ngày 28/5, từ tin báo của người dân, Đội Kiểm lâm cơ động và Phòng cháy chữa cháy rừng số 1 tổ chức mật phục tại khu vực ấp Phước Long 2, xã Dương Minh Châu và phát hiện ông N.V.V. đang vận chuyển 127 kg Tắc kè Bà Đen đã chết, được bảo quản đông lạnh nhưng không xuất trình được giấy tờ chứng minh nguồn gốc hợp pháp.

Theo Chi cục Kiểm lâm Tây Ninh, Tắc kè Bà Đen thuộc loài động vật rừng nhóm IIB theo quy định hiện hành. Ngày 4/6, Đội Kiểm lâm cơ động và Phòng cháy chữa cháy rừng số 1 đã xử phạt vi phạm hành chính ông N.V.V 17,5 triệu đồng, đồng thời tịch thu toàn bộ tang vật và phương tiện vi phạm.

Ông Nguyễn Thành Vinh, Đội trưởng Đội Kiểm lâm cơ động và Phòng cháy chữa cháy rừng số 1 cho biết, vụ việc được phát hiện từ nguồn tin báo của người dân, góp phần giúp lực lượng chức năng kịp thời ngăn chặn hành vi vận chuyển động vật hoang dã trái pháp luật. Không chỉ vụ vận chuyển Tắc kè Bà Đen, thời gian gần đây lực lượng kiểm lâm tỉnh còn phát hiện nhiều trường hợp nuôi nhốt động vật hoang dã không rõ nguồn gốc.

Ngày 21/5, qua tin báo của người dân, Chi cục Kiểm lâm Tây Ninh kiểm tra cơ sở của ông N.T.L tại xã Phước Lý, phát hiện 33 cá thể rồng Nam Mỹ, tổng trọng lượng 32,5 kg chưa chứng minh được nguồn gốc hợp pháp. Đây là loài thuộc Phụ lục II CITES - Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp, thuộc nhóm loài cần được kiểm soát chặt chẽ nhằm tránh nguy cơ khai thác quá mức ngoài tự nhiên.

Tiếp đó, ngày 22/5, Tổ công tác liên ngành kiểm tra cơ sở Chim cảnh Phương Nam tại xã Thạnh Hóa, phát hiện 295 cá thể thuộc 19 loài chim đang được nuôi nhốt nhưng chưa xuất trình được hồ sơ chứng minh nguồn gốc hợp pháp. Tang vật đã được lập biên bản, tạm giữ để xử lý theo quy định.

Theo Chi cục Kiểm lâm Tây Ninh, ngoài các cơ sở nuôi nhốt động vật hoang dã, tình trạng săn bắt chim di cư trái phép tại nhiều địa phương vẫn còn diễn biến phức tạp, gây ảnh hưởng đến môi trường sinh thái và cân bằng đa dạng sinh học. Do đó, thời gian qua đơn vị đã phối hợp các lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra, kiểm soát, kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi săn bắt, mua bán, vận chuyển, nuôi nhốt động vật hoang dã trái phép; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân nâng cao ý thức chấp hành pháp luật về bảo vệ động vật hoang dã và đa dạng sinh học.

Bảo tồn đa dạng sinh học, giữ gìn hệ sinh thái rừng

Những vụ việc vi phạm liên tiếp được phát hiện không chỉ cho thấy áp lực đối với công tác bảo vệ động vật hoang dã mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết phải bảo tồn đa dạng sinh học, giữ gìn sinh cảnh tự nhiên và các loài động vật quý hiếm trong hệ sinh thái rừng của địa phương.

Trước yêu cầu đó, UBND tỉnh Tây Ninh đã ban hành Kế hoạch thực hiện Chương trình quốc gia về bảo tồn các loài động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 trên địa bàn tỉnh. Kế hoạch nhằm triển khai đồng bộ các nhiệm vụ bảo tồn động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm; nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đa dạng sinh học; chủ động phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm, góp phần bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và môi trường sinh thái.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh, giai đoạn 2026-2028, tỉnh sẽ rà soát các khu vực trọng điểm, xác định danh mục các loài động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ và cập nhật cơ sở dữ liệu phục vụ công tác quản lý. Đến năm 2030, tỉnh triển khai các mô hình phục hồi sinh cảnh, tiếp nhận, cứu hộ, chăm sóc, tái thả động vật hoang dã đủ điều kiện và lồng ghép nội dung bảo tồn vào quản lý rừng bền vững.

Để các mục tiêu bảo tồn động vật hoang dã được triển khai đồng bộ và hiệu quả, UBND tỉnh Tây Ninh đã phân công rõ trách nhiệm cho từng sở, ngành, đơn vị liên quan. Theo ông Nguyễn Minh Lâm, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao làm đầu mối triển khai, phối hợp thực hiện các nhiệm vụ điều tra, đánh giá hiện trạng loài, bảo tồn tại chỗ và chuyển chỗ, thực thi pháp luật, kiểm soát vi phạm; đồng thời lồng ghép nhiệm vụ bảo tồn động vật hoang dã vào các chương trình, kế hoạch về lâm nghiệp, thủy sản, môi trường, đa dạng sinh học và quản lý rừng bền vững.

Cùng với đó, Công an tỉnh chủ trì phối hợp các đơn vị liên quan tăng cường phòng ngừa, phát hiện, điều tra và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ động vật hoang dã; tập trung đấu tranh, triệt phá các đường dây, tụ điểm mua bán, vận chuyển, tàng trữ trái phép động vật hoang dã, góp phần nâng cao hiệu quả công tác bảo tồn đa dạng sinh học.

Đối với các đơn vị chủ rừng, tỉnh yêu cầu trực tiếp triển khai các hoạt động bảo tồn trong phạm vi diện tích được giao quản lý; thường xuyên điều tra, theo dõi quần thể và sinh cảnh các loài, xây dựng cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học, đồng thời tăng cường tuần tra, kiểm tra, ngăn chặn các hành vi săn bắt, bẫy, giết, nuôi nhốt, vận chuyển trái phép động vật hoang dã, kịp thời phát hiện và xử lý các nguy cơ tác động tiêu cực đến hệ sinh thái rừng.

Việc triển khai đồng bộ các giải pháp từ tăng cường thực thi pháp luật, nâng cao nhận thức cộng đồng đến bảo tồn sinh cảnh tự nhiên đang góp phần xây dựng "lá chắn" bảo vệ động vật hoang dã tại Tây Ninh, gìn giữ đa dạng sinh học và sự bền vững của hệ sinh thái rừng. Đây cũng là nền tảng quan trọng để địa phương bảo tồn tài nguyên thiên nhiên, duy trì cân bằng sinh thái và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.